Afschaffing VAR-verklaring leidt tot onrust zzp’ers in de zorg

Afschaffing VAR-verklaring leidt tot onrust zzp’ers in de zorg

Afschaffing VAR-verklaring leidt tot onrust zzp’ers in de zorg 150 150 Capra Advocaten
image_pdf

De afgelopen maanden stonden de zzp’ers in Nederland centraal. Koppen als “Inzet van zorg-zzp’ers ernstig in gevaar” en “Zzp’ers vrezen naheffing bij schijnconstructie” verschenen recent in het nieuws. Dit heeft alles te maken met de Wet deregulering beoordeling arbeidsrelaties (Wet DBA) die op 2 februari 2016 door de Eerste Kamer is aangenomen. Deze wet schaft de voorheen vereiste VAR-verklaring af en introduceert met ingang van 1 mei 2016 zogenaamde ‘modelovereenkomsten’.

Deze overeenkomsten zouden vele voordelen hebben ten opzichte van de VAR-verklaring, maar er is zeker ook een kritische noot bij te plaatsen. Met name in de zorg wordt veelal gebruik gemaakt van zelfstandigen, maar daar heerst de vrees dat de inzet daarvan mogelijk in gevaar komt.

Eerst zal ik hierna de afschaffing van de VAR-verklaring en de nieuwe Wet DBA toelichten. Vervolgens ga ik in het bijzonder in op de zzp’ers in de zorg.

VAR-verklaring

Tot 1 mei 2016 is iedere zzp’er in Nederland nog verplicht een VAR-verklaring aan te vragen bij de Belastingdienst. Deze ‘Verklaring Arbeidsrelatie’ geeft de opdrachtgever duidelijkheid over de fiscale kwalificatie van de arbeidsrelatie. Zodra een zzp’er in het bezit is van een VAR-verklaring, wordt de opdrachtgever onder andere gevrijwaard van de verplichting om loonbelasting en de premie volksverzekeringen op de vergoeding in te houden.

De Belastingdienst ondervindt in de huidige situatie echter handhavingsproblemen, aangezien de opdrachtgever niet betrokken is bij de aanvraag en zich achteraf andere feiten of omstandigheden kunnen voordoen die vooraf niet door de zzp’er zijn gemeld. Bovendien wordt de Belastingdienst al jaren geconfronteerd met schijnzelfstandigen: zzp’ers die weliswaar beschikken over een
VAR-verklaring, maar in de praktijk werkzaamheden verrichten als ware zij werkzaam in loondienst. De Wet DBA moet deze praktijken tegengaan.

Modelovereenkomst

Vanaf 1 mei 2016 vervangt een modelovereenkomst de VAR-verklaring. Op de website van de Belastingdienst zijn diverse algemene modelovereenkomsten en voorbeeldovereenkomsten voor branches en beroepsgroepen gepubliceerd die opdrachtgevers kunnen gebruiken. Daarnaast staat het eenieder vrij om eigen overeenkomsten te gebruiken.

In beginsel kunnen de opdrachtgevers een overeenkomst met een zzp’er ter beoordeling voorleggen aan de Belastingdienst. Opdrachtgevers zijn dit evenwel niet verplicht. Het verdient natuurlijk wel de voorkeur aangezien de opdrachtgever dan, volgens de Belastingdienst, vooraf zekerheid heeft dat hij geen loonheffingen hoeft in te houden en te betalen.

Handhaving door de Belastingdienst was voorheen een heikel punt. In de toekomst zal de Belastingdienst de omschreven situatie in de overeenkomst gaan vergelijken met de feitelijke situatie. Als in de praktijk namelijk blijkt dat er sprake is van een schijnconstructie, heeft dit diverse fiscale gevolgen. De Belastingdienst gebruikt ter beoordeling hiervan de Handreiking Beoordeling Arbeidsrelaties. De Staatssecretaris heeft toegezegd dit interne document openbaar te maken.

Moeten alle opdrachtgevers nu op korte termijn massaal overeenkomsten gaan opstellen en ter beoordeling voorleggen aan de Belastingdienst? Dat niet. De Belastingdienst hanteert namelijk een overgangsperiode van 1 mei 2016 tot 1 mei 2017 waarin opdrachtgevers de gelegenheid hebben om de gang van zaken aan te passen aan de Wet DBA. Vanzelfsprekend houdt de Belastingdienst in deze periode wel toezicht, maar zal niet actief gaan handhaven.

Kritiek

Zoals gezegd zorgen de nieuwe regels ook voor veel kritiek. Inmiddels hebben meer dan 25.000 zzp’ers een digitale petitie getekend tegen de aanstaande wijzigingen. De nieuwe modelovereenkomsten zouden vooral leiden tot veel rompslomp. Ook prof. Evert Verhulp is kritisch ten aanzien van de Wet DBA. Zo zei hij op 21 februari 2016 in de uitzending van Nieuwsuur dat hiermee slechts een deel van het probleem wordt aangepakt. Bovendien zijn de zzp’ers in Nederland zo divers, dat de Wet DBA voor velen juist problemen creëert die er voorheen niet eens waren. Volgens Verhulp was uitstel van de Wet DBA een betere oplossing geweest.

Onrust in de zorg

Ook in de zorg wordt gebruik gemaakt van zzp’ers, echter deze inzet zou door de afschaffing van de VAR-verklaring mogelijk in gevaar kunnen komen. Momenteel is één modelovereenkomst, opgesteld door belangenbehartigers BTN en FNV Zelfstandigen, goedgekeurd door de Belastingdienst en gepubliceerd. Deze modelovereenkomst lijkt in de praktijk echter onwerkbaar. Er zou namelijk met iedere individuele cliënt een opdrachtovereenkomst gesloten moeten worden.

Daarnaast hebben diverse zorg-zzp’ers modelovereenkomsten ter beoordeling voorgelegd aan de Belastingdienst. Maar deze worden mogelijk geweigerd wegens strijdigheden met de nieuwe Wet Kwaliteit Klachten en Geschillen Zorg (Wkkgz). Deze wet vervangt de wetten Kwaliteitswet Zorginstellingen en de Wet klachtrecht cliënten zorgsector en is op 1 januari 2016 in werking getreden. Het voornaamste doel van deze wet is openheid over klachten, om zo samen de kwaliteit van de zorg te verbeteren. Hiertoe wordt onder andere een informatieverplichting geïntroduceerd en moet een klager kosteloos een klachtfunctionaris kunnen benaderen.

Op basis van deze Wkkgz heeft de opdrachtgever, dat wil zeggen de toegelaten zorginstelling, de eindverantwoordelijkheid voor de kwaliteit van de zorg. Maar dit strookt volgens de Belastingdienst niet met de Wet DBA, aangezien een zelfstandige zelf de eindverantwoordelijkheid moet dragen. In wezen komt daarmee de inzet van zzp’ers in het gedrang, omdat er geen directe relatie is tussen de zelfstandige en de individuele cliënt.

Naar aanleiding van deze problematiek hebben leden van de Tweede Kamerfractie van de VVD op 12 februari 2016 vragen gesteld aan de Minister en Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn van Sport en de Staatssecretaris van Financiën. Staatssecretaris Van Rijn heeft op 18 februari 2016 aangegeven de Kamervragen spoedig te zullen beantwoorden. Tot die tijd verkeren de zzp’ers in de zorg en opdrachtgevers helaas in onzekerheid en nadert de deadline van 1 mei 2016 met rasse schreden.

Rianne Dreuning
Capra Zorg

Contact over dit onderwerp

Teaser Medezeggenschap

Onze mensen

Heeft u vragen en/of opmerkingen neem dan contact op met een van onze specialisten!
Naar contact

Gerelateerd

Zorg aan Zet Limburg: kennissessie Wet arbeidsmarkt in balans (WAB) 150 150 Capra Advocaten

Zorg aan Zet Limburg: kennissessie Wet arbeidsmarkt in balans (WAB)

Bijeenkomst in samenwerking met Zorg aan Zet

lees meer
Payrolling onder de Wab 150 150 Capra Advocaten

Payrolling onder de Wab

Artikel

lees meer
Verslag van presentaties arbeidsrecht voor Zorg aan Zet 150 150 Capra Advocaten

Verslag van presentaties arbeidsrecht voor Zorg aan Zet

Artikel

lees meer
Brochure: De Wnra in de zorg 150 150 Capra Advocaten

Brochure: De Wnra in de zorg

Brochure

lees meer
Zorg aan zet Limburg: Workshop Flexwerk: de ‘flexibele schil’ 150 150 Capra Advocaten

Zorg aan zet Limburg: Workshop Flexwerk: de ‘flexibele schil’

Bijeenkomst in samenwerking met Zorg aan Zet

lees meer
Een andere manier van werken 150 150 Capra Advocaten

Een andere manier van werken

Artikel

lees meer
Capra Select: arbeidsrechtelijke actualiteiten in de zorg 150 150 Capra Advocaten

Capra Select: arbeidsrechtelijke actualiteiten in de zorg

Nieuws

lees meer
Congres HRM in de zorg 150 150 Capra Advocaten

Congres HRM in de zorg

Nieuws

lees meer
Terugblik bijeenkomst flexibele arbeidsrelaties in de zorg 150 150 Capra Advocaten

Terugblik bijeenkomst flexibele arbeidsrelaties in de zorg

Artikel

lees meer
Onderhandelaarsakkoord cao VVT 2014-2016: eindelijk! 150 150 Capra Advocaten

Onderhandelaarsakkoord cao VVT 2014-2016: eindelijk!

Artikel

lees meer
Payrolling, een risico of een verlossing? 150 150 Capra Advocaten

Payrolling, een risico of een verlossing?

Artikel

lees meer
Detacheren, uitzenden en vaste aanstelling 150 150 Capra Advocaten

Detacheren, uitzenden en vaste aanstelling

Artikel

lees meer
Het blijft oppassen met detacheringen en uitzendconstructies 150 150 Capra Advocaten

Het blijft oppassen met detacheringen en uitzendconstructies

Artikel

lees meer
Kijk goed naar uw detacheringsovereenkomsten 150 150 Capra Advocaten

Kijk goed naar uw detacheringsovereenkomsten

Artikel

lees meer
De Flexwet hoe zit het ook al weer? 150 150 Capra Advocaten

De Flexwet hoe zit het ook al weer?

Artikel

lees meer

Blijf op de hoogte

Onze nieuwsbrief Capra Concreet verschijnt ongeveer 10 keer per jaar. In de nieuwsbrief houden wij u op de hoogte over ontwikkelingen op het gebied van arbeidsverhoudingen binnen de sectoren overheid, onderwijs en zorg. In de Capra Concreet leest u over interessante jurisprudentie en wetswijzigingen op het gebied van het ambtenarenrecht, arbeidsrecht, bestuurlijke samenwerking en andere actuele thema’s die voor u van belang kunnen zijn.

Vestiging Den Haag
Laan Copes van Cattenburch 56
2585 GC ‘s-Gravenhage
Telefoon 070-364 81 02
Fax 070-361 78 47
s-gravenhage@capra.nl

Vestiging ‘s-Hertogenbosch
Bastion Vught 1
5211 CZ ‘s-Hertogenbosch
Telefoon 073-613 13 45
Fax 073-614 82 16
s-hertogenbosch@capra.nl

Vestiging Zwolle
Terborchstraat 12
8011 GG Zwolle
Telefoon 038-423 54 14
Fax 038-423 47 84
zwolle@capra.nl

Vestiging Maastricht
Spoorweglaan 7
6221 BS Maastricht
Telefoon 043-7 600 600
Fax 043-7 600 609
maastricht@capra.nl