De impact van de Wtta op externe inhuur in het onderwijs

Personeelstekorten zijn een blijvend aandachtspunt in het onderwijs. Scholen moeten dagelijks zorgen voor voldoende bezetting om kwalitatief goed onderwijs te bieden, terwijl de inzet van tijdelijke krachten vaak onvermijdelijk is. Invalkrachten, uitzendbureaus, pools en andere vormen van externe inhuur zijn belangrijke oplossingen. Tegelijkertijd groeit de aandacht voor de wettelijke kaders rond externe inhuur.

De onlangs aangenomen Wet toelating terbeschikkingstelling van arbeidskrachten (Wtta) heeft belangrijke gevolgen voor deze praktijk.

Wat is de Wtta?

De Wtta treedt in werking op 1 januari 2027 en introduceert een toelatingsstelsel voor uitzendbureaus en andere organisaties die arbeidskrachten ter beschikking stellen, ook als dat niet hun hoofdactiviteit is. Doel van de wet is het tegengaan van malafide praktijken op de uitzend- en detacheringsmarkt.

Vanaf 1 januari 2028 mogen alleen toegelaten uitleners nog personeel ter beschikking stellen. Ook start per die datum de handhaving. Deze handhaving wordt uitgevoerd door de Nederlandse Arbeidsinspectie, onder toezicht van de Nederlandse Autoriteit Uitleenmarkt (NAU).

Inleenverbod

Een belangrijk gevolg van de Wtta is dat risico’s verschuiven naar de inlenende organisatie. Er geldt een inleenverbod: inleners mogen uitsluitend zaken doen met uitleners die zijn toegelaten tot de markt. Scholen kunnen dit controleren via het openbare register van toegelaten partijen. Het niet naleven van deze verplichting kan ernstige gevolgen hebben. Overtredingen kunnen leiden tot een boete van maximaal € 90.000 per overtreding of zelfs tot het stilleggen van de werkzaamheden.

Relevantie voor schoolbesturen

Externe inhuur is binnen het onderwijs gangbaar. Denk aan invalkrachten via uitzendbureaus of invalpools, tijdelijks inzet van intern begeleiders of gedragskundigen of ondersteunend personeel via derden. Voor schoolbesturen betekent de Wtta dat zij medeverantwoordelijk worden gemaakt voor de vraag of zij zaken doen met een toegelaten partijen. Voor schoolbesturen betekent dit dat zij kritisch moeten kijken naar de externe partijen die zij inschakelen voor tijdelijke functies, zoals invallers, projectmedewerkers of specialistische docenten.

Uitzonderingen die voor scholen relevant zijn

Collegiale uitleen
Bij collegiale uitleen stellen scholen arbeidskrachten incidenteel tegen maximaal de loonkosten ter beschikking. Deze praktijk valt niet onder de toelatingsplicht, maar mag alleen incidenteel plaatsvinden. Het gaat dus niet om structurele of grootschalige uitlening, maar om tijdelijke samenwerking om personeelstekorten op te vangen.

Samenwerkingsverbanden en arbeidspools
Samenwerkingsverbanden zonder winstoogmerk, zoals arbeidspools, kunnen personeel uitlenen tegen een gemiddeld kostendekkend loonkostenniveau. Als aan deze voorwaarde wordt voldaan, geldt de uitzondering ook als een individuele vergoeding hoger is dan de loonkosten. Buiten deze voorwaarden is een Wtta-toelating wél vereist.

Praktisch advies voor schoolbesturen

1. Check van de toelating
   Controleer of het uitzend- of detacheringsbureau een geldige Wtta-toelating heeft. Het ontbreken hiervan kan leiden tot bestuurlijke boetes en aansprakelijkheid
2. Contractuele borging
   Zorg dat contracten duidelijke afspraken bevatten over verantwoordelijkheid en vrijwaring voor arbeidsvoorwaarden, sociale zekerheid en verzekeringen van ter beschikking gesteld personeel.
3. Transparantie en administratie
   De Wtta verplicht tot een goed administratieproces: welke werknemer is door wie en wanneer ter beschikking gesteld, en onder welke voorwaarden. HR-afdelingen in het onderwijs moeten deze gegevens goed bijhouden om bij controles aan te kunnen tonen dat er conform de wet gehandeld wordt.
4. Screening
   HR-medewerkers moeten extra tijd en aandacht besteden aan de toetsing van externe partners. Dit vraagt om duidelijke interne procedures en een verantwoordelijke aanspreekpunt.

Conclusie

De Wtta verandert de dagelijkse praktijk van HR in het onderwijs. Flexibiliteit blijft belangrijk, maar mag nooit ten koste gaan van naleving van arbeidsrechtelijke verplichtingen. Door aandacht te besteden aan toelating, contractuele afspraken en administratie, kunnen schoolbesturen de voordelen van externe inhuur behouden zonder onnodige risico’s. De wet kan zelfs aanleiding zijn om interne pools uit te breiden of samenwerking tussen schoolbesturen te intensiveren.

Het is daarom essentieel dat HR-medewerkers in het onderwijs niet alleen operationeel, maar ook juridisch scherp zijn bij het inzetten van externe krachten. Zo blijft het personeelsbeleid flexibel, veilig en volledig binnen de kaders van de wet. Wij kunnen hierbij uiteraard helpen.

Sjoerd Richters