Governancecode Zorg 2017: goed bestuur in de zorg

Governancecode Zorg 2017: goed bestuur in de zorg

Governancecode Zorg 2017: goed bestuur in de zorg 150 150 Capra Advocaten
image_pdf

Op 14 december 2016 hebben Yvonne van Rooy, voorzitter van de BoZ, en Jacobine Geel, voorzitter van GGZ Nederland, de Governancecode Zorg 2017 gepresenteerd. Een belangrijke drijfveer voor het formuleren van een nieuwe code was gelegen in de toenemende druk  van de rijksoverheid  op de zorgbranche om stappen te zetten in het bevorderen van goed bestuur in de zorg, mede in het licht van de toegenomen (economische) vrijheid van zorgaanbieders.

Minister Schippers: ‘Goed bestuur is niet te vatten in afvinklijstjes’

Minister  Schippers had reeds het voornemen kenbaar gemaakt om een wetsvoorstel “Goed Bestuur in de Zorg” aan het parlement voor te leggen. In haar brief van 22 januari 2015 aan de Voorzitter van de Tweede Kamer merkte de bewindsvrouw het volgende op: “Tegelijkertijd zijn we er zeer van doordrongen dat goed bestuur vooral te maken heeft met een open cultuur van transparantie, aanspreekbaarheid en verantwoording binnen instellingen (..) Het realiseren van een dergelijke cultuur laat zich lastig in harde en concrete regels vatten. Vermeden moet worden dat checklists de bredere verantwoordelijkheid van de bestuurder ondermijnt. (..) Een cultuur van goed bestuur is niet te vatten in afvinklijstjes. Om daar een goede balans in te vinden hebben wij ervoor gekozen om te kijken naar hoe we samen met het veld kunnen komen tot een meer responsieve bestuurscultuur”.
Het wetsvoorstel werd van tafel gehaald en de zorgsector kreeg de kans om de “meer responsieve bestuurscultuur” door een nieuwe code te bevorderen.

De zeven principes van de Governancecode 2017

Indachtig de kritiek van minister Schippers – “goed bestuur is niet te vatten in afvinklijstjes”- is de code ingrijpend van karakter veranderd. Daar waar er in de 2010-versie sprake was van een artikelsgewijs en vaak dwingend geformuleerde set van aanwijzingen en verplichtingen, bestaat de code in 2017 met name uit een opsomming van 7 principes:

  1. De maatschappelijke doelstelling en legitimatie van de zorgorganisatie is het bieden van goede zorg aan cliënten.
  2. De raad van bestuur en raad van toezicht hanteren waarden en normen die passen bij de maatschappelijke positie van de zorgorganisatie.
  3. De zorgorganisatie schept randvoorwaarden en waarborgen voor een adequate invloed van belanghebbenden.
  4. De raad van bestuur en raad van toezicht zijn ieder vanuit hun eigen rol verantwoordelijk voor de governance van de zorgorganisatie.
  5. De raad van bestuur bestuurt de zorgorganisatie gericht op haar maatschappelijke doelstelling.
  6. De raad van toezicht houdt toezicht vanuit de maatschappelijke doelstelling van de zorgorganisatie.
  7. De raad van bestuur en raad van toezicht ontwikkelen permanent hun professionaliteit en deskundigheid.

De principes worden in de code vervolgens in korte paragrafen toegelicht en uitgewerkt. Die uitwerking verschilt per onderdeel sterk. Daar waar bijvoorbeeld de normen en waarden uit principe 2 in de toelichting aanleiding vormen voor algemene, zo niet gratuite, bespiegelingen over  bestuurlijk en sociaal wenselijk gedrag, wordt in de uitwerking van principe 4 de voorwaarde gesteld van een schriftelijke regeling over het handelen bij en beslechten van conflicten tussen de raad van toezicht en de raad van bestuur.

De Governancecommissie Gezondheidszorg blijft

Wat niet veranderd is – en dat is vanuit juridisch perspectief toe te juichen – is de toegang tot de Governancecommissie Gezondheidszorg (3.4 Naleving code). De commissie is ondergebracht bij het Scheidsgerecht Gezondheidszorg te Utrecht en kan naar aanleiding van een schriftelijk toetsingsverzoek een oordeel geven en aanbevelingen doen omtrent de naleving door de betrokken zorgorganisatie van een of meer  principes in een concreet geval.  Vanuit het oogpunt van rechtsontwikkeling is het te betreuren dat de commissie tot op heden slechts sporadisch wordt ingeschakeld. Zie laatstelijk de uitspraak van de commissie van 17 oktober 2016 waarin de werving en benoeming van een nieuwe raad van toezicht van een zorgorganisatie volgens de commissie onvoldoende openbaar is geweest en ook de herbenoeming van één van de leden in strijd met de code heeft plaatsgevonden.

Code moet nog verder worden ingevuld

Op zich is het te begrijpen dat de zorgsector de uitgangspunten voor goed bestuur  – in de vorm van de principes – duidelijker in beeld wil hebben.  Naar verwachting komt het de discussie binnen de zorgorganisaties over de wenselijke bestuurscultuur ten goede indien de deelnemers aan de discussie  gebruik kunnen maken van een hanteerbare set richtlijnen. De discussie is niet gebaat bij een overmatige juridificering van de respectievelijke posities. Of de discussie vervolgens zal leiden tot een bestuurscultuur die in de ogen van de minister en de zorgsector wenselijk is, is een tweede. Jacobine Geel  formuleerde het bij de introductie aldus: “ Hoe het (..) verdergaat, moet deels nog worden ingevuld. De verschillende brancheorganisaties gaan hun leden steunen in het gesprek over wat de code van hen vraagt, vervolgens moet je evalueren wat levert het op, welke casuïstiek kunnen wij verder uitwerken” (Zorgvisie van 14 december 2016).  Dat klinkt voornamelijk naar bewustwording, zonder  harde targets.

IGZ verheft Governancecode Zorg 2017 tot veldnorm

Een meer concrete invloed kan wellicht verwacht worden van de Inspectie voor de gezondheidszorg (IGZ). De IGZ heeft de Governancecode Zorg 2017 tot zogenaamde “veldnorm” verheven, zijnde een instrument aan de hand waarvan de kwaliteit “in het veld” als het ware gekalibreerd kan worden. De principes uit de code zullen in die zin mede het toetsingskader gaan vormen aan de hand waarvan het toezicht door de IGZ gestalte zal krijgen. Dat toezicht, dat deels ook door de Nederlandse Zorgautoriteit (Nza) wordt uitgevoerd, vindt plaats op basis van een reeks wettelijke regelingen, waaronder  de Wet kwaliteit klachten en geschillen zorg (Wkkgz), de Wet toelating zorginstellingen (Wtzi), de Wet marktordening gezondheidszorg (Wmg), de Jeugdwet en de Wet medezeggenschap cliënten in de zorg (Wmcz).

De geschiedenis van Governance in de zorg

De zorgbranche was in 1999 een  van de eerste branches waarvoor aanbevelingen voor good governance werden uitgebracht. Dat gebeurde destijds door de Commissie Health Care Governance. In 2005 werd het stokje overgenomen door de koepelorganisaties, verenigd in de Brancheorganisaties Zorg (BoZ).  Met ingang van 1 januari 2006 werd de Zorgbrede Governancecode van kracht.  Een aangepaste versie van de code trad vervolgens met ingang van 1 januari 2010 in werking.

Zal de Governancecode 2017 een bijdrage leveren aan goed bestuur?

Op het moment dat de IGZ, en wellicht ook de Nza, de principes uit de code als toetsingskader in concrete situaties gaat hanteren, dan zal dat naar verwachting  bijdragen aan  de invloed van de code en, uiteindelijk, aan de bereidheid van “het veld” om zich te conformeren. Het bewerkstelligen van goed bestuur in de zorg is zonder twijfel  een kwestie van lange adem. Het is een terrein met vele, vaak conflicterende, belangen. De Governancecode Zorg 2017 biedt handvatten om tot een “meer responsieve “cultuur te komen. De tijd zal moeten leren of die nieuwe cultuur zich ook vertaalt in een afname van  bestuurlijke calamiteiten in de zorg.

Contact over dit onderwerp

Jan Wesseling

Jan Wesseling

Advocaat
Vestiging:
Den Haag
Sector:
Overheid
Expertteam:
Arbeidsrecht, Ambtenarenrecht
Telefoon:
070 - 364 81 02
Mobiel:
06 48 43 16 44

Gerelateerd

Feitenonderzoeken en privacybescherming 150 150 Capra Advocaten

Feitenonderzoeken en privacybescherming

Artikel

lees meer
Capra Advocaten neemt Integriteit.nl Training & Advies over 150 150 Capra Advocaten

Capra Advocaten neemt Integriteit.nl Training & Advies over

Nieuws

lees meer
Integriteitsanalyse leden en (hoog)heemraden waterschappen 150 150 Capra Advocaten

Integriteitsanalyse leden en (hoog)heemraden waterschappen

Nieuws

lees meer
Integriteitsanalyse besturen provinciale staten 150 150 Capra Advocaten

Integriteitsanalyse besturen provinciale staten

Nieuws

lees meer
Masterclass integriteit en bewustwording voor leidinggevenden in de zorg 150 150 Capra Advocaten

Masterclass integriteit en bewustwording voor leidinggevenden in de zorg

Masterclass over integriteit voor leidinggevenden in de zorg

lees meer
Masterclass Intimidatie op de werkvloer vanuit arbeidsrechtelijk perspectief 150 150 Capra Advocaten

Masterclass Intimidatie op de werkvloer vanuit arbeidsrechtelijk perspectief

Masterclass over intimidatie op de werkvloer binnen de zorg

lees meer
Cursus Integriteit 150 150 Capra Advocaten

Cursus Integriteit

Cursus van 1 dagdeel

lees meer
Column: Schade ten gevolge van integriteitsonderzoeken 150 150 Capra Advocaten

Column: Schade ten gevolge van integriteitsonderzoeken

Artikel

lees meer
Eerste Kamer neemt voorstel aanpassing Wet BIG aan 150 150 Capra Advocaten

Eerste Kamer neemt voorstel aanpassing Wet BIG aan

Artikel

lees meer
Uitgesproken: Satudarah 150 150 Capra Advocaten

Uitgesproken: Satudarah

Artikel

lees meer
Uitgesproken: Frans Naerebout 150 150 Capra Advocaten

Uitgesproken: Frans Naerebout

Artikel

lees meer
Bestuurlijke integriteit bij BNR Nieuwsradio 150 150 Capra Advocaten

Bestuurlijke integriteit bij BNR Nieuwsradio

Artikel

lees meer
Hof: medicijngebruik geen excuus voor vervalsen diploma 150 150 Capra Advocaten

Hof: medicijngebruik geen excuus voor vervalsen diploma

Artikel

lees meer
Risicoanalyse integriteit kandidaat-wethouders 150 150 Capra Advocaten

Risicoanalyse integriteit kandidaat-wethouders

Artikel

lees meer
Column: Zorgvuldigheidseisen bij feitenonderzoeken 150 150 Capra Advocaten

Column: Zorgvuldigheidseisen bij feitenonderzoeken

Artikel

lees meer
Zwijgen is zilver, spreken is goud? 150 150 Capra Advocaten

Zwijgen is zilver, spreken is goud?

Artikel

lees meer
In beeld: het ontslagrecht na de normalisering 150 150 Capra Advocaten

In beeld: het ontslagrecht na de normalisering

Artikel

lees meer
Vertrouwen is goed… 150 150 Capra Advocaten

Vertrouwen is goed…

Artikel

lees meer
De frauderende apotheker en samenloop van rechtsgangen 150 150 Capra Advocaten

De frauderende apotheker en samenloop van rechtsgangen

Artikel

lees meer
Zorg, onderwijs en ambtenaar? 150 150 Capra Advocaten

Zorg, onderwijs en ambtenaar?

Artikel

lees meer
Column: Integriteit bij de overheid: een blijvend hot issue 150 150 Capra Advocaten

Column: Integriteit bij de overheid: een blijvend hot issue

Artikel

lees meer
Belangenverstrengeling hoogleraar leidt tot strafontslag 150 150 Capra Advocaten

Belangenverstrengeling hoogleraar leidt tot strafontslag

Artikel

lees meer
Oproep aan schoolbesturen: zet integriteit op de agenda 150 150 Capra Advocaten

Oproep aan schoolbesturen: zet integriteit op de agenda

Artikel

lees meer
Column: Alternatieve feitenonderzoeken? 150 150 Capra Advocaten

Column: Alternatieve feitenonderzoeken?

Artikel

lees meer
Governancecode Zorg 2017: goed bestuur in de zorg 150 150 Capra Advocaten

Governancecode Zorg 2017: goed bestuur in de zorg

Artikel

lees meer
Een vakbekwame zorgcoördinator gaat over de schreef 150 150 Capra Advocaten

Een vakbekwame zorgcoördinator gaat over de schreef

Artikel

lees meer
De integere zorgbestuurder? 150 150 Capra Advocaten

De integere zorgbestuurder?

Artikel

lees meer
Integriteit in de zorg 150 150 Capra Advocaten

Integriteit in de zorg

Artikel

lees meer
De schijn van belangenverstrengeling in het onderwijs 150 150 Capra Advocaten

De schijn van belangenverstrengeling in het onderwijs

Artikel

lees meer
Feitenonderzoeken: geen sinecure 150 150 Capra Advocaten

Feitenonderzoeken: geen sinecure

Artikel

lees meer
Actualiteiten WNT in de zorgsector 150 150 Capra Advocaten

Actualiteiten WNT in de zorgsector

Artikel

lees meer
Niet elke fout is een integriteitsschending 150 150 Capra Advocaten

Niet elke fout is een integriteitsschending

Artikel

lees meer
Een beetje integer … 150 150 Capra Advocaten

Een beetje integer …

Artikel

lees meer
Genormaliseerde integriteitsdiscussie 150 150 Capra Advocaten

Genormaliseerde integriteitsdiscussie

Artikel

lees meer
Fraude op school- let op de onverwijlde mededeling! 150 150 Capra Advocaten

Fraude op school- let op de onverwijlde mededeling!

Artikel

lees meer
Medisch specialisten – over communiceren en samenwerken 150 150 Capra Advocaten

Medisch specialisten – over communiceren en samenwerken

Artikel

lees meer
Het bewustwordingsgesprek 150 150 Capra Advocaten

Het bewustwordingsgesprek

Artikel

lees meer
Netwerkbijeenkomsten ‘het ambt van raadslid’ 150 150 Capra Advocaten

Netwerkbijeenkomsten ‘het ambt van raadslid’

Artikel

lees meer
Misbruik van Suwinet wordt aangepakt 150 150 Capra Advocaten

Misbruik van Suwinet wordt aangepakt

Artikel

lees meer
Een onkreukbaar openbaar bestuur 150 150 Capra Advocaten

Een onkreukbaar openbaar bestuur

Artikel

lees meer
De gemeenteraadsverkiezingen komen eraan 150 150 Capra Advocaten

De gemeenteraadsverkiezingen komen eraan

Artikel

lees meer
Een beetje meer integer graag! 150 150 Capra Advocaten

Een beetje meer integer graag!

Artikel

lees meer
Leidt loonbeslag tot strafontslag? 150 150 Capra Advocaten

Leidt loonbeslag tot strafontslag?

Artikel

lees meer
Lidmaatschap Hells Angels en Satudara reden voor ontslag? 150 150 Capra Advocaten

Lidmaatschap Hells Angels en Satudara reden voor ontslag?

Artikel

lees meer
Integriteit overkomt je 150 150 Capra Advocaten

Integriteit overkomt je

Artikel

lees meer
De voorbeeldfunctie van de bestuurder 150 150 Capra Advocaten

De voorbeeldfunctie van de bestuurder

Artikel

lees meer
Integriteit, een blijvend actueel onderwerp 150 150 Capra Advocaten

Integriteit, een blijvend actueel onderwerp

Artikel

lees meer
Appels 150 150 Capra Advocaten

Appels

Artikel

lees meer
Ontzeggen afscheidsreceptie na ontslag is Awb-besluit 150 150 Capra Advocaten

Ontzeggen afscheidsreceptie na ontslag is Awb-besluit

Artikel

lees meer
Klokkenluiden of onrechtmatig lekken 150 150 Capra Advocaten

Klokkenluiden of onrechtmatig lekken

Artikel

lees meer

Blijf op de hoogte

Onze nieuwsbrief Capra Concreet verschijnt ongeveer 10 keer per jaar. In de nieuwsbrief houden wij u op de hoogte over ontwikkelingen op het gebied van arbeidsverhoudingen binnen de sectoren overheid, onderwijs en zorg. In de Capra Concreet leest u over interessante jurisprudentie en wetswijzigingen op het gebied van het ambtenarenrecht, arbeidsrecht, bestuurlijke samenwerking en andere actuele thema’s die voor u van belang kunnen zijn.

Vestiging Den Haag
Laan Copes van Cattenburch 56
2585 GC ‘s-Gravenhage
Telefoon 070-364 81 02
Fax 070-361 78 47
s-gravenhage@capra.nl

Vestiging ‘s-Hertogenbosch
Bastion Vught 1
5211 CZ ‘s-Hertogenbosch
Telefoon 073-613 13 45
Fax 073-614 82 16
s-hertogenbosch@capra.nl

Vestiging Zwolle
Terborchstraat 12
8011 GG Zwolle
Telefoon 038-423 54 14
Fax 038-423 47 84
zwolle@capra.nl

Vestiging Maastricht
Spoorweglaan 7
6221 BS Maastricht
Telefoon 043-7 600 600
Fax 043-7 600 609
maastricht@capra.nl