Wachtgeldgegevens en de Wob

Wachtgeldgegevens en de Wob

Wachtgeldgegevens en de Wob 150 150 Capra Advocaten

In 2011 schreef ik een stukje over de openbaarheid van vertrouwelijke gegevens uit een personeelsdossier, zoals informatie over een afkoopsom of een ontslaguitkering. De boodschap van dat artikel is dat degene die wil weten welke uitkering aan een publieke functionaris is toegekend, met een beroep op de Wet openbaarheid van bestuur (Wob) kan vragen die informatie openbaar te maken. Dat heeft tot gevolg dat van geval tot geval en van document tot document moet worden bekeken wat het zwaarst weegt: de privacy van degene op wie die gegevens betrekking hebben of het belang van openbaarmaking. Met verwijzing naar een uitspraak van de hoogste bestuursrechter uit 2007 heb ik bepleit bij een verzoek om openbaarmaking van gegevens over uitkeringen de specifieke informatie door te halen, waaronder ook de hoogte van de bedragen waar het in de desbetreffende individuele gevallen om gaat.

Wachtgeldgegevens individuele oud-bestuurders

Op 25 maart 2015 heeft de afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State (hierna: de Afdeling)  een reeks uitspraken gedaan over de openbaarmaking van wachtgeldgegevens van individuele oud-wethouders (201400908/1/A3, 201405171/1/A3 en 201403381/1/A3). Die uitspraken laten zien dat de afdeling het privacybelang van de gewezen publieke functionarissen (h)erkent en in voorkomend geval zwaarder vindt wegen dan het belang van openbaarheid van de desbetreffende overheidsinformatie. Volgens de Afdeling moet dat wel van geval tot geval worden bezien en kan die afweging anders uitpakken in de situatie waarin de betreffende oud-wethouder zich publiekelijk heeft uitgelaten over het door hem ontvangen wachtgeld.

Privacybelang versus belang van openbaarheid

Wat in het oog springt is met name de overweging dat uitkeringsgegevens volgens de Afdeling niet gaan over het beroepshalve functioneren van de gewezen bestuurder. Ook valt op dat het volgens de rechter niet aan hen is om publiekelijk verantwoording af te leggen over de wijze waarop zij de uit kracht van de wet toegekende uitkeringsrechten te gelde maken, maar aan de bestuurders die het nu voor het zeggen hebben. In de afweging van het privacybelang tegen het belang van openbaarheid kent de Afdeling dan meer betekenis toe aan het gegeven dat direct inzicht wordt verschaft in het inkomen dat de individuele ex-bestuurder heeft verworven nadat hij zijn publieke functie heeft neergelegd, wanneer met naam en toenaam de hoogte van het door hem ontvangen wachtgeld openbaar wordt gemaakt. De precieze hoogte en duur van de wachtgelduitkering is op grond van de wettelijke regeling afhankelijk van diverse persoonlijke omstandigheden, waaronder diensttijd, leeftijd, (gedeeltelijke) arbeidsongeschiktheid en neveninkomsten. Het koppelen van namen aan de wachtgeldbedragen zou daarin inzicht geven en daarmee de betrokken personen kunnen benadelen in hun bestaande zakelijke positie. Daarmee is in de visie van de afdeling de persoonlijke levenssfeer van de voormalige bestuurders in het geding.

In april 2013 adviseerde de VNG de gemeenten om de wachtgeldgegevens geanonimiseerd te verstrekken. De Afdeling schaart zich met deze uitspraken achter dit advies van de VNG. In de visie van de Afdeling moet publieke verantwoording worden afgelegd over de mate waarin oud-bestuurders beslag leggen op publieke middelen, maar is dat mogelijk door het verstrekken van een overzicht waarin de namen van de betrokkenen zijn doorgehaald.

Uitkeringsgegevens gewezen ambtenaren

De vraag is nu of de conclusie die de Afdeling in deze zaken heeft getrokken zich ook laat vertalen naar de gevallen waarin wordt gevraagd om uitkeringsgegevens die betrekking hebben op gewezen ambtenaren. Gezien zowel het verschil in positie als het verschil in het toepasselijke uitkeringsregime is die vraag nog niet zo eenvoudig te beantwoorden. In elk geval is duidelijk dat de vraag naar de hoogte van genoten uitkeringen niets zegt over de wijze waarop een gewezen ambtenaar zijn functie heeft uitgeoefend. Het lijdt ook geen twijfel dat een voormalig ambtenaar zich niet publiekelijk hoeft te verantwoorden voor het feit dat of de wijze waarop hij opgebouwde uitkeringsrechten geniet, tenzij hij dat debat zelf heeft opgezocht of gevoed. Net als bij een gewezen wethouder is het (alleen)  aan het zittende bestuur om tekst en uitleg te geven over de manier waarop uitkeringsregels worden toegepast en gehandhaafd.

Verschillen zijn er echter ook: voor een ex-bestuurder geldt het regime van de Appa, terwijl voor een ex-ambtenaar de (gewone) werkloosheidsregelingen gelden die voor alle werknemers van toepassing zijn, eventueel aangevuld met bijzondere bepalingen uit een bovenwettelijke regeling zoals hoofdstuk 10d van de CAR/UWO. Anders dan de Appa kennen dergelijke werkloosheidsregelingen doorgaans geen systeem van verrekening van neveninkomsten en ook geen bijzondere verlenging in geval van algemene invaliditeit. Dat betekent dat informatie over de hoogte van de door een ex-ambtenaar genoten werkloosheidsuitkering over het algemeen minder zegt over diens positie dan informatie over een wachtgelduitkering van een gewezen bestuurder.

Aan de andere kant laat de rechtspositieregeling voor ambtenaren vaak ruimte om in bepaalde gevallen maatwerk te leveren, afhankelijk van de bijzondere omstandigheden van het geval, terwijl de Appa een dergelijke mogelijkheid tot differentiatie weer niet biedt. Bekendheid met de inhoud van een getroffen uitkeringsregeling kan in zoverre iets zeggen over omstandigheden die de ex-ambtenaar betreffen en daarmee toch een aantasting vormen van zijn privacy. Op grond van die verschillen valt zeker niet uit te sluiten dat de hier besproken afweging in geval van een verzoek om openbaarmaking van uitkeringsinformatie over ambtenaren anders uitpakt dan bij bestuurders. Niettemin geeft deze reeks uitspraken het bestuur een aantal argumenten in handen om te betogen dat ook in geval van een ex-ambtenaar openbaarmaking van uitkeringsgegevens mag (of beter: moet) worden geweigerd.

Misbruik van de Wob

Er is nog een tweede aspect dat in één van de hier besproken uitspraken aan bod komt en dat betreft de vraag wanneer sprake is van misbruik van recht. Verzoeken om openbaarmaking die worden gedaan zonder redelijk doel, respectievelijk met een ander doel dan de Wob beoogt te dienen, kunnen onder omstandigheden wegens misbruik van recht niet-ontvankelijk worden verklaard. In mijn eerdere artikel wees ik op het geval waarin een belanghebbende alleen met het oog op het versterken van zijn eigen procespositie vraagt om bepaalde gegevens, maar een minstens zo bekend geval betreft dat van de zogenoemde dwangsomjagers, die duidelijk met geen ander doel voor ogen dan het opstrijken van dwangsommen en proceskosten een veelheid van Wob-verzoeken uitstorten over het openbaar bestuur.

Uit recente uitspraken van de Afdeling blijkt dat sprake kan zijn van misbruik van recht indien de bevoegdheid Wob-verzoeken in te dienen kennelijk wordt gebruikt met geen ander doel dan om ten laste van de overheid geldsommen te incasseren. Een geval waarin de afdeling dat aannam betrof dat van iemand die de gevraagde stukken ook langs een andere weg had kunnen bemachtigen, maar dat liet doen via een rechtsbijstandsverlener die er een sport van maakte het besluitvormingstraject zoveel als mogelijk te compliceren en die de aanspraak op betaling voor zijn diensten afhankelijk stelde van het verkrijgen van dwangsommen c.q. proceskostenveroordelingen (ABRS 19-11-2014, 201400648/1/A3).In de uitspraak met nummer 201403381/1/A3 maakt de afdeling duidelijk dat de conclusie “misbruik van recht” niet te snel mag worden getrokken. Die gevolgtrekking  mag  niet, zoals hier, alleen worden gebaseerd op de omstandigheid dat veel gelijkluidende verzoeken worden gedaan bij meerdere organen, ook niet als de wijze waarop dat gebeurt niet steeds even duidelijk is en evenmin als er –misschien- ook andere belangen meespelen dan het door de Wob vooronderstelde belang van openbaarheid.

Een van de conclusies die daarnaast op grond van deze jurisprudentie kan worden getrokken is ook dat het bestaan van een andere weg om de gevraagde informatie op tafel te krijgen alléén niet genoeg is om aan te nemen dat een verzoek om openbaarmaking niet beantwoordt aan het doel van de Wob, zeker niet als bij dat verzoek expliciet naar die wet wordt verwezen.

Al met al is de grens tussen vertrouwelijk en openbaar –en wel of geen misbruik van recht- na deze uitspraken van de afdeling in elk geval weer iets scherper te trekken. Om dwangsomjagers echt de wind uit de zeilen te nemen is het wachten echter op de komende wijziging van de Wob, die (naar verwachting) zal inhouden dat de bepaling die de overschrijding van termijnen bedreigt met een dwangsom uit de wet wordt geschrapt. Meer daarover in het recente artikel van mijn collega Fatou Tevette ‘Wijziging van de Wet openbaarheid van bestuur om misbruik te voorkomen‘.

Vincent van Cruiningen

per 1 mei 2022 geld de Wet open overheid, dit kan van invloed zijn op de inhoud van dit artikel. Voor actuele informatie: neem contact op met het Expertteam Privacy en Open Overheid.

Contact over dit onderwerp

Vincent van Cruijningen

Vincent van Cruijningen

Advocaat
Vestiging:
's-Hertogenbosch
Sector:
Overheid
Expertteam:
Arbeidsrecht, Ambtenarenrecht (militair), Wet Normering Topinkomens
Telefoon:
073-613 13 45
Mobiel:
06 18 50 10 57

Gerelateerd

Cursus Behandelen Woo-verzoeken: de lessen van het eerste half jaar Woo (online) 150 150 Capra Advocaten

Cursus Behandelen Woo-verzoeken: de lessen van het eerste half jaar Woo (online)

De deelnemer weet na deze cursus waar rekening mee te houden bij het behandelen van Woo-verzoeken in de praktijk.

lees meer
Cursus Woo-verzoeken: de uitzonderingen (online) 150 150 Capra Advocaten

Cursus Woo-verzoeken: de uitzonderingen (online)

De deelnemer weet na deze cursus waar rekening mee te houden bij het behandelen van Woo-verzoeken in de praktijk.

lees meer
Cursus Actualiteiten Wet open overheid (online) 150 150 Capra Advocaten

Cursus Actualiteiten Wet open overheid (online)

In één dagdeel op de hoogte van de actualiteiten Woo en de gevolgen hiervan voor de praktijk

lees meer
Privacyvraagstukken voor de HR-praktijk 150 150 Capra Advocaten

Privacyvraagstukken voor de HR-praktijk

De AVG concreet gemaakt voor de omgang met persoonsgegevens van personeel

lees meer
Cursus Behandelen Woo-verzoeken (online) 150 150 Capra Advocaten

Cursus Behandelen Woo-verzoeken (online)

De deelnemer weet na deze cursus waar rekening mee te houden bij het behandelen van Woo-verzoeken in de praktijk.

lees meer
Kennisbijeenkomst Capra Maastricht 31 maart 2022 150 150 Capra Advocaten

Kennisbijeenkomst Capra Maastricht 31 maart 2022

Online kennisbijeenkomst 3 maart 2022

lees meer
Kennisbijeenkomst Capra Zwolle 3 maart 2022 150 150 Capra Advocaten

Kennisbijeenkomst Capra Zwolle 3 maart 2022

Online kennisbijeenkomst 3 maart 2022

lees meer
Het beroepsgeheim van de bedrijfsarts volgens de tuchtrechter 150 150 Capra Advocaten

Het beroepsgeheim van de bedrijfsarts volgens de tuchtrechter

Artikel

lees meer
Jurisprudentie Overheid – selectie jaaroverzicht 2021 150 150 Capra Advocaten

Jurisprudentie Overheid – selectie jaaroverzicht 2021

Artikel

lees meer
Rechtspositie bestuurders en politiek verlof 150 150 Capra Advocaten

Rechtspositie bestuurders en politiek verlof

In één ochtend op de hoogte over alles wat u zou moeten weten over de positie van aftredende en nieuw aantredende wethouders en over de gevolgen van het verlenen en aflopen van politiek verlof van ambtenaren.

lees meer
Privacy in het onderwijs aan de hand van enkele uitspraken 150 150 Capra Advocaten

Privacy in het onderwijs aan de hand van enkele uitspraken

Artikel

lees meer
Wet open overheid: doel en reikwijdte 150 150 Capra Advocaten

Wet open overheid: doel en reikwijdte

Artikel

lees meer
Wet open overheid pauze-webinars 150 150 Capra Advocaten

Wet open overheid pauze-webinars

U verzorgt uw kopje koffie, wij bespreken met u de inwerkingtreding van de Woo en relevante actuele rechtspraak

lees meer
Zeg werknemer, ben jij gevaccineerd? 150 150 Capra Advocaten

Zeg werknemer, ben jij gevaccineerd?

Artikel

lees meer
Het coronavirus en arbeidsrechtelijke vragen Zorg
Het coronavirus en privacyrechtelijke vragen 1986 1286 Capra Advocaten

Het coronavirus en privacyrechtelijke vragen

Artikel

lees meer
Doorzoeken van de mailbox van de werknemer 150 150 Capra Advocaten

Doorzoeken van de mailbox van de werknemer

Artikel

lees meer
Een terugblik op de online Privacy Pauze van 25 mei 2021 150 150 Capra Advocaten

Een terugblik op de online Privacy Pauze van 25 mei 2021

Artikel

lees meer
Een nieuw model van de verwerkersovereenkomst 150 150 Capra Advocaten

Een nieuw model van de verwerkersovereenkomst

Artikel

lees meer
Cursus Privacyvraagstukken voor de HR-praktijk (online) 150 150 Capra Advocaten

Cursus Privacyvraagstukken voor de HR-praktijk (online)

De AVG concreet gemaakt voor de omgang met persoonsgegevens van personeel

lees meer
Structuurwijziging van de ambtelijke top van de gemeente 150 150 Capra Advocaten

Structuurwijziging van de ambtelijke top van de gemeente

Artikel

lees meer
Wet Woo: gevolgen voor de onderwijssector 150 150 Capra Advocaten

Wet Woo: gevolgen voor de onderwijssector

Artikel

lees meer
Het OR-privacyboekje 150 150 Capra Advocaten

Het OR-privacyboekje

Artikel

lees meer
Toegangstesten en testbewijzen in het onderwijs (mbo en ho) 150 150 Capra Advocaten

Toegangstesten en testbewijzen in het onderwijs (mbo en ho)

Artikel

lees meer
Een eerste blik op de Wet open overheid 150 150 Capra Advocaten

Een eerste blik op de Wet open overheid

Artikel

lees meer
Online Privacy Pauze 150 150 Capra Advocaten

Online Privacy Pauze

U verzorgt uw kopje koffie, wij bespreken met u het laatste privacy-nieuws in het publieke domein.

lees meer
Een jaar later en 100 adviezen van het OMT verder: Covid-19 150 150 Capra Advocaten

Een jaar later en 100 adviezen van het OMT verder: Covid-19

Artikel

lees meer
Datalek: voorkomen is beter dan genezen 150 150 Capra Advocaten

Datalek: voorkomen is beter dan genezen

Artikel

lees meer
Verplicht vaccineren, ja of nee? 150 150 Capra Advocaten

Verplicht vaccineren, ja of nee?

Artikel

lees meer
Esther van Gaal
Wetsvoorstel Wet bevorderen integriteit en functioneren bestuur 800 533 Capra Advocaten

Wetsvoorstel Wet bevorderen integriteit en functioneren bestuur

Artikel

lees meer
Online Privacy Pauze 150 150 Capra Advocaten

Online Privacy Pauze

U verzorgt uw kopje koffie, wij bespreken met u het laatste privacy-nieuws in het publieke domein.

lees meer
Virtuele Privacy Pauze 150 150 Capra Advocaten

Virtuele Privacy Pauze

U verzorgt uw kopje koffie, wij bespreken met u het laatste privacy-nieuws in het publieke domein.

lees meer
Niet ieder informatieverzoek is een Wob-verzoek! 150 150 Capra Advocaten

Niet ieder informatieverzoek is een Wob-verzoek!

Artikel

lees meer
Cursus Privacy op de werkvloer (online cursus) 150 150 Capra Advocaten

Cursus Privacy op de werkvloer (online cursus)

De AVG concreet gemaakt voor de omgang met persoonsgegevens van personeel

lees meer
Privacy: enkele hoogtepunten van de afgelopen maand 150 150 Capra Advocaten

Privacy: enkele hoogtepunten van de afgelopen maand

Artikel

lees meer
Tijdelijke wet digitale beraadslaging en besluitvorming provincies, gemeenten, waterschappen en de openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba 150 150 Capra Advocaten

Tijdelijke wet digitale beraadslaging en besluitvorming provincies, gemeenten, waterschappen en de openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba

Artikel

lees meer
Autoriteit Persoonsgegevens over privacy en corona 150 150 Capra Advocaten

Autoriteit Persoonsgegevens over privacy en corona

Artikel

lees meer
De arbeidsrechtadvocaat als conflictmanager 150 150 Capra Advocaten

De arbeidsrechtadvocaat als conflictmanager

Artikel

lees meer
Focus op privacy 150 150 Capra Advocaten

Focus op privacy

Artikel

lees meer
Feitenonderzoeken en privacybescherming 150 150 Capra Advocaten

Feitenonderzoeken en privacybescherming

Artikel

lees meer
12 Vragen en antwoorden over de AVG 150 150 Capra Advocaten

12 Vragen en antwoorden over de AVG

Artikel

lees meer
Rechten en verplichtingen van voormalige wethouders 150 150 Capra Advocaten

Rechten en verplichtingen van voormalige wethouders

Artikel

lees meer
Risicoanalyse integriteit kandidaat-wethouders 150 150 Capra Advocaten

Risicoanalyse integriteit kandidaat-wethouders

Artikel

lees meer
De Wet openbaarheid van bestuur 150 150 Capra Advocaten

De Wet openbaarheid van bestuur

Artikel

lees meer
Wachtgeldgegevens en de Wob 150 150 Capra Advocaten

Wachtgeldgegevens en de Wob

Artikel

lees meer
De Wet normering topinkomens en variabele beloningen 150 150 Capra Advocaten

De Wet normering topinkomens en variabele beloningen

Artikel

lees meer
Schrapping dwangsom uit Wet openbaarheid van bestuur (Wob) 150 150 Capra Advocaten

Schrapping dwangsom uit Wet openbaarheid van bestuur (Wob)

Artikel

lees meer
Het bewustwordingsgesprek 150 150 Capra Advocaten

Het bewustwordingsgesprek

Artikel

lees meer
Geslaagde bijeenkomst Voorbij het ambt 150 150 Capra Advocaten

Geslaagde bijeenkomst Voorbij het ambt

Artikel

lees meer
Uitnodiging bijeenkomst 10 april 2014 ‘Voorbij het ambt’ 150 150 Capra Advocaten

Uitnodiging bijeenkomst 10 april 2014 ‘Voorbij het ambt’

Artikel

lees meer
Netwerkbijeenkomsten ‘het ambt van raadslid’ 150 150 Capra Advocaten

Netwerkbijeenkomsten ‘het ambt van raadslid’

Artikel

lees meer
De gemeenteraadsverkiezingen komen eraan 150 150 Capra Advocaten

De gemeenteraadsverkiezingen komen eraan

Artikel

lees meer
Een beetje meer integer graag! 150 150 Capra Advocaten

Een beetje meer integer graag!

Artikel

lees meer
Een Wobverzoek: is het document voor intern beraad? 150 150 Capra Advocaten

Een Wobverzoek: is het document voor intern beraad?

Artikel

lees meer
De arbeidsongeschikte politieke ambtsdrager 150 150 Capra Advocaten

De arbeidsongeschikte politieke ambtsdrager

Artikel

lees meer
Mag RTL Nieuws alles vragen? 150 150 Capra Advocaten

Mag RTL Nieuws alles vragen?

Artikel

lees meer
De voorbeeldfunctie van de bestuurder 150 150 Capra Advocaten

De voorbeeldfunctie van de bestuurder

Artikel

lees meer
De (niet) terugkerende wethouder 150 150 Capra Advocaten

De (niet) terugkerende wethouder

Artikel

lees meer
Vertrouwelijk of openbaar? 150 150 Capra Advocaten

Vertrouwelijk of openbaar?

Artikel

lees meer
Wijzigingen rechtspositie politieke ambtsdragers 150 150 Capra Advocaten

Wijzigingen rechtspositie politieke ambtsdragers

Artikel

lees meer
Geheimhoudingsbeding geen reden voor afwijzing Wob-verzoek 150 150 Capra Advocaten

Geheimhoudingsbeding geen reden voor afwijzing Wob-verzoek

Artikel

lees meer

Blijf op de hoogte

Blijf op de hoogte over ontwikkelingen, interessante jurisprudentie en wetswijzigingen op het gebied van arbeidsverhoudingen binnen de sectoren overheid, onderwijs en zorg. Selecteer welke nieuwsbrieven u wilt ontvangen en wij houden u op de hoogte.

Vestiging Den Haag
Laan Copes van Cattenburch 56
2585 GC Den Haag
Telefoon 070-364 81 02
Fax 070-361 78 47
denhaag@capra.nl

Vestiging ‘s-Hertogenbosch
Bastion Vught 1
5211 CZ ‘s-Hertogenbosch
Telefoon 073-613 13 45
Fax 073-614 82 16
s-hertogenbosch@capra.nl

Vestiging Zwolle
Terborchstraat 12
8011 GG Zwolle
Telefoon 038-423 54 14
Fax 038-423 47 84
zwolle@capra.nl

Vestiging Maastricht
Spoorweglaan 7
6221 BS Maastricht
Telefoon 043-7 600 600
Fax 043-7 600 609
maastricht@capra.nl