Verzekeringsarts: verlengstuk van Uwv of onafhankelijk deskundige?

Verzekeringsarts: verlengstuk van Uwv of onafhankelijk deskundige?

Verzekeringsarts: verlengstuk van Uwv of onafhankelijk deskundige? 150 150 Capra Advocaten
image_pdf
Door: professor mr. Aart Hendriks*
Het Uitvoeringsinstituut werknemersverzekeringen (Uwv) vraagt regelmatig advies aan voor hem werkzame verzekeringsartsen. Sterker, de wet schrijft voor dat het Uwv voor het nemen van bepaalde besluiten dient te beschikken over een door een verzekeringsarts opgesteld deskundigenadvies. Hoe verhoudt deze praktijk zich ten opzichte van het recht op gelijke proceskansen (‘equality of arms’) voor verzekerden? Kunnen de verzekerde en de rechter wel vertrouwen op de onafhankelijkheid en onpartijdigheid van een arts die in dienst is van het betrokken bestuursorgaan? Op 30 juni jl. deed de Centrale Raad van Beroep (CRvB) uitspraak over dit vraagstuk. Hoewel we thans meer duidelijkheid hebben, zijn nog niet alle vragen weggenomen.

 

Uwv betrekt vaak verzekeringsarts bij besluit

Verzekerden die een arbeidsongeschiktheidsuitkering aanvragen, krijgen vroeg of laat te maken met artsen van het Uwv. Het is aan een Uwv-arts, veelal een verzekeringsarts, om samen met een arbeidsdeskundige een inschatting te maken van de mate waarin de betrokkene in staat is om te werken. Dit vanwege de deskundigheid van verzekeringsartsen op het terrein van arbeid en gezondheid. Verzekeringsartsen zijn immers artsen die zich hebben gespecialiseerd op dit deelterrein van de geneeskunde en zijn als enige gerechtigd de titel van verzekeringsarts te voeren.
Het Uwv beslist, mede op basis van dit medisch deskundigenadvies, of een verzekerde aanspraak maakt op een uitkering of niet. Indien de betrokkene het niet eens is met dit besluit, kan hij daartegen bezwaar maken. Dan wordt hij opnieuw beoordeeld door een zogeheten verzekeringsarts bezwaar en beroep, die een deskundigenadvies opstelt. Het Uwv neemt dan een nieuw besluit, waartegen de verzekerde beroep kan instellen.

Past beroep op eigen verzekeringsarts wel bij ‘equality of arms’?

Al enige tijd is er discussie of bestuursorganen zich wel mogen beroepen op de deskundigenadviezen van hun eigen artsen. Dit debat werd aangewakkerd door de uitspraak van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM) in de zaak Korošec t. Slovenië van 8 oktober 2015. Dit betrof een zaak waarin verschillende gerechten de aanvraag voor een verhoogde arbeidsongeschiktheidsuitkering hadden afgewezen, zich enkel baserend op het deskundigenadvies van een commissie van het Pensioen- en Gehandicapteninstituut. Het EHRM concludeerde hier tot schending van het beginsel van ‘equality of arms’, zoals dat wordt beschermd door art. 6 lid 1 EVRM. Niet was voldaan aan de eis van een onafhankelijk en onpartijdig deskundigenadvies.
Deze uitspraak wierp de vraag op of het Uwv en andere bestuursorganen zich wel mogen beroepen op hun (eigen) deskundigen, zonder dat de rechter verplicht is een eigen deskundige aan te wijzen. Op basis van oudere rechtspraak van bijvoorbeeld de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State (ABRvS) geldt het recht op een eerlijk proces, waaronder begrepen het recht op gelijke proceskansen (equality of arms), in Nederland ‘als algemeen aanvaard rechtsbeginsel’ en wordt ‘daarbij aansluiting gezocht bij de jurisprudentie van het EHRM.’

Centrale Raad van Beroep komt met toetsingskader

Zoals gezegd, op 30 juni jl. heeft de CRvB naar aanleiding van deze Sloveense zaak getracht voor duidelijkheid te zorgen. Die dag heeft het CRvB, samen met de ABRvS die uitspraak deed in een soortgelijke zaak, een toetsingskader geschetst voor de bestuursrechter voor zaken waarin een bestuursorgaan zich beroept op een advies van een (eigen) medisch deskundige. Deze uitspraken gelden dus voor alle situaties waarin een bestuursorgaan beslist op basis van een door een eigen arts opgesteld deskundigenadvies. Op grond van dit toetsingskader moet de bestuursrechter in dergelijke situaties, kort samengevat, 1) nagaan of het medisch advies zorgvuldig is opgesteld en inzichtelijk is; 2) toetsen of er sprake is geweest van equality of arms tussen de appellant en het bestuursorgaan met betrekking tot het aandragen van medisch bewijsmateriaal en 3) het medisch rapport inhoudelijk beoordelen. Inmiddels heeft de CRvB dit toetsingskader ook van toepassing verklaard op door verzekeringsartsen opgestelde deskundigenadviezen van voor 30 juni 2017.

Benoeming eigen deskundige niet nodig bij voldoen aan toetsingskader

Aan dit toetsingskader ligt de gedachte ten grondslag dat een verzekeringsarts een onafhankelijke en onpartijdige deskundige is, ondanks de omstandigheid dat hij werkzaam is voor en betaald wordt door het Uwv. Uitgangspunt is dat verzekeringsartsen, net als andere artsen, professionele autonomie toekomt en dat zij handelen volgens hun eigen professionele standaard. Daarmee is hun onafhankelijkheid en onpartijdigheid in voldoende mate gewaarborgd. Niettemin leidt die financiële afhankelijkheid al snel tot een verdenking van schending van de beginselen van onafhankelijkheid en onpartijdigheid, en aldus tot schending van het beginsel van equality of arms. De CRvB en ABRvS hebben duidelijk bepaald dat enkel de schijn van afhankelijkheid niet betekent dat de rechter altijd een eigen deskundige hoeft aan te wijzen. Indien aan de drie voorwaarden van het toetsingskader is voldaan, is dit in de regel niet nodig.

Toetsing door rechter is geen sinecure

Toepassing van dit toetsingskader in de praktijk is geen sinecure. Want hoe beoordeelt een rechter een medisch rapport inhoudelijk? En hoeveel materiaal moet de verzekerde kunnen aandragen? Dat kan voor interessante rechtspraak gaan zorgen.

Lessen uit de uitspraken

Les uit de uitspraken van de CRvB en de ABRvS voor nu is dat een bestuursrechter niet verplicht is een eigen deskundige in te schakelen zodra het Uwv zich op het deskundigheidsadvies van een eigen verzekeringsarts beroept. Dat miskennen zou betekenen dat de rechter geen vertrouwen heeft in de professionele autonomie van de beroepsgroep. Dat lijkt mij onterecht en onwenselijk. Niettemin moeten we ons blijven realiseren dat de financiële afhankelijkheid van verzekeringsartsen van het Uwv zich moeizaam verhoudt tot het beginsel van equality of arms. De schijn van ‘wie betaalt, we bepaalt’ is snel gewekt. De verwachting is daarom dat de discussie over equality of arms bij bestuursorganen die zich op eigen deskundigen beroepen door de uitspraak van de CRvB van 30 juni 2017 niet is afgerond, maar op enig moment weer zal herleven. Voor het juridisch discours is dat een goede zaak.

* Professor mr. Aart Hendriks is als hoogleraar gezondheidsrecht verbonden aan de Universiteit Leiden.

Contact over dit onderwerp

Teaser Medezeggenschap

Onze mensen

Heeft u vragen en/of opmerkingen neem dan contact op met een van onze specialisten!
Naar contact

Gerelateerd

Het belang van een zorgvuldig proces bij conflicten en ziekte 150 150 Capra Advocaten

Het belang van een zorgvuldig proces bij conflicten en ziekte

Artikel

lees meer
Selectie Jurisprudentie Onderwijs 2e kwartaal 2019 150 150 Capra Advocaten

Selectie Jurisprudentie Onderwijs 2e kwartaal 2019

Artikel

lees meer
Brochure: De Wnra in de zorg 150 150 Capra Advocaten

Brochure: De Wnra in de zorg

Brochure

lees meer
Selectie Jurisprudentie Onderwijs 4e kwartaal 2018 150 150 Capra Advocaten

Selectie Jurisprudentie Onderwijs 4e kwartaal 2018

Artikel

lees meer
Cursus Actualiteiten en verdieping WIA 150 150 Capra Advocaten

Cursus Actualiteiten en verdieping WIA

Cursus van 1 dagdeel over de ins en outs van de WIA

lees meer
Bovenwettelijke uitkeringen en de transitievergoeding 150 150 Capra Advocaten

Bovenwettelijke uitkeringen en de transitievergoeding

Artikel

lees meer
Cursus WIA en het eerste en tweede ziektejaar 150 150 Capra Advocaten

Cursus WIA en het eerste en tweede ziektejaar

Na deze cursus weet u de weg binnen de WIA

lees meer
Cursus Eigenrisicodrager Ziektewet en WGA 150 150 Capra Advocaten

Cursus Eigenrisicodrager Ziektewet en WGA

De rechten, plichten en voordelen als u eigenrisicodrager bent

lees meer
Vier actuele uitspraken voor de sector Onderwijs 150 150 Capra Advocaten

Vier actuele uitspraken voor de sector Onderwijs

Artikel

lees meer
Selectie Jurisprudentie Onderwijs 3e kwartaal 2018 150 150 Capra Advocaten

Selectie Jurisprudentie Onderwijs 3e kwartaal 2018

Artikel

lees meer
Selectie Jurisprudentie Onderwijs 2e kwartaal 2018 150 150 Capra Advocaten

Selectie Jurisprudentie Onderwijs 2e kwartaal 2018

Artikel

lees meer
Selectie Jurisprudentie Onderwijs 1e kwartaal 2018 150 150 Capra Advocaten

Selectie Jurisprudentie Onderwijs 1e kwartaal 2018

Artikel

lees meer
De taken en verantwoordelijkheden van de bedrijfsarts 150 150 Capra Advocaten

De taken en verantwoordelijkheden van de bedrijfsarts

Artikel

lees meer
Rechten en verplichtingen van voormalige wethouders 150 150 Capra Advocaten

Rechten en verplichtingen van voormalige wethouders

Artikel

lees meer
Eigenrisico dragen voor ZW en WGA: wat betekent dat? 150 150 Capra Advocaten

Eigenrisico dragen voor ZW en WGA: wat betekent dat?

Artikel

lees meer
Selectie Jurisprudentie Onderwijs 4e kwartaal 2017 150 150 Capra Advocaten

Selectie Jurisprudentie Onderwijs 4e kwartaal 2017

Artikel

lees meer
Selectie Jurisprudentie Onderwijs 3e kwartaal 2017 150 150 Capra Advocaten

Selectie Jurisprudentie Onderwijs 3e kwartaal 2017

Artikel

lees meer
Iedereen is gelijk, maar niet hetzelfde 150 150 Capra Advocaten

Iedereen is gelijk, maar niet hetzelfde

Artikel

lees meer
Re-integratieperikelen: loondoorbetaling terecht gestaakt? 150 150 Capra Advocaten

Re-integratieperikelen: loondoorbetaling terecht gestaakt?

Artikel

lees meer
Afspraak is afspraak 150 150 Capra Advocaten

Afspraak is afspraak

Artikel

lees meer
Zorg, onderwijs en ambtenaar? 150 150 Capra Advocaten

Zorg, onderwijs en ambtenaar?

Artikel

lees meer
Overzicht van recente tuchtrechtspraak over de bedrijfsarts 150 150 Capra Advocaten

Overzicht van recente tuchtrechtspraak over de bedrijfsarts

Artikel

lees meer
De rol van de bedrijfsarts in de gewijzigde Arbowet 150 150 Capra Advocaten

De rol van de bedrijfsarts in de gewijzigde Arbowet

Artikel

lees meer
Spraakmakende veranderingen in de SAW bij de waterschappen 150 150 Capra Advocaten

Spraakmakende veranderingen in de SAW bij de waterschappen

Artikel

lees meer
Nieuwe cao’s voor de sector PO en VO? 150 150 Capra Advocaten

Nieuwe cao’s voor de sector PO en VO?

Artikel

lees meer
De Wet werk en zekerheid bij de Rijksoverheid 150 150 Capra Advocaten

De Wet werk en zekerheid bij de Rijksoverheid

Artikel

lees meer
De “zieke” werknemer versus de “zieke” ambtenaar 150 150 Capra Advocaten

De “zieke” werknemer versus de “zieke” ambtenaar

Artikel

lees meer
De bedrijfsarts: onderwerp van wetgeving en procedures 150 150 Capra Advocaten

De bedrijfsarts: onderwerp van wetgeving en procedures

Artikel

lees meer
Wet aanpak schijnconstructies (WAS) 150 150 Capra Advocaten

Wet aanpak schijnconstructies (WAS)

Artikel

lees meer
Wacht uw organisatie tot de quotumheffing wordt geïnd? 150 150 Capra Advocaten

Wacht uw organisatie tot de quotumheffing wordt geïnd?

Artikel

lees meer
De Participatiewet en Quotumwet in vogelvlucht 150 150 Capra Advocaten

De Participatiewet en Quotumwet in vogelvlucht

Artikel

lees meer
Het grote risico van het eigen risico 150 150 Capra Advocaten

Het grote risico van het eigen risico

Artikel

lees meer
Einde wachttijd: WIA-uitkering of loonsanctie? 150 150 Capra Advocaten

Einde wachttijd: WIA-uitkering of loonsanctie?

Artikel

lees meer
De redelijkheid en het UWV 150 150 Capra Advocaten

De redelijkheid en het UWV

Artikel

lees meer
Wetsvoorstel Werk en Zekerheid 150 150 Capra Advocaten

Wetsvoorstel Werk en Zekerheid

Artikel

lees meer
Verwijtbare werkloosheid, wel of geen WW? 150 150 Capra Advocaten

Verwijtbare werkloosheid, wel of geen WW?

Artikel

lees meer
De bedrijfsarts bedreigd 150 150 Capra Advocaten

De bedrijfsarts bedreigd

Artikel

lees meer
Is RSI (of CANS) een hersenschim? 150 150 Capra Advocaten

Is RSI (of CANS) een hersenschim?

Artikel

lees meer
De Ziektewet is gewijzigd 150 150 Capra Advocaten

De Ziektewet is gewijzigd

Artikel

lees meer
De arbeidsongeschikte politieke ambtsdrager 150 150 Capra Advocaten

De arbeidsongeschikte politieke ambtsdrager

Artikel

lees meer
Overheidswerkgever en bovenwettelijke uitkeringslasten 150 150 Capra Advocaten

Overheidswerkgever en bovenwettelijke uitkeringslasten

Artikel

lees meer
Veranderingen in het onderwijs: om ziek van te worden! 150 150 Capra Advocaten

Veranderingen in het onderwijs: om ziek van te worden!

Artikel

lees meer
Capra Maastricht: grenzeloze advisering 150 150 Capra Advocaten

Capra Maastricht: grenzeloze advisering

Artikel

lees meer
Kabinetsplannen voor aanpassing van het ontslagrecht en de WW 150 150 Capra Advocaten

Kabinetsplannen voor aanpassing van het ontslagrecht en de WW

Artikel

lees meer
Wijziging in de AOW per 1 april 2012 150 150 Capra Advocaten

Wijziging in de AOW per 1 april 2012

Artikel

lees meer
Kortere uitkeringsduur voor Rijksambtenaren 150 150 Capra Advocaten

Kortere uitkeringsduur voor Rijksambtenaren

Artikel

lees meer
Een nieuwe maat (man/vrouw)? 150 150 Capra Advocaten

Een nieuwe maat (man/vrouw)?

Artikel

lees meer
Grensarbeid, een complex verhaal, deel II 150 150 Capra Advocaten

Grensarbeid, een complex verhaal, deel II

Artikel

lees meer
Grensarbeid, een complex verhaal 150 150 Capra Advocaten

Grensarbeid, een complex verhaal

Artikel

lees meer
De (niet) terugkerende wethouder 150 150 Capra Advocaten

De (niet) terugkerende wethouder

Artikel

lees meer
Opbouw van verlof tijdens ziekte (deel IV) 150 150 Capra Advocaten

Opbouw van verlof tijdens ziekte (deel IV)

Artikel

lees meer
Ziek op de laatste werkdag van het dienstverband. Nou en? 150 150 Capra Advocaten

Ziek op de laatste werkdag van het dienstverband. Nou en?

Artikel

lees meer
CAO Ambulancezorg 150 150 Capra Advocaten

CAO Ambulancezorg

Artikel

lees meer
De gunstigste ontslaggrond? 150 150 Capra Advocaten

De gunstigste ontslaggrond?

Artikel

lees meer
Opbouw verlofaanspraken tijdens ziekte 150 150 Capra Advocaten

Opbouw verlofaanspraken tijdens ziekte

Artikel

lees meer
Het advies van de bedrijfsarts 150 150 Capra Advocaten

Het advies van de bedrijfsarts

Artikel

lees meer
Oproep werkhervatting na hersteldmelding 150 150 Capra Advocaten

Oproep werkhervatting na hersteldmelding

Artikel

lees meer
Stand van zaken jurisprudentie loonsanctie 150 150 Capra Advocaten

Stand van zaken jurisprudentie loonsanctie

Artikel

lees meer
Ontslagbescherming tijdelijke aanstelling 150 150 Capra Advocaten

Ontslagbescherming tijdelijke aanstelling

Artikel

lees meer
Wijzigingen CAR/UWO en SAW: de ervaringen in het eerste jaar 150 150 Capra Advocaten

Wijzigingen CAR/UWO en SAW: de ervaringen in het eerste jaar

Artikel

lees meer
Preventie werkt! 150 150 Capra Advocaten

Preventie werkt!

Artikel

lees meer
Eigenrisicodrager voor de WGA 150 150 Capra Advocaten

Eigenrisicodrager voor de WGA

Artikel

lees meer
Instellen medisch onderzoek na ontslag 150 150 Capra Advocaten

Instellen medisch onderzoek na ontslag

Artikel

lees meer
Schadevergoeding bij overschrijding redelijke termijn 150 150 Capra Advocaten

Schadevergoeding bij overschrijding redelijke termijn

Artikel

lees meer
Ziekte van Lyme aangemerkt als beroepsziekte 150 150 Capra Advocaten

Ziekte van Lyme aangemerkt als beroepsziekte

Artikel

lees meer
Verhaal re-integratiekosten op veroorzaker ongeval 150 150 Capra Advocaten

Verhaal re-integratiekosten op veroorzaker ongeval

Artikel

lees meer
Situatieve arbeidsongeschiktheid 150 150 Capra Advocaten

Situatieve arbeidsongeschiktheid

Artikel

lees meer
Verbod op verrichten nevenfunctie 150 150 Capra Advocaten

Verbod op verrichten nevenfunctie

Artikel

lees meer
De Commissie Bakker en de CAR/UWO 150 150 Capra Advocaten

De Commissie Bakker en de CAR/UWO

Artikel

lees meer

Blijf op de hoogte

Onze nieuwsbrief Capra Concreet verschijnt ongeveer 10 keer per jaar. In de nieuwsbrief houden wij u op de hoogte over ontwikkelingen op het gebied van arbeidsverhoudingen binnen de sectoren overheid, onderwijs en zorg. In de Capra Concreet leest u over interessante jurisprudentie en wetswijzigingen op het gebied van het ambtenarenrecht, arbeidsrecht, bestuurlijke samenwerking en andere actuele thema’s die voor u van belang kunnen zijn.

Vestiging Den Haag
Laan Copes van Cattenburch 56
2585 GC ‘s-Gravenhage
Telefoon 070-364 81 02
Fax 070-361 78 47
s-gravenhage@capra.nl

Vestiging ‘s-Hertogenbosch
Bastion Vught 1
5211 CZ ‘s-Hertogenbosch
Telefoon 073-613 13 45
Fax 073-614 82 16
s-hertogenbosch@capra.nl

Vestiging Zwolle
Terborchstraat 12
8011 GG Zwolle
Telefoon 038-423 54 14
Fax 038-423 47 84
zwolle@capra.nl

Vestiging Maastricht
Spoorweglaan 7
6221 BS Maastricht
Telefoon 043-7 600 600
Fax 043-7 600 609
maastricht@capra.nl