Een onkreukbaar openbaar bestuur

Een onkreukbaar openbaar bestuur

Een onkreukbaar openbaar bestuur 150 150 Capra Advocaten
image_pdf

Het fenomeen ‘Bestuurlijke Integriteit’ is actueler dan ooit. In een goed georganiseerd publiek domein als het Nederlandse, brengt een inbreuk op deze integriteit telkens weer een golf van beroering teweeg. Ook binnen het bestuur van een gemeente. Als u bijvoorbeeld in Google op “wethouder in opspraak” zoekt, dan krijgt u veel treffers. Dat een bestuurder in opspraak raakt kan te maken hebben met bijvoorbeeld belangenverstrengeling, fraude, dubieuze giften of beloften en zo kunnen nog wel enkele oorzaken genoemd worden die er toe bijdragen dat een bestuurder zijn zittingstermijn voortijdig – gedwongen – moet beëindigen. Het vertrouwen van de burger in het openbaar bestuur staat of valt met de integriteit van de politieke ambtsdragers.

Burgemeester als hoeder van de integriteit

Het onderwerp integriteit krijgt nu in de aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen dan ook veel aandacht. Vanuit verschillende hoeken worden gemeenten aangespoord om bij de vorming van de nieuwe colleges aandacht aan het integriteitsaspect te besteden. Zo heeft minister Plasterk van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties bij brief van 17 februari 2014 specifiek aandacht gevraagd voor het integriteitsaspect bij de benoeming van wethouders. Hij acht daarbij een belangrijke rol weggelegd voor de burgemeester. De minister anticipeert daarbij op een wijziging van de Gemeentewet waarbij de burgemeester nadrukkelijk een rol krijgt bij de collegeonderhandelingen. De burgemeester wordt gezien als de hoeder van de integriteit binnen een gemeente. Hij zal – als voorzitter van het college – in ieder geval met de gekozen wethouders moeten samenwerken.

Voor politieke bestuurders is integriteit een belangrijke kwaliteitseis die staat of valt met de onkreukbaarheid van de persoon die het politieke ambt gaat vervullen. De gemeenteraad benoemt de wethouders, maar de burgemeester zal tijdens het benoemingstraject er op toe moeten zien dat de toets op de benoembaarheid ook daadwerkelijk plaatsvindt en waar mogelijk moeten faciliteren, zo stelt minister Plasterk.

Integriteit vanuit drie posities bezien

Dat een bestuurder en in het bijzonder een wethouder in de problemen kan raken door een integriteitskwestie heeft ook te maken met het denken van de burgers over het openbaar bestuur en in het bijzonder over het integer handelen van de bestuurders. Integriteit kan vanuit drie posities worden bezien. De meest duidelijke is de juridische. De Gemeentewet bijvoorbeeld stelt eisen aan de benoeming van een wethouder die zien op integriteit. De tweede positie van waaruit integriteit kan worden bezien is het eigen morele kompas van de wethouder. Dat is een wat grijs gebied, want dat wat de ene wethouder vindt dat wel moet kunnen, kan door een andere wethouder als niet integer worden aangemerkt. We raken dan ook de derde positie van waaruit integriteit kan worden bezien en dat is hoe de “buitenwacht” naar de wethouder kijkt. Integriteit bezien vanuit deze positie is tegenwoordig de belangrijkste. Een wethouder zal dus altijd notie moeten nemen van de impact van zijn handelen. Hoe kijkt de burger naar zijn handelen als wethouder. Dat belangenverstrengeling voorkomen moet worden wordt breed gedeeld, maar dat ook de schijn van belangenverstrengeling voor grote problemen kan zorgen en daarom voorkomen moet worden, is minder bekend.

Risicoanalyse integriteit kandidaat-wethouders

Dit alles heeft met zich gebracht dat de roep om een risicoanalyse met betrekking tot de integriteit van de (kandidaat)wethouders vanuit verschillende hoeken steeds duidelijker is geworden. Om te beantwoorden aan de vraag vanuit de gemeenten, heeft Capra een risicoanalyse integriteit ontwikkeld. De risicoanalyse integriteit heeft tot doel de mogelijke integriteitsrisico’s in kaart te brengen die verbonden zijn aan een benoeming van een wethouder. Daartoe voert Capra met de kandidaat-wethouder een gesprek.

Dit gesprek kent twee onderdelen. Het eerste deel ziet op de bewustwording van de kandidaat-wethouder in zijn handelen als toekomstig wethouder en in het bijzonder de onafhankelijke positie die de wethouder moet innemen. Aan de hand van voorbeelden, zoveel mogelijk gerelateerd aan de (maatschappelijke) positie van de kandidaat-wethouder, zal invulling gegeven worden aan het begrip integriteit. De kandidaat-wethouder zal voorgehouden worden dat de uitkomst van de discussie of er wel of niet integer wordt gehandeld van buitenaf wordt bepaald en niet door zijn eigen intenties. De wethouder bewust maken van de integriteitsrisico’s die aan zijn functie van wethouder kleven is heel wezenlijk. Wanneer de wethouder zich niet bewust is van de risico’s, boet het tweede deel in aan kracht.

Het tweede onderdeel is een scan op mogelijke risico’s met betrekking tot de integriteit die aan de kandidaat-wethouder kleven. Vanuit het onderdeel bewustwording en hetgeen de kandidaat-wethouder aan informatie heeft aangereikt, worden de mogelijke risico’s geïnventariseerd en besproken. Te denken valt aan persoonlijke of financiële belangenverstrengeling en nevenfuncties. Hierbij is niet alleen de kandidaat-wethouder zelf, maar ook zijn of haar directe relaties onderwerp van gesprek.

Aan wie en de wijze waarop de resultaten van de risicoanalyse gerapporteerd worden, is onderdeel van de afspraken die tussen de gemeente en Capra vooraf worden gemaakt. Formeel is het de gemeenteraad die onderzoek doet naar de geloofsbrieven van de wethouder, maar nu de risicoanalyse verder reikt dan een onderzoek naar de geloofsbrieven is het goed om stil te staan bij wie welke rol in het proces vervult. Mocht u meer willen weten over de risicoanalyse dan kunt u daarvoor contact opnemen met Capra.

Jos de Roover

Contact over dit onderwerp

Jos de Rover

Jos de Roover

Advocaat
Vestiging:
's-Hertogenbosch
Sector:
Overheid
Expertteam:
Arbeidsrecht, Ambtenarenrecht, Participatiewet, Aanbestedingsrecht, Normalisering
Telefoon:
073 - 613 13 45
Mobiel:
06 41 66 02 66

Gerelateerd

Zorgseminar “Welkom arbeidsrecht” 150 150 Capra Advocaten

Zorgseminar “Welkom arbeidsrecht”

Zorgseminar Wnra in de zorg in Utrecht

lees meer
Feitenonderzoeken en privacybescherming 150 150 Capra Advocaten

Feitenonderzoeken en privacybescherming

Artikel

lees meer
Capra Advocaten neemt Integriteit.nl Training & Advies over 150 150 Capra Advocaten

Capra Advocaten neemt Integriteit.nl Training & Advies over

Nieuws

lees meer
Integriteitsanalyse leden en (hoog)heemraden waterschappen 150 150 Capra Advocaten

Integriteitsanalyse leden en (hoog)heemraden waterschappen

Nieuws

lees meer
Integriteitsanalyse besturen provinciale staten 150 150 Capra Advocaten

Integriteitsanalyse besturen provinciale staten

Nieuws

lees meer
Masterclass integriteit en bewustwording voor leidinggevenden in de zorg 150 150 Capra Advocaten

Masterclass integriteit en bewustwording voor leidinggevenden in de zorg

Masterclass over integriteit voor leidinggevenden in de zorg

lees meer
Over de Wnra, de (concept)cao gemeenten en diefstal 150 150 Capra Advocaten

Over de Wnra, de (concept)cao gemeenten en diefstal

Artikel

lees meer
Masterclass Intimidatie op de werkvloer vanuit arbeidsrechtelijk perspectief 150 150 Capra Advocaten

Masterclass Intimidatie op de werkvloer vanuit arbeidsrechtelijk perspectief

Masterclass over intimidatie op de werkvloer binnen de zorg

lees meer
Cursus Integriteit 150 150 Capra Advocaten

Cursus Integriteit

Cursus Integriteit voor overheidswerkgevers

lees meer
Column: Schade ten gevolge van integriteitsonderzoeken 150 150 Capra Advocaten

Column: Schade ten gevolge van integriteitsonderzoeken

Artikel

lees meer
Uitgesproken: Satudarah 150 150 Capra Advocaten

Uitgesproken: Satudarah

Artikel

lees meer
Rechten en verplichtingen van voormalige wethouders 150 150 Capra Advocaten

Rechten en verplichtingen van voormalige wethouders

Artikel

lees meer
Uitgesproken: Frans Naerebout 150 150 Capra Advocaten

Uitgesproken: Frans Naerebout

Artikel

lees meer
Bestuurlijke integriteit bij BNR Nieuwsradio 150 150 Capra Advocaten

Bestuurlijke integriteit bij BNR Nieuwsradio

Artikel

lees meer
Hof: medicijngebruik geen excuus voor vervalsen diploma 150 150 Capra Advocaten

Hof: medicijngebruik geen excuus voor vervalsen diploma

Artikel

lees meer
Risicoanalyse integriteit kandidaat-wethouders 150 150 Capra Advocaten

Risicoanalyse integriteit kandidaat-wethouders

Artikel

lees meer
Column: Zorgvuldigheidseisen bij feitenonderzoeken 150 150 Capra Advocaten

Column: Zorgvuldigheidseisen bij feitenonderzoeken

Artikel

lees meer
Zwijgen is zilver, spreken is goud? 150 150 Capra Advocaten

Zwijgen is zilver, spreken is goud?

Artikel

lees meer
Afspraak is afspraak? Actualiteiten WNT in de zorg 150 150 Capra Advocaten

Afspraak is afspraak? Actualiteiten WNT in de zorg

Artikel

lees meer
Mag Raad van Toezicht eigen beloning verhogen? 150 150 Capra Advocaten

Mag Raad van Toezicht eigen beloning verhogen?

Artikel

lees meer
In beeld: het ontslagrecht na de normalisering 150 150 Capra Advocaten

In beeld: het ontslagrecht na de normalisering

Artikel

lees meer
Vertrouwen is goed… 150 150 Capra Advocaten

Vertrouwen is goed…

Artikel

lees meer
De frauderende apotheker en samenloop van rechtsgangen 150 150 Capra Advocaten

De frauderende apotheker en samenloop van rechtsgangen

Artikel

lees meer
Zorg, onderwijs en ambtenaar? 150 150 Capra Advocaten

Zorg, onderwijs en ambtenaar?

Artikel

lees meer
Column: Integriteit bij de overheid: een blijvend hot issue 150 150 Capra Advocaten

Column: Integriteit bij de overheid: een blijvend hot issue

Artikel

lees meer
Wat zijn de gevolgen van de Evaluatiewet WNT? 150 150 Capra Advocaten

Wat zijn de gevolgen van de Evaluatiewet WNT?

Artikel

lees meer
Belangenverstrengeling hoogleraar leidt tot strafontslag 150 150 Capra Advocaten

Belangenverstrengeling hoogleraar leidt tot strafontslag

Artikel

lees meer
Oproep aan schoolbesturen: zet integriteit op de agenda 150 150 Capra Advocaten

Oproep aan schoolbesturen: zet integriteit op de agenda

Artikel

lees meer
Column: Alternatieve feitenonderzoeken? 150 150 Capra Advocaten

Column: Alternatieve feitenonderzoeken?

Artikel

lees meer
Governancecode Zorg 2017: goed bestuur in de zorg 150 150 Capra Advocaten

Governancecode Zorg 2017: goed bestuur in de zorg

Artikel

lees meer
Een vakbekwame zorgcoördinator gaat over de schreef 150 150 Capra Advocaten

Een vakbekwame zorgcoördinator gaat over de schreef

Artikel

lees meer
De integere zorgbestuurder? 150 150 Capra Advocaten

De integere zorgbestuurder?

Artikel

lees meer
Integriteit in de zorg 150 150 Capra Advocaten

Integriteit in de zorg

Artikel

lees meer
De schijn van belangenverstrengeling in het onderwijs 150 150 Capra Advocaten

De schijn van belangenverstrengeling in het onderwijs

Artikel

lees meer
Feitenonderzoeken: geen sinecure 150 150 Capra Advocaten

Feitenonderzoeken: geen sinecure

Artikel

lees meer
Principieel is ook een optie, sprak de opportunist 150 150 Capra Advocaten

Principieel is ook een optie, sprak de opportunist

Artikel

lees meer
Wachtgeldgegevens en de Wob 150 150 Capra Advocaten

Wachtgeldgegevens en de Wob

Artikel

lees meer
Niet elke fout is een integriteitsschending 150 150 Capra Advocaten

Niet elke fout is een integriteitsschending

Artikel

lees meer
Een beetje integer … 150 150 Capra Advocaten

Een beetje integer …

Artikel

lees meer
Genormaliseerde integriteitsdiscussie 150 150 Capra Advocaten

Genormaliseerde integriteitsdiscussie

Artikel

lees meer
Fraude op school- let op de onverwijlde mededeling! 150 150 Capra Advocaten

Fraude op school- let op de onverwijlde mededeling!

Artikel

lees meer
De Wet normering topinkomens en variabele beloningen 150 150 Capra Advocaten

De Wet normering topinkomens en variabele beloningen

Artikel

lees meer
Het bewustwordingsgesprek 150 150 Capra Advocaten

Het bewustwordingsgesprek

Artikel

lees meer
Geslaagde bijeenkomst Voorbij het ambt 150 150 Capra Advocaten

Geslaagde bijeenkomst Voorbij het ambt

Artikel

lees meer
Uitnodiging bijeenkomst 10 april 2014 ‘Voorbij het ambt’ 150 150 Capra Advocaten

Uitnodiging bijeenkomst 10 april 2014 ‘Voorbij het ambt’

Artikel

lees meer
Netwerkbijeenkomsten ‘het ambt van raadslid’ 150 150 Capra Advocaten

Netwerkbijeenkomsten ‘het ambt van raadslid’

Artikel

lees meer
Misbruik van Suwinet wordt aangepakt 150 150 Capra Advocaten

Misbruik van Suwinet wordt aangepakt

Artikel

lees meer
Een onkreukbaar openbaar bestuur 150 150 Capra Advocaten

Een onkreukbaar openbaar bestuur

Artikel

lees meer
De gemeenteraadsverkiezingen komen eraan 150 150 Capra Advocaten

De gemeenteraadsverkiezingen komen eraan

Artikel

lees meer
Een beetje meer integer graag! 150 150 Capra Advocaten

Een beetje meer integer graag!

Artikel

lees meer
Leidt loonbeslag tot strafontslag? 150 150 Capra Advocaten

Leidt loonbeslag tot strafontslag?

Artikel

lees meer
De arbeidsongeschikte politieke ambtsdrager 150 150 Capra Advocaten

De arbeidsongeschikte politieke ambtsdrager

Artikel

lees meer
Lidmaatschap Hells Angels en Satudara reden voor ontslag? 150 150 Capra Advocaten

Lidmaatschap Hells Angels en Satudara reden voor ontslag?

Artikel

lees meer
Onrechtmatig verkregen bewijs 150 150 Capra Advocaten

Onrechtmatig verkregen bewijs

Artikel

lees meer
Integriteit overkomt je 150 150 Capra Advocaten

Integriteit overkomt je

Artikel

lees meer
Het COA en de CAO 150 150 Capra Advocaten

Het COA en de CAO

Artikel

lees meer
De voorbeeldfunctie van de bestuurder 150 150 Capra Advocaten

De voorbeeldfunctie van de bestuurder

Artikel

lees meer
De (niet) terugkerende wethouder 150 150 Capra Advocaten

De (niet) terugkerende wethouder

Artikel

lees meer
Integriteit, een blijvend actueel onderwerp 150 150 Capra Advocaten

Integriteit, een blijvend actueel onderwerp

Artikel

lees meer
Appels 150 150 Capra Advocaten

Appels

Artikel

lees meer
Wijzigingen rechtspositie politieke ambtsdragers 150 150 Capra Advocaten

Wijzigingen rechtspositie politieke ambtsdragers

Artikel

lees meer
Ontzeggen afscheidsreceptie na ontslag is Awb-besluit 150 150 Capra Advocaten

Ontzeggen afscheidsreceptie na ontslag is Awb-besluit

Artikel

lees meer
Klokkenluiden of onrechtmatig lekken 150 150 Capra Advocaten

Klokkenluiden of onrechtmatig lekken

Artikel

lees meer

Blijf op de hoogte

Onze nieuwsbrief Capra Concreet verschijnt ongeveer 10 keer per jaar. In de nieuwsbrief houden wij u op de hoogte over ontwikkelingen op het gebied van arbeidsverhoudingen binnen de sectoren overheid, onderwijs en zorg. In de Capra Concreet leest u over interessante jurisprudentie en wetswijzigingen op het gebied van het ambtenarenrecht, arbeidsrecht, bestuurlijke samenwerking en andere actuele thema’s die voor u van belang kunnen zijn.

Vestiging Den Haag
Laan Copes van Cattenburch 56
2585 GC ‘s-Gravenhage
Telefoon 070-364 81 02
Fax 070-361 78 47
s-gravenhage@capra.nl

Vestiging ‘s-Hertogenbosch
Bastion Vught 1
5211 CZ ‘s-Hertogenbosch
Telefoon 073-613 13 45
Fax 073-614 82 16
s-hertogenbosch@capra.nl

Vestiging Zwolle
Terborchstraat 12
8011 GG Zwolle
Telefoon 038-423 54 14
Fax 038-423 47 84
zwolle@capra.nl

Vestiging Maastricht
Spoorweglaan 7
6221 BS Maastricht
Telefoon 043-7 600 600
Fax 043-7 600 609
maastricht@capra.nl