Misbruik van Suwinet wordt aangepakt

Misbruik van Suwinet wordt aangepakt

Misbruik van Suwinet wordt aangepakt 150 150 Capra Advocaten
image_pdf

Met de inwerkingtreding van de Wet Structuur uitvoeringsorganisatie werk en inkomen (Wet SUWI) in 2002 is het mogelijk gemaakt dat UWV, de SVB en Gemeentelijke Sociale Diensten digitaal gegevens met elkaar uitwisselen. Deze gegevensuitwisseling is vormgegeven via het Suwinet-systeem.

Ongeoorloofd Suwinet raadplegen

Daar waar het Suwinet hoogst privacygevoelige gegevens bevat is het uiteraard van belang dat met dit systeem zorgvuldig wordt omgegaan. Helaas blijkt dit in de praktijk niet altijd het geval. In de jurisprudentie zijn namelijk diverse zaken bekend waarin een ambtenaar het GBA-systeem en/of Suwinet-systeem voor niet-zakelijke doeleinden, en derhalve ongeoorloofd, heeft geraadpleegd. Zo was in de uitspraak d.d. 2 mei 2013 van  de Centrale Raad van Beroep (TAR 2013, 166) sprake van een ambtenaar die (maar liefst) 33 niet-functionele raadplegingen in persoonsvertrouwelijke gegevensbestanden had verricht. Ook in de uitspraak van de Raad van 20 mei 2009 (TAR 2009, 156) was sprake van een ambtenaar die meerdere keren, louter uit nieuwsgierigheid, het GBA-systeem en het Suwinet had geraadpleegd voor niet-zakelijke doeleinden. Hetzelfde deed de ambtenaar in de uitspraak van 24 januari 2013 (CRvB 24 januari 2013, 11-3659 AW).

Gedragscode

Dat een ambtenaar zich hierbij verschuilt achter een cultuur binnen de organisatie, hieruit bestaande dat wel vaker ook door anderen niet-zakelijke raadplegingen worden gedaan, kan hem hierbij niet baten. Volgens de Raad bezit een ambtenaar te allen tijde een eigen verantwoordelijkheid met betrekking tot het omgaan met vertrouwelijke gegevens. In voornoemde uitspraak van 2 mei 2013 betoogde de betrokken ambtenaar dat hij van de geldende gedragsregels door zijn werkgever niet of niet in toereikende mate op de hoogte was gesteld. Dit betoog kon volgens de Raad echter niet slagen waarbij werd gewezen op de door de werkgever ingevoerde gedragscode, waarin was vastgelegd dat de ambtenaar functioneel diende om te gaan met gevoelige informatie en de privacy van cliënten diende te respecteren. Deze gedragscode was bekend gemaakt op het intranet van de ambtelijke organisatie. Ook waren in deze zaak door de werkgever flyers over het integriteitsbeleid aan de ambtenaren uitgedeeld.

Vertrouwen werkgever geschaad

De Raad overwoog hierbij dat de betrokken ambtenaar ook los van enige voorlichting door de werkgever had moeten begrijpen dat bij niet-functionele raadplegingen in persoonsvertrouwelijke gegevensbestanden, de grenzen van het toelaatbare worden overschreden. Voorts, zo vervolgde de Raad, was de betrokken ambtenaar (onder meer in een functioneringsgesprek) voldoende gewaarschuwd en diende hij aan deze waarschuwing consequenties te verbinden voor zijn eigen gedrag. Een onvoorwaardelijk strafontslag is in zo’n geval in het licht van de door de werkgever terecht gestelde eisen van betrouwbaarheid en integriteit,  niet onevenredig, aldus de Raad. Door deze handelwijze is het vertrouwen dat de werkgever in de ambtenaar moet kunnen stellen, immers ernstig geschaad.

Onderzoek naar gebruik Suwinet

Hoe gemeenten met het Suwinet-systeem omgaan is in 2011 onderzocht door de SZW-Inspectie. Uit dit onderzoek (getiteld ‘Gegevensuitwisseling WWB/WIJ’, Inspectie Werk en Inkomen, december 2011) is gebleken dat de beveiliging van persoonsgegevens die worden gebruikt voor de uitvoering van de sociale zekerheid bij een aantal gemeenten, onvoldoende is. Recent heeft de SZW-Inspectie een vervolgonderzoek (getiteld ‘De Burger Bediend 2013’) uitgevoerd. Hieruit volgt dat de meeste gemeenten onzorgvuldig omgaan met het gebruik van Suwinet. In het onderzoek zijn 80 gemeenten bevraagd op 7 normen waaraan zij al langere tijd moeten voldoen. Gebleken is dat meer dan de helft van de ondervraagde gemeenten slechts aan enkele normen voldoet. Daarnaast is onderzocht of gegevens van een lijst van 100 bekende Nederlanders zijn opgevraagd. Dat bleek bij 14 van de 80 steekproefgemeenten het geval. Op vragen van de Inspectie waarom dit is gebeurd, hebben deze gemeenten geen plausibele verklaring kunnen geven.

Uiteraard zijn dit geen goede uitkomsten. Immers, het onzorgvuldig omgaan met persoonsgegevens van burgers, daar waar de Wet SUWI het oogmerk heeft een doeltreffende en klantgerichte gegevensuitwisseling mogelijk te maken, zet een rem op de doorontwikkeling van gegevensuitwisseling die nodig is voor de decentralisaties. Het is derhalve van belang dat gemeenten hun prestaties verbeteren.

Verbetertraject door VNG

Naar aanleiding van het SZW-inspectierapport heeft de VNG de publicatie ‘Naar veiliger gebruik van Suwi-net: De bal ligt bij gemeenten’ tot stand gebracht. Hieruit volgt dat de VNG is geschokt door de conclusies uit het rapport ‘De Burger Bediend 2013’ en verbetering noodzakelijk vindt.  Te meer omdat gemeenten steeds meer taken oppakken waarbij directe dienstverlening aan de burger centraal staat. Veilige uitwisseling en gebruik van gegevens is daarvoor essentieel. Bovendien wordt gegevensuitwisseling bij dienstverlening volgens de VNG een steeds belangrijker fenomeen: ketens worden steeds complexer en hangen steeds meer met elkaar samen. Tenslotte is verbetering nodig, omdat gegevensuitwisseling de meest efficiënte wijze is om een burger integraal te kunnen ondersteunen.

De VNG heeft daarom een tweeledig verbetertraject ingezet. Enerzijds een aanpak die voorziet in een generiek normenkader voor informatieveiligheid in het algemeen. Anderzijds een specifiek traject gericht op kortetermijnverbetering binnen het terrein werk en inkomen.  Ook biedt de VNG verbeterinstrumenten aan, waaronder een zelftest voor gemeenten. Met deze zelftest kan elke gemeente op elk moment in kaart brengen of zij inzage in Suwinet op de juiste manier aan haar medewerkers aanbiedt, of er op goed gebruik wordt toegezien en hoe de waarborgen daarvoor zijn ingebed. Op 27 januari 2014 heeft de VNG gemeenten opgeroepen om de zelftest veilig gebruik van Suwi-net in te vullen.

Maatregelen staatssecretaris

Daarnaast heeft Staatssecretaris Klijnsma (SZW) de Tweede Kamer een aantal maatregelen toegezegd. Deze maatregelen licht ze toe in brieven, die onlangs naar alle colleges en gemeenteraden zijn verzonden, waarin zij aandacht vraagt voor een veilig gebruik van Suwinet door gemeenten. Zo roept zij de colleges op tot het werk maken van een zorgvuldig gebruik van Suwinet, vraagt zij aan de gemeenteraden om de colleges hierin kritisch te volgen, en benadrukt zij het belang van het verbeterplan van de VNG. In februari 2014 zal over dit onderwerp in de Tweede Kamer een debat worden gevoerd.

Het onzorgvuldig omgaan met persoonsgegevens van burgers lijkt door het onderzoek van de SZW-Inspectie een nieuw fenomeen, maar is, gelet op de hiervoor besproken jurisprudentie, niets nieuws. De ‘schok’ van de VNG wekt daarom enige verwondering. Desalniettemin is het een goede zaak dat thans zowel de VNG als de Staatssecretaris dit probleem erkennen en middelen inzetten om het veilig gebruik van Suwinet door gemeenten te verbeteren. Gelet op de jurisprudentie en de onderzoeksresultaten van de SZW-Inspectie is dit nodig. Een goede informatiebeveiliging en een zorgvuldige behandeling van de gegevens van alle inwoners, zijn immers van groot belang.

Indien u meer wilt weten over dit onderwerp, kunt u uiteraard altijd met mij contact opnemen of één van de andere advocaten van Capra.

Esther van Gaal

Contact over dit onderwerp

Esther van Gaal

Esther van Gaal

Advocaat
Vestiging:
's-Hertogenbosch
Sector:
Overheid, Zorg
Expertteam:
Arbeidsrecht, Ambtenarenreacht
Telefoon:
073 - 61 31 345
Mobiel:
06 38 77 17 22

Gerelateerd

Feitenonderzoeken en privacybescherming 150 150 Capra Advocaten

Feitenonderzoeken en privacybescherming

Artikel

lees meer
Capra Advocaten neemt Integriteit.nl Training & Advies over 150 150 Capra Advocaten

Capra Advocaten neemt Integriteit.nl Training & Advies over

Nieuws

lees meer
Integriteitsanalyse leden en (hoog)heemraden waterschappen 150 150 Capra Advocaten

Integriteitsanalyse leden en (hoog)heemraden waterschappen

Nieuws

lees meer
Integriteitsanalyse besturen provinciale staten 150 150 Capra Advocaten

Integriteitsanalyse besturen provinciale staten

Nieuws

lees meer
Masterclass integriteit en bewustwording voor leidinggevenden in de zorg 150 150 Capra Advocaten

Masterclass integriteit en bewustwording voor leidinggevenden in de zorg

Masterclass over integriteit voor leidinggevenden in de zorg

lees meer
Over de Wnra, de (concept)cao gemeenten en diefstal 150 150 Capra Advocaten

Over de Wnra, de (concept)cao gemeenten en diefstal

Artikel

lees meer
Masterclass Intimidatie op de werkvloer vanuit arbeidsrechtelijk perspectief 150 150 Capra Advocaten

Masterclass Intimidatie op de werkvloer vanuit arbeidsrechtelijk perspectief

Masterclass over intimidatie op de werkvloer binnen de zorg

lees meer
Cursus Integriteit 150 150 Capra Advocaten

Cursus Integriteit

Cursus van 1 dagdeel

lees meer
Column: Schade ten gevolge van integriteitsonderzoeken 150 150 Capra Advocaten

Column: Schade ten gevolge van integriteitsonderzoeken

Artikel

lees meer
Vier actuele uitspraken voor de sector Onderwijs 150 150 Capra Advocaten

Vier actuele uitspraken voor de sector Onderwijs

Artikel

lees meer
Eerste Kamer neemt voorstel aanpassing Wet BIG aan 150 150 Capra Advocaten

Eerste Kamer neemt voorstel aanpassing Wet BIG aan

Artikel

lees meer
Uitgesproken: Satudarah 150 150 Capra Advocaten

Uitgesproken: Satudarah

Artikel

lees meer
Uitgesproken: Frans Naerebout 150 150 Capra Advocaten

Uitgesproken: Frans Naerebout

Artikel

lees meer
Bestuurlijke integriteit bij BNR Nieuwsradio 150 150 Capra Advocaten

Bestuurlijke integriteit bij BNR Nieuwsradio

Artikel

lees meer
Hof: medicijngebruik geen excuus voor vervalsen diploma 150 150 Capra Advocaten

Hof: medicijngebruik geen excuus voor vervalsen diploma

Artikel

lees meer
Risicoanalyse integriteit kandidaat-wethouders 150 150 Capra Advocaten

Risicoanalyse integriteit kandidaat-wethouders

Artikel

lees meer
Column: Zorgvuldigheidseisen bij feitenonderzoeken 150 150 Capra Advocaten

Column: Zorgvuldigheidseisen bij feitenonderzoeken

Artikel

lees meer
Zwijgen is zilver, spreken is goud? 150 150 Capra Advocaten

Zwijgen is zilver, spreken is goud?

Artikel

lees meer
In beeld: het ontslagrecht na de normalisering 150 150 Capra Advocaten

In beeld: het ontslagrecht na de normalisering

Artikel

lees meer
Vertrouwen is goed… 150 150 Capra Advocaten

Vertrouwen is goed…

Artikel

lees meer
De frauderende apotheker en samenloop van rechtsgangen 150 150 Capra Advocaten

De frauderende apotheker en samenloop van rechtsgangen

Artikel

lees meer
Zorg, onderwijs en ambtenaar? 150 150 Capra Advocaten

Zorg, onderwijs en ambtenaar?

Artikel

lees meer
Column: Integriteit bij de overheid: een blijvend hot issue 150 150 Capra Advocaten

Column: Integriteit bij de overheid: een blijvend hot issue

Artikel

lees meer
Belangenverstrengeling hoogleraar leidt tot strafontslag 150 150 Capra Advocaten

Belangenverstrengeling hoogleraar leidt tot strafontslag

Artikel

lees meer
Oproep aan schoolbesturen: zet integriteit op de agenda 150 150 Capra Advocaten

Oproep aan schoolbesturen: zet integriteit op de agenda

Artikel

lees meer
Column: Alternatieve feitenonderzoeken? 150 150 Capra Advocaten

Column: Alternatieve feitenonderzoeken?

Artikel

lees meer
Governancecode Zorg 2017: goed bestuur in de zorg 150 150 Capra Advocaten

Governancecode Zorg 2017: goed bestuur in de zorg

Artikel

lees meer
Een vakbekwame zorgcoördinator gaat over de schreef 150 150 Capra Advocaten

Een vakbekwame zorgcoördinator gaat over de schreef

Artikel

lees meer
De integere zorgbestuurder? 150 150 Capra Advocaten

De integere zorgbestuurder?

Artikel

lees meer
Integriteit in de zorg 150 150 Capra Advocaten

Integriteit in de zorg

Artikel

lees meer
De schijn van belangenverstrengeling in het onderwijs 150 150 Capra Advocaten

De schijn van belangenverstrengeling in het onderwijs

Artikel

lees meer
Feitenonderzoeken: geen sinecure 150 150 Capra Advocaten

Feitenonderzoeken: geen sinecure

Artikel

lees meer
Niet elke fout is een integriteitsschending 150 150 Capra Advocaten

Niet elke fout is een integriteitsschending

Artikel

lees meer
Een beetje integer … 150 150 Capra Advocaten

Een beetje integer …

Artikel

lees meer
Genormaliseerde integriteitsdiscussie 150 150 Capra Advocaten

Genormaliseerde integriteitsdiscussie

Artikel

lees meer
Fraude op school- let op de onverwijlde mededeling! 150 150 Capra Advocaten

Fraude op school- let op de onverwijlde mededeling!

Artikel

lees meer
Het bewustwordingsgesprek 150 150 Capra Advocaten

Het bewustwordingsgesprek

Artikel

lees meer
Netwerkbijeenkomsten ‘het ambt van raadslid’ 150 150 Capra Advocaten

Netwerkbijeenkomsten ‘het ambt van raadslid’

Artikel

lees meer
Misbruik van Suwinet wordt aangepakt 150 150 Capra Advocaten

Misbruik van Suwinet wordt aangepakt

Artikel

lees meer
Een onkreukbaar openbaar bestuur 150 150 Capra Advocaten

Een onkreukbaar openbaar bestuur

Artikel

lees meer
De gemeenteraadsverkiezingen komen eraan 150 150 Capra Advocaten

De gemeenteraadsverkiezingen komen eraan

Artikel

lees meer
Een beetje meer integer graag! 150 150 Capra Advocaten

Een beetje meer integer graag!

Artikel

lees meer
Leidt loonbeslag tot strafontslag? 150 150 Capra Advocaten

Leidt loonbeslag tot strafontslag?

Artikel

lees meer
Lidmaatschap Hells Angels en Satudara reden voor ontslag? 150 150 Capra Advocaten

Lidmaatschap Hells Angels en Satudara reden voor ontslag?

Artikel

lees meer
Onrechtmatig verkregen bewijs 150 150 Capra Advocaten

Onrechtmatig verkregen bewijs

Artikel

lees meer
Integriteit overkomt je 150 150 Capra Advocaten

Integriteit overkomt je

Artikel

lees meer
Het COA en de CAO 150 150 Capra Advocaten

Het COA en de CAO

Artikel

lees meer
De voorbeeldfunctie van de bestuurder 150 150 Capra Advocaten

De voorbeeldfunctie van de bestuurder

Artikel

lees meer
Integriteit, een blijvend actueel onderwerp 150 150 Capra Advocaten

Integriteit, een blijvend actueel onderwerp

Artikel

lees meer
Appels 150 150 Capra Advocaten

Appels

Artikel

lees meer
Ontzeggen afscheidsreceptie na ontslag is Awb-besluit 150 150 Capra Advocaten

Ontzeggen afscheidsreceptie na ontslag is Awb-besluit

Artikel

lees meer
Klokkenluiden of onrechtmatig lekken 150 150 Capra Advocaten

Klokkenluiden of onrechtmatig lekken

Artikel

lees meer

Blijf op de hoogte

Onze nieuwsbrief Capra Concreet verschijnt ongeveer 10 keer per jaar. In de nieuwsbrief houden wij u op de hoogte over ontwikkelingen op het gebied van arbeidsverhoudingen binnen de sectoren overheid, onderwijs en zorg. In de Capra Concreet leest u over interessante jurisprudentie en wetswijzigingen op het gebied van het ambtenarenrecht, arbeidsrecht, bestuurlijke samenwerking en andere actuele thema’s die voor u van belang kunnen zijn.

Vestiging Den Haag
Laan Copes van Cattenburch 56
2585 GC ‘s-Gravenhage
Telefoon 070-364 81 02
Fax 070-361 78 47
s-gravenhage@capra.nl

Vestiging ‘s-Hertogenbosch
Bastion Vught 1
5211 CZ ‘s-Hertogenbosch
Telefoon 073-613 13 45
Fax 073-614 82 16
s-hertogenbosch@capra.nl

Vestiging Zwolle
Terborchstraat 12
8011 GG Zwolle
Telefoon 038-423 54 14
Fax 038-423 47 84
zwolle@capra.nl

Vestiging Maastricht
Spoorweglaan 7
6221 BS Maastricht
Telefoon 043-7 600 600
Fax 043-7 600 609
maastricht@capra.nl