Linksom of rechtsom eruit?

Linksom of rechtsom eruit?

Linksom of rechtsom eruit? 150 150 Capra Advocaten
image_pdf

De meeste rechtspositieregelingen voor ambtenaren kennen een gesloten ontslagstelsel. Daarmee wordt bedoeld dat als het bevoegd gezag een ambtenaar wil ontslaan, gekozen dient te worden uit een van de in het reglement genoemde ontslaggronden.

Dat gesloten stelsel is echter niet absoluut; in de meeste reglementen staat ook een bepaling die er op neer komt dat als zich een situatie aandient waarvoor geen ontslaggrond gevonden kan worden in de lijst, op grond van die bepaling tot ontslag overgegaan kan worden. Die grond wordt dan wel de ‘restgrond’ genoemd.

Soms kunnen meerdere ontslaggronden toegepast worden op basis van hetzelfde feitencomplex. Volgens vaste jurisprudentie van de Centrale Raad van Beroep heeft het bevoegd gezag dan in beginsel keuzevrijheid. Dat betekent dat het best zo kan zijn dat de feiten die reden geven tot, bijvoorbeeld, een ontslag wegens ongeschiktheid voor de eigen betrekking, tevens aanleiding hadden kunnen geven om die ambtenaar op basis van de restgrond te ontslaan, bijvoorbeeld omdat er sprake is van een verstoorde verhouding. Of zelfs strafontslag te verlenen: een boekhouder die sjoemelt met de cijfers is immers niet alleen ongeschikt voor zijn functie, maar pleegt ook ernstig plichtsverzuim.

Het bevoegd gezag heeft die keuzevrijheid ook als na een gevoerde juridische procedure het ontslag door de rechter vernietigd wordt en het bevoegd gezag in opdracht van de rechter een nieuwe beslissing op bezwaar dient te nemen. Daarbij kan zelfs uitgegaan worden van de oorspronkelijke ontslagdatum.

Bijvoorbeeld in zijn uitspraak van 13 september 2007, TAR 2008/37, keurde de Centrale Raad van Beroep de switch goed die de Minister van Justitie maakte van een (vernietigd) ongeschiktheidsontslag naar een ontslag wegens een ontstane impasse die in de weg stond aan vruchtbare samenwerking per de oorspronkelijke ingangsdatum. De Centrale Raad van Beroep overwoog dat aan het bestreden besluit (het verleende ontslag op andere gronden) hetzelfde feitencomplex ten grondslag was gelegd als aan de oorspronkelijke ontslagverlening aan welk complex slechts een andere juridische kwalificatie werd gegeven. Daarom oordeelde de Centrale Raad van Beroep dat het niet in strijd met het rechtszekerheidsbeginsel was dat de Minister de eerder bepaalde ontslagdatum had gehandhaafd.

Als er langdurig – soms jaren – geprocedeerd is over een ontslag, waarna de rechter het ontslag vernietigt, is het voor een bestuursorgaan een grote stap om ter uitvoering van de uitspraak van de rechter te beslissen dat het ontslag ongedaan gemaakt moet worden, met alle kosten en ongemakken van dien. Het kan dan wel erg verleidelijk zijn om tot de conclusie te komen dat het oude feitencomplex óók aanleiding had kunnen geven om een andere ontslaggrond te hanteren en dan in de nieuwe beslissing op bezwaar die ontslaggrond toe te passen.

Zo kan na een vernietigd strafontslag de verleiding bestaan om op basis van hetzelfde feitencomplex te concluderen tot ongeschiktheid voor de eigen betrekking en kan na een vernietigd ongeschiktheidsontslag ‘vastgesteld’ worden dat een ontslag wegens verstoorde verhoudingen of een ontstane impasse ‘onvermijdelijk’ is.

Het is dan echter toch uitkijken geblazen. Uit een tweetal uitspraken van de Centrale Raad van Beroep van 11 november 2010 kan afgeleid worden dat een dergelijke wisseling van ontslaggronden zeker niet zonder risico’s is.

In zijn uitspraak van 11 november 2010, LJN:BO3748, trok de Centrale Raad van Beroep een streep door een ontslag wegens disfunctioneren van een ambtenaar die eerder ontslagen was wegens plichtsverzuim.

Aan de betreffende ambtenaar was strafontslag verleend wegens vermelding van onjuiste werktijden op reisdeclaraties en het vermelden van een onjuiste reisafstand woon-/werkverkeer. De rechter vond dat de bewezen gedragingen niet ernstig genoeg waren om aan de ambtenaar strafontslag te verlenen, temeer omdat de ambtenaar niet eerder op de onjuistheid van zijn gedrag was gewezen alsmede gelet op het langdurige dienstverband van de ambtenaar en zijn staat van dienst.

Het daarna bij wijze van uitvoering van de uitspraak per gelijke datum verleende ontslag wegens disfunctioneren werd door de Centrale Raad van Beroep, althans de Voorzieningenrechter van die Raad, getoetst aan het standaard toetsingskader dat de Centrale Raad van Beroep voor dergelijke ontslagen hanteert. Volgens vaste rechtspraak dient een ontslag wegens ongeschiktheid te berusten op een voldoende feitelijke grondslag en daarenboven is vereist dat de betrokken ambtenaar concreet met de hem verweten tekortkomingen in zijn functioneren is geconfronteerd, en wel op zodanige wijze en op een zodanig tijdstip dat er voor hem nog een reële kans en mogelijkheid bestaat om zijn functioneren daadwerkelijk zo te verbeteren dat een ongeschiktheidsontslag voorkomen kan worden.

Dit toetsingskader, toegepast op de situatie van de slordige ambtenaar, betekende dat geconstateerd diende te worden dat deze ambtenaar niet in de gelegenheid was gesteld zijn functioneren te verbeteren. Dat is niet gek: met terugwerkende kracht kan natuurlijk nooit een functioneringstraject gevolgd worden of er moet toevallig al sprake van zijn geweest. In casu waren er ook overigens gedurende het lange dienstverband van de ambtenaar geen speciale opmerkingen geweest met betrekking tot het functioneren van de ambtenaar en daarom hield het ontslag wegens disfunctioneren naar het voorlopig oordeel van de Voorzieningenrechter geen stand.

In de kwestie die speelde in de andere uitspraak van de Centrale Raad van Beroep 11 november 2010, LJN:BO5108, was aan een ambtenaar ongeschiktheidsontslag verleend. dit ontslag werd door de Centrale Raad van Beroep vernietigd. Weliswaar had de ambtenaar zich schuldig gemaakt aan gedragingen die de conclusie rechtvaardigden dat de ambtenaar op enig moment niet beschikte over de eigenschappen, mentaliteit en instelling die voor zijn functie waren vereist, maar deze ambtenaar was in staat gebleken zijn functioneren en gedrag te verbeteren, en wel zodanig dat er ten tijde van het ontslagbesluit feitelijk geen sprake meer was van ongeschiktheid. Het bevoegd gezag verleende vervolgens aan de ambtenaar ontslag op andere gronden (de restgrond) met ingang van 1 juni 2004 waarbij het bevoegd gezag zich baseerde op dezelfde gedragingen als waarop het ongeschiktheidsontslag was gebaseerd. Volgens het bevoegd gezag was er daardoor namelijk sprake van een impasse in de arbeidsverhouding waardoor van een vruchtbare samenwerking geen sprake meer kon zijn.

In genoemde uitspraak trok de Centrale Raad van Beroep een streep door deze manoeuvre van het bevoegd gezag. Volgens de Raad had het bevoegd gezag blijk gegeven zijn eerdere uitspraak van 12 juli 2007, waarbij het ongeschiktheidsontslag werd vernietigd, niet goed begrepen te hebben. De Raad stelde vast dat het opnieuw verleende ontslag in wezen wederom op de gedachte steunde dat de ambtenaar de geschiktheid miste om zijn functie op de vereiste wijze te vervullen. Die gedachte verdroeg zich niet met de eerdere uitspraak van de Raad. Het gevolg was dat het ontslag op andere gronden werd vernietigd.

Voor het bestuursorgaan dat figureerde in de laatste uitspraak moet het een hard gelag zijn geweest. De reden waarom de Raad kon vaststellen dat de ambtenaar zijn gedrag verbeterd had, was dat het had afgezien van draconische strafmaatregelen voor hetzelfde gedrag. Tussen de regels door lees ik dat de Raad een strafontslag misschien wel rechtmatig had gevonden, maar nu dat pad niet bewandeld was, zat het bestuursorgaan ‘vast’ aan de regels die voor ontslag wegens disfunctioneren gelden. Het ontslag wegens de veronderstelde impasse hield vervolgens ook geen stand.

De conclusie is dat het bevoegd gezag van een bestuursorgaan bij het hanteren van ontslaggronden een zekere mate van keuzevrijheid heeft en dat het ook na een vernietigd ontslag nog gebruik kan maken van een andere ontslaggrond, maar dat de mogelijkheden zeker niet onbegrensd zijn. Lukt het niet linksom, dan lukt het niet per definitie rechtsom. Ook een overstap naar een andere ontslaggrond na een verloren ontslagprocedure moet voldoen aan alle eisen van zorgvuldigheid en motivering die aan besluitvorming worden gesteld; soms laat de zaak zich nu eenmaal niet meer herstellen.

In de praktijk wordt na een verloren zaak vaak overleg gevoerd over vertrek. Na een jarenlange procedure zit een ambtenaar er ook niet altijd op te wachten om weer terug te keren. De twee uitspraken van 11 november 2010 leren dat het verstandig kan zijn dit overleg te voeren voordat eenzijdig nieuwe besluiten genomen worden.

Contact over dit onderwerp

Martijn Steuten

Martijn Steuten

Advocaat
Vestiging:
's-Hertogenbosch
Sector:
Overheid, Zorg
Expertteam:
Arbeidsrecht, Ambtenarenrecht (militair)
Telefoon:
073 - 613 13 45
Mobiel:
06 48 98 00 10

Gerelateerd

Feitenonderzoeken en privacybescherming 150 150 Capra Advocaten

Feitenonderzoeken en privacybescherming

Artikel

lees meer
Verslag van presentaties arbeidsrecht voor Zorg aan Zet 150 150 Capra Advocaten

Verslag van presentaties arbeidsrecht voor Zorg aan Zet

Artikel

lees meer
Het belang van urenregistratie 150 150 Capra Advocaten

Het belang van urenregistratie

Artikel

lees meer
Brochure: De Wnra in de zorg 150 150 Capra Advocaten

Brochure: De Wnra in de zorg

Brochure

lees meer
Zorg aan zet Limburg: Workshop dossiervorming en ontslag 150 150 Capra Advocaten

Zorg aan zet Limburg: Workshop dossiervorming en ontslag

Bijeenkomst in samenwerking met Zorg aan Zet

lees meer
Cursus Dossieropbouw 150 150 Capra Advocaten

Cursus Dossieropbouw

Praktische cursus over de opbouw van een goed personeelsdossier

lees meer
Gewijzigd toetsingskader verwijtbare werkloosheid WW 150 150 Capra Advocaten

Gewijzigd toetsingskader verwijtbare werkloosheid WW

Artikel

lees meer
Geschillenbeslechting in de cao Gemeenten 150 150 Capra Advocaten

Geschillenbeslechting in de cao Gemeenten

Artikel

lees meer
Bovenwettelijke uitkeringen en de transitievergoeding 150 150 Capra Advocaten

Bovenwettelijke uitkeringen en de transitievergoeding

Artikel

lees meer
Over de Wnra, de (concept)cao gemeenten en diefstal 150 150 Capra Advocaten

Over de Wnra, de (concept)cao gemeenten en diefstal

Artikel

lees meer
Masterclass Intimidatie op de werkvloer vanuit arbeidsrechtelijk perspectief 150 150 Capra Advocaten

Masterclass Intimidatie op de werkvloer vanuit arbeidsrechtelijk perspectief

Masterclass over intimidatie op de werkvloer binnen de zorg

lees meer
Masterclass Disfunctioneren in het ambtenarenrecht 150 150 Capra Advocaten

Masterclass Disfunctioneren in het ambtenarenrecht

Goed voorbereid op disfunctionerende medewerkers

lees meer
Masterclass Vertrekregelingen 150 150 Capra Advocaten

Masterclass Vertrekregelingen

Masterclass over beëindigingsregelingen binnen het publieke domein

lees meer
Cursus Dossieropbouw voor sector Onderwijs 150 150 Capra Advocaten

Cursus Dossieropbouw voor sector Onderwijs

Praktische cursus over de opbouw van een goed personeelsdossier

lees meer
Vier actuele uitspraken voor de sector Onderwijs 150 150 Capra Advocaten

Vier actuele uitspraken voor de sector Onderwijs

Artikel

lees meer
Eerste Kamer neemt voorstel aanpassing Wet BIG aan 150 150 Capra Advocaten

Eerste Kamer neemt voorstel aanpassing Wet BIG aan

Artikel

lees meer
Een veilige schoolomgeving? Twee uitspraken 150 150 Capra Advocaten

Een veilige schoolomgeving? Twee uitspraken

Artikel

lees meer
Uitgesproken: Klimaatbeheersing 150 150 Capra Advocaten

Uitgesproken: Klimaatbeheersing

Artikel

lees meer
Kantonrechter zeer kritisch over ongeschiktheidsontslag 150 150 Capra Advocaten

Kantonrechter zeer kritisch over ongeschiktheidsontslag

Artikel

lees meer
Uitgesproken: Frans Naerebout 150 150 Capra Advocaten

Uitgesproken: Frans Naerebout

Artikel

lees meer
Waarschuwing of toch een berisping? 150 150 Capra Advocaten

Waarschuwing of toch een berisping?

Artikel

lees meer
Verstoorde verhoudingen, toch geen ontslag 150 150 Capra Advocaten

Verstoorde verhoudingen, toch geen ontslag

Artikel

lees meer
In beeld: het ontslagrecht na de normalisering 150 150 Capra Advocaten

In beeld: het ontslagrecht na de normalisering

Artikel

lees meer
Een vakbekwame zorgcoördinator gaat over de schreef 150 150 Capra Advocaten

Een vakbekwame zorgcoördinator gaat over de schreef

Artikel

lees meer
De ongeschikte schooldirecteur onder de Wwz 150 150 Capra Advocaten

De ongeschikte schooldirecteur onder de Wwz

Artikel

lees meer
Wwz-landschap verder ingekleurd 150 150 Capra Advocaten

Wwz-landschap verder ingekleurd

Artikel

lees meer
Pesten in het onderwijs in arbeidsrechtelijk perspectief 150 150 Capra Advocaten

Pesten in het onderwijs in arbeidsrechtelijk perspectief

Artikel

lees meer
Wet aanpak schijnconstructies (WAS) 150 150 Capra Advocaten

Wet aanpak schijnconstructies (WAS)

Artikel

lees meer
Laatste stand van zaken Wet werk en zekerheid 150 150 Capra Advocaten

Laatste stand van zaken Wet werk en zekerheid

Artikel

lees meer
Niet elke fout is een integriteitsschending 150 150 Capra Advocaten

Niet elke fout is een integriteitsschending

Artikel

lees meer
Salarisverlaging slecht functionerende ambtenaren? 150 150 Capra Advocaten

Salarisverlaging slecht functionerende ambtenaren?

Artikel

lees meer
Genormaliseerde integriteitsdiscussie 150 150 Capra Advocaten

Genormaliseerde integriteitsdiscussie

Artikel

lees meer
Fraude op school- let op de onverwijlde mededeling! 150 150 Capra Advocaten

Fraude op school- let op de onverwijlde mededeling!

Artikel

lees meer
Medisch specialisten – over communiceren en samenwerken 150 150 Capra Advocaten

Medisch specialisten – over communiceren en samenwerken

Artikel

lees meer
Het katoenen jubileum van de ambtenarenrechters-formule 150 150 Capra Advocaten

Het katoenen jubileum van de ambtenarenrechters-formule

Artikel

lees meer
Surfen onder werktijd 150 150 Capra Advocaten

Surfen onder werktijd

Artikel

lees meer
Transitievergoedingen 150 150 Capra Advocaten

Transitievergoedingen

Artikel

lees meer
De wet Werk en Zekerheid: een nieuwe juridische werkelijkheid 150 150 Capra Advocaten

De wet Werk en Zekerheid: een nieuwe juridische werkelijkheid

Artikel

lees meer
Kantonrechter past CRvB-formule toe in onderwijszaak 150 150 Capra Advocaten

Kantonrechter past CRvB-formule toe in onderwijszaak

Artikel

lees meer
Ambulance defect door psychisch defect? 150 150 Capra Advocaten

Ambulance defect door psychisch defect?

Artikel

lees meer
Leidt loonbeslag tot strafontslag? 150 150 Capra Advocaten

Leidt loonbeslag tot strafontslag?

Artikel

lees meer
De ambtenarenrechtersformule 150 150 Capra Advocaten

De ambtenarenrechtersformule

Artikel

lees meer
Onrechtmatig verkregen bewijs 150 150 Capra Advocaten

Onrechtmatig verkregen bewijs

Artikel

lees meer
Het COA en de CAO 150 150 Capra Advocaten

Het COA en de CAO

Artikel

lees meer
Flitsontslag 150 150 Capra Advocaten

Flitsontslag

Artikel

lees meer
Minder salaris voor (te) dikke Nederlandse agent? 150 150 Capra Advocaten

Minder salaris voor (te) dikke Nederlandse agent?

Artikel

lees meer
Een ‘wenselijk’ ontslag … 150 150 Capra Advocaten

Een ‘wenselijk’ ontslag …

Artikel

lees meer
En dan denk je het geregeld te hebben… 150 150 Capra Advocaten

En dan denk je het geregeld te hebben…

Artikel

lees meer
Linksom of rechtsom eruit? 150 150 Capra Advocaten

Linksom of rechtsom eruit?

Artikel

lees meer
De gunstigste ontslaggrond? 150 150 Capra Advocaten

De gunstigste ontslaggrond?

Artikel

lees meer
Appels 150 150 Capra Advocaten

Appels

Artikel

lees meer
Strafontslag vanwege beledigen werkgever 150 150 Capra Advocaten

Strafontslag vanwege beledigen werkgever

Artikel

lees meer
Ontzeggen afscheidsreceptie na ontslag is Awb-besluit 150 150 Capra Advocaten

Ontzeggen afscheidsreceptie na ontslag is Awb-besluit

Artikel

lees meer
Instellen medisch onderzoek na ontslag 150 150 Capra Advocaten

Instellen medisch onderzoek na ontslag

Artikel

lees meer
Verplichtingen werkgever in geval van een arbeidsconflict 150 150 Capra Advocaten

Verplichtingen werkgever in geval van een arbeidsconflict

Artikel

lees meer
Geen ontslag mogelijk ondanks ontbreken onderwijsbevoegdheid 150 150 Capra Advocaten

Geen ontslag mogelijk ondanks ontbreken onderwijsbevoegdheid

Artikel

lees meer
Heimelijk cameratoezicht 150 150 Capra Advocaten

Heimelijk cameratoezicht

Artikel

lees meer
Ontslag arbeidsongeschikte ambtenaar na weigering functie 150 150 Capra Advocaten

Ontslag arbeidsongeschikte ambtenaar na weigering functie

Artikel

lees meer
Klokkenluiden of onrechtmatig lekken 150 150 Capra Advocaten

Klokkenluiden of onrechtmatig lekken

Artikel

lees meer
Verbod op verrichten nevenfunctie 150 150 Capra Advocaten

Verbod op verrichten nevenfunctie

Artikel

lees meer

Blijf op de hoogte

Onze nieuwsbrief Capra Concreet verschijnt ongeveer 10 keer per jaar. In de nieuwsbrief houden wij u op de hoogte over ontwikkelingen op het gebied van arbeidsverhoudingen binnen de sectoren overheid, onderwijs en zorg. In de Capra Concreet leest u over interessante jurisprudentie en wetswijzigingen op het gebied van het ambtenarenrecht, arbeidsrecht, bestuurlijke samenwerking en andere actuele thema’s die voor u van belang kunnen zijn.

Vestiging Den Haag
Laan Copes van Cattenburch 56
2585 GC ‘s-Gravenhage
Telefoon 070-364 81 02
Fax 070-361 78 47
s-gravenhage@capra.nl

Vestiging ‘s-Hertogenbosch
Bastion Vught 1
5211 CZ ‘s-Hertogenbosch
Telefoon 073-613 13 45
Fax 073-614 82 16
s-hertogenbosch@capra.nl

Vestiging Zwolle
Terborchstraat 12
8011 GG Zwolle
Telefoon 038-423 54 14
Fax 038-423 47 84
zwolle@capra.nl

Vestiging Maastricht
Spoorweglaan 7
6221 BS Maastricht
Telefoon 043-7 600 600
Fax 043-7 600 609
maastricht@capra.nl