Medisch specialisten in loondienst: is er nieuws?

Soms is het goed om iets te schrijven over een onderwerp waarin nagenoeg niets verandert. In dit geval over de rechtspositie van de medisch specialist.

Of zie ik het verkeerd?

Het plan: alle medisch specialisten in loondienst

Al jaren gaan er stemmen op om alle medische specialisten in ziekenhuizen in loondienst te laten werken. Nu is er nog een onderscheid tussen specialisten die vrijgevestigd zijn (de zelfstandigen) en de specialisten die in loondienst zijn (de werknemers). Alleen bij de 7 academische ziekenhuizen (UMC’s) zijn alle specialisten in loondienst, en dat is al lange tijd zo. In de andere – ongeveer 60 – ziekenhuizen komen beide varianten voor.

De redenen van de politieke wens om specialisten in loondienst te laten werken, zijn kort gezegd van financiële aard. Loondienst zou de zorg goedkoper maken. Daarnaast zou er sprake zijn van een betere sturing en afstemming binnen het ziekenhuis (de zogenaamde ‘gelijkgerichtheid’). De wijziging zou ten goede komen aan het leveren van ‘passende zorg’.

Over dit onderwerp zijn er meerdere onderzoeken verricht, overigens met verschillende uitkomsten. Of de gestelde doelen  worden gehaald na verplichtstelling van een dienstverband, bestaat verdeeldheid.  Hierover schreef ik eerder.

Op 5 november 2024 heeft het kamerlid Dijk een motie ingediend, namelijk dat er uiterlijk vóór het zomerreces van 2025 een voorstel naar de Tweede Kamer zou gaan om medisch specialisten in loondienst te brengen.

In de brief van 19 maart 2025 kwam de Minister van VWS met drie opties: (1) een vrijwillige collectieve overstap, (2) verplicht in loondienst en (3) laatstgenoemde verplichting alleen voor nieuwe artsen.

Vervolgens kwam het Kabinet Jetten. Het onderwerp  medisch specialisten al dan niet in loondienst kwam niet voor in het regeerakkoord van 30 januari 2026.

Er leek dus niets te gaan veranderen. Of wel?

Motie Bushoff: ja, de specialisten in loondienst

Op 5 maart 2026 zijn enkele leden van de Tweede Kamer gekomen met een motie (de motie Bushoff c.s.), onder meer over dit onderwerp. In de motie staat: ‘… verzoekt de regering ook alternatieve maatregelen uit  te werken voor de plannen in het coalitieakkoord die de zorg wel beter maken en geld opleveren, zoals het in loondienst nemen van medisch specialisten, …’ etc.

Deze motie is met 69 stemmen, te weinig dus voor een meerderheid, ontraden. Hiermee lijkt het er zeer op dat dit onderwerp voorlopig van de politieke agenda is.

Maar misschien is deze conclusie niet juist, en gaat er wel degelijk wat veranderen. Hoe?

Voorstel voor een Zelfstandigenwet: een onverwachte wending?

Het is niet uit te sluiten dat deze discussie nog een bijzondere wending krijgt. Via een ander Ministerie, namelijk Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Dit heeft te maken met een Zelfstandigenwet die er mogelijk gaat komen. Op dit punt heeft het Kabinet Jetten namelijk wel plannen.

Bedoeling van deze wet is om nadere criteria te formuleren voor de vraag wanneer er sprake is van een zelfstandige. Als het wetsvoorstel te zijner tijd door het parlement wordt aangenomen, zal zich natuurlijk ook de vraag gaan voordoen, of de medisch specialisten nog wel zelfstandige in de zin van die wet zijn. Interessant.

Ook onder de huidige regelgeving kan deze vraag worden gesteld. Maar dat gebeurt niet vaak. Het voorstel van de Zelfstandigenwet kan hier wellicht iets in gaan veranderen. Maar dit is nu nog niet duidelijk.

Het vervolg

Op 9 april 2026 heeft de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid laten weten, zo snel mogelijk aan de slag te willen met een Zelfstandigenwet. Over de vervolgstappen, die dus ook van belang kunnen zijn voor de medisch specialisten, zal de Tweede Kamer vóór de zomer van dit jaar worden geïnformeerd.

Wij houden u op hiervan de hoogte.

Heeft u vragen over kwesties als deze, bijvoorbeeld een check of al dan niet sprake is van een arbeidsovereenkomst (de zelfstandigencheck)? Bel ondergetekende of uw vaste sparringpartner bij Capra.

Mark van de Laar