Niet elke fout is een integriteitsschending

Niet elke fout is een integriteitsschending

Niet elke fout is een integriteitsschending 150 150 Capra Advocaten
image_pdf

De afgelopen tijd kom ik met enige regelmaat in contact met bestuurders die zich voor de vraag gesteld zien of een bepaald ambtelijk, (maar soms ook bestuurlijk) handelen dat de kwalificatie ‘fout’ krijgt, ook een integriteitsschending met zich brengt.

Het antwoord daarop luidt ontkennend. Niet elke ambtelijke fout levert een integriteitsschending op, of een in ambtenaarrechtelijke termen vertaald ‘plichtsverzuim’.

Plichtsverzuim

Plichtsverzuim vindt zijn definitie in diverse rechtspositieregelingen en is uitgewerkt in de jurisprudentie. Het is het doen of nalaten wat een goed functionerend ambtenaar in soortgelijke omstandigheden behoort te doen, of juist behoort na te laten.

Ik vertaal het in workshops weleens met ambtelijk of bestuurlijk wangedrag. Het doelbewust miskennen van de verantwoordelijkheden verbonden aan een publieke functie, of die nu bestuurlijk of ambtelijk van aard is. Is daarvan sprake, dan is er sprake van een integriteitsschending, plichtsverzuim.

Waar gewerkt wordt, worden echter ook fouten gemaakt. Soms met de  beste bedoelingen, soms omdat men niet beter kan, soms omdat competenties (anders dan de enkele, wel aanwezige, vakkennis) zoals samenwerken, leidinggeven en communiceren onvoldoende aanwezig zijn. Het kan dan in een organisatie of in een afdeling aardig mislopen. Er ontstaat onvrede, discussie en de vraag doemt op wat er moet gebeuren.

Is er dan sprake van een integriteitsschending? Heeft de ambtenaar zich schuldig gemaakt aan plichtsverzuim? Nee, in dat soort omstandigheden zal primair de focus gericht zijn op disfunctioneren, mogelijk op verstoring van de verhoudingen, maar niet zozeer op een integriteitsschending.

Disfunctioneren of een verstoorde verhouding

Is er sprake van disfunctioneren of een verstoring van verhoudingen, dan ligt een andere oplossingsrichting dan bij een integriteitsschending in de rede. In veel gevallen volgt een functioneringstraject, worden verbetermogelijkheden geboden en wordt het functioneren gedurende een bepaalde periode gemonitord. Verbetert het functioneren niet, normaliseren de verhoudingen onvoldoende, dan kan er ontslag volgen. Ongeschiktheidsontslag of ontslag wegens verstoorde verhoudingen, omdat er geen basis meer is om de samenwerking te continueren.

Disciplinaire straf bij integriteitsschending

Dat is een heel andere rechtsgang dan bij een geconstateerde integriteitsschending. Op het moment dat er sprake is van een integriteitsschending, van plichtsverzuim in ambtenaarrechtelijke zin, treedt het tuchtrecht in werking. De ambtenaar kan dan disciplinair worden bestraft.

Zo bezien, lijkt het onderscheid duidelijk. Het wordt echter moeilijker als de integriteitsschending en het functioneren elkaar gaan raken. Is de notoir luie ambtenaar nu ongeschikt voor zijn betrekking als hij steeds te laat zijn stukken aanlevert, of hierdoor niet voldoet aan de in redelijkheid te stellen eisen, of maakt hij zich schuldig aan plichtsverzuim? Luiheid is toch ook een gedrag dat een normaal functionerend ambtenaar in soortgelijke omstandigheden niet behoort te vertonen.
Of is er sprake van plichtsverzuim dan wel een verstoorde vertrouwensrelatie als een ambtenaar eigenzinnig, in weerwil van de koers uitgezet door het bestuur, volhardt in een wijze van adviseren die het bestuur onwelgevallig is. En is er sprake van plichtsverzuim als een ambtenaar zijn leidinggevende te pas en te onpas tegenspreekt? Het zijn grensgevallen.

Ontslaggronden/ dilemma’s en oplossingen

De jurisprudentie heeft hiervoor een oplossing. De keuze van de ontslaggrondslag is immers vrij. Als een bepaald feitencomplex verschillende oplossingsrichtingen, verschillende ontslaggrondslagen rechtvaardigt, dan is het aan het bestuursorgaan om te kiezen welke ontslaggrond gehanteerd wordt.

Zo kan het voorkomen(en dat is  in het verleden ook vaak voorgekomen en dat zal  in de toekomst ook nog wel gebeuren) dat een bepaalde gedraging niet alleen ernstig plichtsverzuim oplevert, maar ook een concrete aanwijzing vormt voor het disfunctioneren van de ambtenaar en in het verlengde daarvan het vertrouwen in dat functioneren ernstig heeft ondermijnd.

In dat geval kan de werkgever kiezen voor de ontslaggrondslag die hem het beste uitkomt. Strafontslag als disciplinaire maatregel, ongeschiktheidsontslag omdat de ambtenaar niet aan de in redelijkheid te stellen eisen heeft voldaan, of ontslag omdat er geen vertrouwen meer bestaat. De consequenties van de keuze zijn wezenlijk. Met name in het uitkeringsregime heeft te gelden dat de te kiezen ontslaggrond een wezenlijke impact op het inkomen van de ambtenaar heeft. Rechtvaardigen de feiten echter de separate ontslaggrondslagen, dan tellen de consequenties van het ontslag in uitkeringstechnische zin bij de beoordeling van de legitimiteit ervan niet mee.

In integriteitsdiscussies, integriteitsprotocollen en bij het inschakelen van integriteitsbureaus bij overheden zie je in toenemende mate een worsteling ontstaan bij de beantwoording van de vraag wie wat moet doen. Wordt er een melding gedaan van een integriteitsschending, dan wordt de behandeling ervan vaak uit de lijn gehaald. Het is niet de leidinggevende die hierover adviseert aan zijn bestuur, maar een intern integriteitsbureau of een integriteitsadviseur die de vraag heeft te beantwoorden of het vertoonde gedrag een integriteitsschending, en daarmee plichtsverzuim oplevert en tuchtrechtelijk benaderd kan of moet worden.

Het functioneringsaspect, de vraag of er nog voldoende vertrouwen is, wordt door de integriteitsfunctionaris of het betreffende bureau niet meegenomen. Dat is zijn of haar taak niet. Dat is gescheiden.

Deze gescheiden benadering van het functioneren, zich manifesterend in een integriteitsschending die ook disfunctioneren oplevert, veroorzaakt spanningen binnen de organisatie. De keuze voor de behandeling door de integriteitsfunctionaris, hoe legitiem ook, hoeft niet te stroken met de eveneens zeer legitieme belangen van de leidinggevende en het bestuur om het traject anderszins aan te vliegen.

Het is zaak dat overheidsorganisaties zich ervan bewust zijn dat een separate benadering van integriteitsproblematieken spanningen in de organisatie kan veroorzaken en dat met een gekozen oplossing langs disciplinaire tuchtrechtelijke weg met een disciplinaire bestraffing het organisatiebelang vaak niet gediend is. Bij de definitieve beslissing over de vraag hoe met een integriteitsschending omgegaan kan worden, kan het advies van de lijn over de bredere aspecten van de casus dan ook niet gemist worden.

Marc Schoonhoven

Contact over dit onderwerp

Teaser Medezeggenschap

Onze mensen

Heeft u vragen en/of opmerkingen neem dan contact op met een van onze specialisten!
Naar contact

Gerelateerd

Het belang van urenregistratie 150 150 Capra Advocaten

Het belang van urenregistratie

Artikel

lees meer
Brochure: De Wnra in de zorg 150 150 Capra Advocaten

Brochure: De Wnra in de zorg

Brochure

lees meer
Zorg aan zet Limburg: Workshop dossiervorming en ontslag 150 150 Capra Advocaten

Zorg aan zet Limburg: Workshop dossiervorming en ontslag

Bijeenkomst in samenwerking met Zorg aan Zet

lees meer
Cursus Dossieropbouw 150 150 Capra Advocaten

Cursus Dossieropbouw

Praktische cursus over de opbouw van een goed personeelsdossier

lees meer
Zorg aan zet Limburg: Workshop dossiervorming en ontslag 150 150 Capra Advocaten

Zorg aan zet Limburg: Workshop dossiervorming en ontslag

Bijeenkomst in samenwerking met Zorg aan Zet

lees meer
Integriteitsanalyse leden en (hoog)heemraden waterschappen 150 150 Capra Advocaten

Integriteitsanalyse leden en (hoog)heemraden waterschappen

Nieuws

lees meer
Integriteitsanalyse besturen provinciale staten 150 150 Capra Advocaten

Integriteitsanalyse besturen provinciale staten

Nieuws

lees meer
Masterclass integriteit en bewustwording voor leidinggevenden in de zorg 150 150 Capra Advocaten

Masterclass integriteit en bewustwording voor leidinggevenden in de zorg

Masterclass over integriteit voor leidinggevenden in de zorg

lees meer
Gewijzigd toetsingskader verwijtbare werkloosheid WW 150 150 Capra Advocaten

Gewijzigd toetsingskader verwijtbare werkloosheid WW

Artikel

lees meer
Geschillenbeslechting in de cao Gemeenten 150 150 Capra Advocaten

Geschillenbeslechting in de cao Gemeenten

Artikel

lees meer
Bovenwettelijke uitkeringen en de transitievergoeding 150 150 Capra Advocaten

Bovenwettelijke uitkeringen en de transitievergoeding

Artikel

lees meer
Over de Wnra, de (concept)cao gemeenten en diefstal 150 150 Capra Advocaten

Over de Wnra, de (concept)cao gemeenten en diefstal

Artikel

lees meer
Masterclass Intimidatie op de werkvloer vanuit arbeidsrechtelijk perspectief 150 150 Capra Advocaten

Masterclass Intimidatie op de werkvloer vanuit arbeidsrechtelijk perspectief

Masterclass over intimidatie op de werkvloer binnen de zorg

lees meer
Masterclass Disfunctioneren in het ambtenarenrecht 150 150 Capra Advocaten

Masterclass Disfunctioneren in het ambtenarenrecht

Goed voorbereid op disfunctionerende medewerkers

lees meer
Masterclass Vertrekregelingen 150 150 Capra Advocaten

Masterclass Vertrekregelingen

Masterclass over beëindigingsregelingen binnen het publieke domein

lees meer
Cursus Dossieropbouw voor sector Onderwijs 150 150 Capra Advocaten

Cursus Dossieropbouw voor sector Onderwijs

Praktische cursus over de opbouw van een goed personeelsdossier

lees meer
Cursus Integriteit 150 150 Capra Advocaten

Cursus Integriteit

Cursus van 1 dagdeel

lees meer
Column: Schade ten gevolge van integriteitsonderzoeken 150 150 Capra Advocaten

Column: Schade ten gevolge van integriteitsonderzoeken

Artikel

lees meer
Vier actuele uitspraken voor de sector Onderwijs 150 150 Capra Advocaten

Vier actuele uitspraken voor de sector Onderwijs

Artikel

lees meer
Eerste Kamer neemt voorstel aanpassing Wet BIG aan 150 150 Capra Advocaten

Eerste Kamer neemt voorstel aanpassing Wet BIG aan

Artikel

lees meer
Uitgesproken: Satudarah 150 150 Capra Advocaten

Uitgesproken: Satudarah

Artikel

lees meer
Een veilige schoolomgeving? Twee uitspraken 150 150 Capra Advocaten

Een veilige schoolomgeving? Twee uitspraken

Artikel

lees meer
Uitgesproken: Klimaatbeheersing 150 150 Capra Advocaten

Uitgesproken: Klimaatbeheersing

Artikel

lees meer
Kantonrechter zeer kritisch over ongeschiktheidsontslag 150 150 Capra Advocaten

Kantonrechter zeer kritisch over ongeschiktheidsontslag

Artikel

lees meer
Uitgesproken: Frans Naerebout 150 150 Capra Advocaten

Uitgesproken: Frans Naerebout

Artikel

lees meer
Bestuurlijke integriteit bij BNR Nieuwsradio 150 150 Capra Advocaten

Bestuurlijke integriteit bij BNR Nieuwsradio

Artikel

lees meer
Hof: medicijngebruik geen excuus voor vervalsen diploma 150 150 Capra Advocaten

Hof: medicijngebruik geen excuus voor vervalsen diploma

Artikel

lees meer
Risicoanalyse integriteit kandidaat-wethouders 150 150 Capra Advocaten

Risicoanalyse integriteit kandidaat-wethouders

Artikel

lees meer
Column: Zorgvuldigheidseisen bij feitenonderzoeken 150 150 Capra Advocaten

Column: Zorgvuldigheidseisen bij feitenonderzoeken

Artikel

lees meer
Waarschuwing of toch een berisping? 150 150 Capra Advocaten

Waarschuwing of toch een berisping?

Artikel

lees meer
Zwijgen is zilver, spreken is goud? 150 150 Capra Advocaten

Zwijgen is zilver, spreken is goud?

Artikel

lees meer
Verstoorde verhoudingen, toch geen ontslag 150 150 Capra Advocaten

Verstoorde verhoudingen, toch geen ontslag

Artikel

lees meer
In beeld: het ontslagrecht na de normalisering 150 150 Capra Advocaten

In beeld: het ontslagrecht na de normalisering

Artikel

lees meer
Vertrouwen is goed… 150 150 Capra Advocaten

Vertrouwen is goed…

Artikel

lees meer
De frauderende apotheker en samenloop van rechtsgangen 150 150 Capra Advocaten

De frauderende apotheker en samenloop van rechtsgangen

Artikel

lees meer
Zorg, onderwijs en ambtenaar? 150 150 Capra Advocaten

Zorg, onderwijs en ambtenaar?

Artikel

lees meer
Column: Integriteit bij de overheid: een blijvend hot issue 150 150 Capra Advocaten

Column: Integriteit bij de overheid: een blijvend hot issue

Artikel

lees meer
Belangenverstrengeling hoogleraar leidt tot strafontslag 150 150 Capra Advocaten

Belangenverstrengeling hoogleraar leidt tot strafontslag

Artikel

lees meer
Oproep aan schoolbesturen: zet integriteit op de agenda 150 150 Capra Advocaten

Oproep aan schoolbesturen: zet integriteit op de agenda

Artikel

lees meer
Column: Alternatieve feitenonderzoeken? 150 150 Capra Advocaten

Column: Alternatieve feitenonderzoeken?

Artikel

lees meer
Governancecode Zorg 2017: goed bestuur in de zorg 150 150 Capra Advocaten

Governancecode Zorg 2017: goed bestuur in de zorg

Artikel

lees meer
Een vakbekwame zorgcoördinator gaat over de schreef 150 150 Capra Advocaten

Een vakbekwame zorgcoördinator gaat over de schreef

Artikel

lees meer
De integere zorgbestuurder? 150 150 Capra Advocaten

De integere zorgbestuurder?

Artikel

lees meer
Integriteit in de zorg 150 150 Capra Advocaten

Integriteit in de zorg

Artikel

lees meer
De schijn van belangenverstrengeling in het onderwijs 150 150 Capra Advocaten

De schijn van belangenverstrengeling in het onderwijs

Artikel

lees meer
De ongeschikte schooldirecteur onder de Wwz 150 150 Capra Advocaten

De ongeschikte schooldirecteur onder de Wwz

Artikel

lees meer
Wwz-landschap verder ingekleurd 150 150 Capra Advocaten

Wwz-landschap verder ingekleurd

Artikel

lees meer
Feitenonderzoeken: geen sinecure 150 150 Capra Advocaten

Feitenonderzoeken: geen sinecure

Artikel

lees meer
Pesten in het onderwijs in arbeidsrechtelijk perspectief 150 150 Capra Advocaten

Pesten in het onderwijs in arbeidsrechtelijk perspectief

Artikel

lees meer
Wet aanpak schijnconstructies (WAS) 150 150 Capra Advocaten

Wet aanpak schijnconstructies (WAS)

Artikel

lees meer
Laatste stand van zaken Wet werk en zekerheid 150 150 Capra Advocaten

Laatste stand van zaken Wet werk en zekerheid

Artikel

lees meer
Niet elke fout is een integriteitsschending 150 150 Capra Advocaten

Niet elke fout is een integriteitsschending

Artikel

lees meer
Een beetje integer … 150 150 Capra Advocaten

Een beetje integer …

Artikel

lees meer
Salarisverlaging slecht functionerende ambtenaren? 150 150 Capra Advocaten

Salarisverlaging slecht functionerende ambtenaren?

Artikel

lees meer
Genormaliseerde integriteitsdiscussie 150 150 Capra Advocaten

Genormaliseerde integriteitsdiscussie

Artikel

lees meer
Fraude op school- let op de onverwijlde mededeling! 150 150 Capra Advocaten

Fraude op school- let op de onverwijlde mededeling!

Artikel

lees meer
Medisch specialisten – over communiceren en samenwerken 150 150 Capra Advocaten

Medisch specialisten – over communiceren en samenwerken

Artikel

lees meer
Het katoenen jubileum van de ambtenarenrechters-formule 150 150 Capra Advocaten

Het katoenen jubileum van de ambtenarenrechters-formule

Artikel

lees meer
Surfen onder werktijd 150 150 Capra Advocaten

Surfen onder werktijd

Artikel

lees meer
Transitievergoedingen 150 150 Capra Advocaten

Transitievergoedingen

Artikel

lees meer
De wet Werk en Zekerheid: een nieuwe juridische werkelijkheid 150 150 Capra Advocaten

De wet Werk en Zekerheid: een nieuwe juridische werkelijkheid

Artikel

lees meer
Kantonrechter past CRvB-formule toe in onderwijszaak 150 150 Capra Advocaten

Kantonrechter past CRvB-formule toe in onderwijszaak

Artikel

lees meer
Het bewustwordingsgesprek 150 150 Capra Advocaten

Het bewustwordingsgesprek

Artikel

lees meer
Ambulance defect door psychisch defect? 150 150 Capra Advocaten

Ambulance defect door psychisch defect?

Artikel

lees meer
Netwerkbijeenkomsten ‘het ambt van raadslid’ 150 150 Capra Advocaten

Netwerkbijeenkomsten ‘het ambt van raadslid’

Artikel

lees meer
Misbruik van Suwinet wordt aangepakt 150 150 Capra Advocaten

Misbruik van Suwinet wordt aangepakt

Artikel

lees meer
Een onkreukbaar openbaar bestuur 150 150 Capra Advocaten

Een onkreukbaar openbaar bestuur

Artikel

lees meer
De gemeenteraadsverkiezingen komen eraan 150 150 Capra Advocaten

De gemeenteraadsverkiezingen komen eraan

Artikel

lees meer
Een beetje meer integer graag! 150 150 Capra Advocaten

Een beetje meer integer graag!

Artikel

lees meer
Leidt loonbeslag tot strafontslag? 150 150 Capra Advocaten

Leidt loonbeslag tot strafontslag?

Artikel

lees meer
De ambtenarenrechtersformule 150 150 Capra Advocaten

De ambtenarenrechtersformule

Artikel

lees meer
Lidmaatschap Hells Angels en Satudara reden voor ontslag? 150 150 Capra Advocaten

Lidmaatschap Hells Angels en Satudara reden voor ontslag?

Artikel

lees meer
Onrechtmatig verkregen bewijs 150 150 Capra Advocaten

Onrechtmatig verkregen bewijs

Artikel

lees meer
Integriteit overkomt je 150 150 Capra Advocaten

Integriteit overkomt je

Artikel

lees meer
Het COA en de CAO 150 150 Capra Advocaten

Het COA en de CAO

Artikel

lees meer
De voorbeeldfunctie van de bestuurder 150 150 Capra Advocaten

De voorbeeldfunctie van de bestuurder

Artikel

lees meer
Flitsontslag 150 150 Capra Advocaten

Flitsontslag

Artikel

lees meer
Minder salaris voor (te) dikke Nederlandse agent? 150 150 Capra Advocaten

Minder salaris voor (te) dikke Nederlandse agent?

Artikel

lees meer
Een ‘wenselijk’ ontslag … 150 150 Capra Advocaten

Een ‘wenselijk’ ontslag …

Artikel

lees meer
En dan denk je het geregeld te hebben… 150 150 Capra Advocaten

En dan denk je het geregeld te hebben…

Artikel

lees meer
Integriteit, een blijvend actueel onderwerp 150 150 Capra Advocaten

Integriteit, een blijvend actueel onderwerp

Artikel

lees meer
Linksom of rechtsom eruit? 150 150 Capra Advocaten

Linksom of rechtsom eruit?

Artikel

lees meer
De gunstigste ontslaggrond? 150 150 Capra Advocaten

De gunstigste ontslaggrond?

Artikel

lees meer
Appels 150 150 Capra Advocaten

Appels

Artikel

lees meer
Strafontslag vanwege beledigen werkgever 150 150 Capra Advocaten

Strafontslag vanwege beledigen werkgever

Artikel

lees meer
Ontzeggen afscheidsreceptie na ontslag is Awb-besluit 150 150 Capra Advocaten

Ontzeggen afscheidsreceptie na ontslag is Awb-besluit

Artikel

lees meer
Instellen medisch onderzoek na ontslag 150 150 Capra Advocaten

Instellen medisch onderzoek na ontslag

Artikel

lees meer
Verplichtingen werkgever in geval van een arbeidsconflict 150 150 Capra Advocaten

Verplichtingen werkgever in geval van een arbeidsconflict

Artikel

lees meer
Geen ontslag mogelijk ondanks ontbreken onderwijsbevoegdheid 150 150 Capra Advocaten

Geen ontslag mogelijk ondanks ontbreken onderwijsbevoegdheid

Artikel

lees meer
Heimelijk cameratoezicht 150 150 Capra Advocaten

Heimelijk cameratoezicht

Artikel

lees meer
Ontslag arbeidsongeschikte ambtenaar na weigering functie 150 150 Capra Advocaten

Ontslag arbeidsongeschikte ambtenaar na weigering functie

Artikel

lees meer
Klokkenluiden of onrechtmatig lekken 150 150 Capra Advocaten

Klokkenluiden of onrechtmatig lekken

Artikel

lees meer
Verbod op verrichten nevenfunctie 150 150 Capra Advocaten

Verbod op verrichten nevenfunctie

Artikel

lees meer

Blijf op de hoogte

Onze nieuwsbrief Capra Concreet verschijnt ongeveer 10 keer per jaar. In de nieuwsbrief houden wij u op de hoogte over ontwikkelingen op het gebied van arbeidsverhoudingen binnen de sectoren overheid, onderwijs en zorg. In de Capra Concreet leest u over interessante jurisprudentie en wetswijzigingen op het gebied van het ambtenarenrecht, arbeidsrecht, bestuurlijke samenwerking en andere actuele thema’s die voor u van belang kunnen zijn.

Vestiging Den Haag
Laan Copes van Cattenburch 56
2585 GC ‘s-Gravenhage
Telefoon 070-364 81 02
Fax 070-361 78 47
s-gravenhage@capra.nl

Vestiging ‘s-Hertogenbosch
Bastion Vught 1
5211 CZ ‘s-Hertogenbosch
Telefoon 073-613 13 45
Fax 073-614 82 16
s-hertogenbosch@capra.nl

Vestiging Zwolle
Terborchstraat 12
8011 GG Zwolle
Telefoon 038-423 54 14
Fax 038-423 47 84
zwolle@capra.nl

Vestiging Maastricht
Spoorweglaan 7
6221 BS Maastricht
Telefoon 043-7 600 600
Fax 043-7 600 609
maastricht@capra.nl