Is RSI (of CANS) een hersenschim?

Is RSI (of CANS) een hersenschim?

Is RSI (of CANS) een hersenschim? 150 150 Capra Advocaten
image_pdf

Op 7 juni 2013 heeft de Hoge Raad een arrest gewezen dat van groot belang is voor de discussie over de aansprakelijkheid van werkgevers voor RSI. Het arrest betrof een werknemer die ongeveer tien maanden na haar indiensttreding was uitgevallen als gevolg van een peesontsteking aan haar beide ellebogen. De medewerker was van mening dat haar werkgever haar materiële en immateriële schade moest vergoeden omdat, kort gezegd, zij leed aan RSI en dat dit zijn oorsprong vond in het werk.

De Advocaat-Generaal is naar aanleiding hiervan in zijn conclusie allereerst uitvoerig ingegaan op het fenomeen “RSI”. Daarbij merkte hij op dat de vraag gewettigd lijkt “of (bepaalde vormen van) RSI, hoe serieus en oprecht de klachten van patiënten die daaraan zeggen te lijden veelal allicht ook zullen zijn, in werkelijkheid wezenlijk meer is dan een hersenschim.

In eerste aanleg was de vordering afgewezen omdat een door de Rechtbank benoemde neuroloog had geconcludeerd dat hij de vraag of de medewerker aan een RSI-aandoening lijdt, niet met zekerheid kon beantwoorden “vanwege het ontbreken van objectieve afwijkingen” en omdat hij het niet aannemelijk achtte dat de klachten door overbelasting waren ontstaan. In hoger beroep constateerde een andere deskundige dat de klachten onder de noemer “RSI chronische fase” konden worden gebracht. Op grond hiervan oordeelde het hof dat bewezen was dat bij betrokkene sprake was van RSI. In zijn eindarrest oordeelde het hof vervolgens dat de werkgever “in ieder geval met betrekking tot een van de omstandigheden waarvan aannemelijk is geacht dat deze (in combinatie) de RSI (…) kunnen hebben veroorzaakt, in strijd heeft gehandeld met haar zorgplicht”.

De werkgever had, volgens het hof, namelijk verzuimd om er (in voldoende mate) voor te zorgen dat het beeldschermwerk voldoende werd afgewisseld door andersoortige arbeid of door een rusttijd. Volgens het hof was onder andere dit “niet van zodanig gering belang (…) dat reeds om die reden geen oorzakelijk verband tussen deze schending [van de zorgplicht] en de RSI kan worden aangenomen” en hij wees de vordering tot schadevergoeding toe. Volgens de Hoge Raad had het Hof aldus de verkeerde bewijslastverdeling toegepast, omdat ten onrechte de zogenaamde “omkeringsregel” was toegepast.

De “omkeringsregel” is door de Hoge Raad toegepast in situaties waarin de werknemer uit hoofde van zijn werk is blootgesteld aan voor de gezondheid gevaarlijke stoffen. De regel drukt het vermoeden uit dat, indien veiligheidsnormen in het geding zijn, de gezondheidsschade van de werknemer is veroorzaakt door de  omstandigheden waaronder hij zijn werkzaamheden heeft verricht. Dat vermoeden wordt in die gevallen gerechtvaardigd door hetgeen in het algemeen bekend is over de ziekte en haar oorzaken. De werkgever moet dan aantonen dat hij aan zijn zorgplicht ter zake heeft voldaan.

Voor dit vermoeden is naar het oordeel van de Hoge Raad geen plaats als het verband tussen de gezondheidsschade en de arbeidsomstandigheden te onzeker of te onbepaald is. Zijns inziens geldt dit voor RSI. Het deskundigenoordeel maakt dit volgens de Hoge Raad niet anders, omdat “in het licht van de onduidelijkheden omtrent de aard en oorzaken van RSI niet volstaat dat wordt aangesloten bij de zienswijze van een deskundige op grond van een enkele verwijzing naar diens “op kennis, ervaring en intuïtie gebaseerde schatting”. Kortom: volgens de Hoge Raad had het Hof te snel geoordeeld dat de werkgever aansprakelijk was. Dit arrest is van groot belang voor (civielrechtelijke) werkgevers die geconfronteerd worden met een werknemer die zegt aan RSI te lijden.

Bij lezing van het arrest komt natuurlijk de vraag op hoe een vergelijkbaar geval zou worden beoordeeld in het ambtenarenrecht.

Voor zover ik heb kunnen nagaan, heeft de Centrale Raad van Beroep (CRvB) zich bij uitspraak van 5 januari 2006 (TAR 2006/42) voor het eerst uitgelaten over RSI en de eventuele werkgeversaansprakelijkheid, zij het in een geheel ander juridisch kader, te weten de van toepassing zijnde rechtspositieregeling. In deze zaak stond tussen partijen vast dat de medewerker haar werk niet meer kon verrichten wegens “fysieke klachten aangeduid als RSI”. De discussie spitste zich toe op de vraag of en zo ja in welke mate er objectief bezien een oorzakelijk verband aanwezig was met het werk of de werkomstandigheden.

De CRvB oordeelde dat het voldoende aannemelijk was dat de klachten in overwegende mate waren veroorzaakt door het werk c.q. de werkomstandigheden, omdat de werkgever niet had kunnen aangeven welke andere factoren dan de werkomstandigheden de klachten (mede) zouden hebben kunnen veroorzaakt. Aan dit oordeel had bijgedragen dat de medewerker “veelvuldig en langdurig beeldschermwerk verrichtte op een werkplek die niet in alle opzichten optimaal was”.

In zijn uitspraak van 8 juni 2006 (TAR 2006/139), waarin wel een soortgelijke norm aan de orde was als in het arrest van de Hoge Raad, heeft de CRvB vervolgens afstand genomen van de civielrechtelijke “omkeringsregel” (de medewerker had uitdrukkelijk betoogd dat deze regel moest worden toegepast). Volgens de CRvB bestond daartoe onvoldoende inzicht in de aard en in de mogelijke oorzaken van de door betrokkene als RSI aangeduide klachten.

In de jaren hierna heeft de CRvB zich herhaaldelijk gebogen over zaken waarin (al dan niet terecht) werd gesteld dat sprake was van door het werk c.q. de werkomstandigheden veroorzaakte RSI. In die gevallen werd onder meer getwist over de vraag of sprake is van arbeidsongeschiktheid in en door de dienst als bedoeld in de van toepassing zijnde rechtspositieregeling.

In een aantal gevallen werd geen causaal verband aanwezig geacht. In de uitspraak van 10 augustus 2006 ( LJN: AY6584) werd bijvoorbeeld geen beroepsziekte aangenomen omdat de medewerker onder meer in privétijd veelsoortige activiteiten ontplooide, die mede de oorzaak kunnen zijn geweest van de klachten, zoals tuinieren, pianospelen en autorijden.

In de uitspraak van 27 oktober 2011 (TAR 2012/5) oordeelde de CRvB dat wel sprake was van een beroepsziekte, omdat uit verschillende werkplekonderzoeken was gebleken dat de werkplek gebrekkig was en de medische noodzaak tot aanpassing daarvan ondubbelzinnig naar voren kwam uit twee rapportages van de bedrijfsarts. Deze had de werkgever indringend geadviseerd de werkplek aan te passen, maar de werkgever had dit advies niet (voldoende) opgepakt.

Uit de rechtspraak van de CRvB blijkt dat telkens weer aan
de hand van de specifieke feiten en omstandigheden van het geval moet worden nagegaan of de RSI-klachten door het werk c.q. de werkomstandigheden zijn veroorzaakt en zo ja, of en in welke mate de overheidswerkgever de daardoor geleden schade moet vergoeden. Recent nog heeft de CRvB bevestigd dat hierbij de volgende uitgangspunten gelden (zie de uitspraak van 25 april 2013, LJN: BZ9423):

– Een ambtenaar heeft recht op vergoeding van de schade die hij in de uitoefening van zijn werkzaamheden lijdt doordat het bestuursorgaan zijn zorgplicht niet is nagekomen. Dit is de zogenaamde “restnorm”.
Op 8 juni 2006 heeft de CRvB deze norm als volgt uitgewerkt:
de ambtenaar heeft recht op vergoeding van de schade die hij lijdt in de uitoefening van zijn werkzaamheden, tenzij het betrokken bestuursorgaan aantoont dat het zijn verplichtingen is nagekomen de werkzaamheden van de ambtenaar op zodanige wijze in te richten alsmede voor het verrichten van die werkzaamheden zodanige maatregelen te treffen en aanwijzingen te verstrekken als redelijkerwijs nodig is om te voorkomen dat de ambtenaar in de uitoefening van zijn werkzaamheden schade lijst, of aantoont dat de schade in belangrijke mate een gevolg is van opzet of bewuste roekeloosheid van de ambtenaar.

– In de bewoordingen “ in de uitoefening van zijn werkzaamheden” is tot uitdrukkelijk gebracht dat er tussen de uitoefening van de werkzaamheden en de schade causaal verband moet bestaan.

– Het is in beginsel aan de medewerker om aannemelijk te maken dat sprake is van schade die geleden is in de uitoefening van de werkzaamheden.

Hieruit kan worden afgeleid dat ook de Centrale Raad van Beroep nog steeds van mening is dat het, in geval van RSI, te ver gaat om uit te gaan van het vermoeden dat de klachten in de uitoefening van de
werkzaamheden zijn ontstaan.

Jacobien Frederix-Gianotten

Contact over dit onderwerp

Jacobien Frederix-Gianotten

Jacobien Frederix-Gianotten

Advocaat
Vestiging:
Den Haag
Sector:
Overheid, Zorg
Expertteam:
Arbeidsrecht, Ambtenarenrecht, Sociale Zekerheidsrecht, Normalisering
Telefoon:
070-364 81 02
Mobiel:
06 18 50 10 69

Gerelateerd

Selectie Jurisprudentie Onderwijs 2e kwartaal 2019 150 150 Capra Advocaten

Selectie Jurisprudentie Onderwijs 2e kwartaal 2019

Artikel

lees meer
Brochure: De Wnra in de zorg 150 150 Capra Advocaten

Brochure: De Wnra in de zorg

Brochure

lees meer
Selectie Jurisprudentie Onderwijs 4e kwartaal 2018 150 150 Capra Advocaten

Selectie Jurisprudentie Onderwijs 4e kwartaal 2018

Artikel

lees meer
Cursus Actualiteiten en verdieping WIA 150 150 Capra Advocaten

Cursus Actualiteiten en verdieping WIA

Cursus van 1 dagdeel over de ins en outs van de WIA

lees meer
Bovenwettelijke uitkeringen en de transitievergoeding 150 150 Capra Advocaten

Bovenwettelijke uitkeringen en de transitievergoeding

Artikel

lees meer
Cursus WIA en het eerste en tweede ziektejaar 150 150 Capra Advocaten

Cursus WIA en het eerste en tweede ziektejaar

Na deze cursus weet u de weg binnen de WIA

lees meer
Cursus Eigenrisicodrager Ziektewet en WGA 150 150 Capra Advocaten

Cursus Eigenrisicodrager Ziektewet en WGA

De rechten, plichten en voordelen als u eigenrisicodrager bent

lees meer
Vier actuele uitspraken voor de sector Onderwijs 150 150 Capra Advocaten

Vier actuele uitspraken voor de sector Onderwijs

Artikel

lees meer
Selectie Jurisprudentie Onderwijs 3e kwartaal 2018 150 150 Capra Advocaten

Selectie Jurisprudentie Onderwijs 3e kwartaal 2018

Artikel

lees meer
Selectie Jurisprudentie Onderwijs 2e kwartaal 2018 150 150 Capra Advocaten

Selectie Jurisprudentie Onderwijs 2e kwartaal 2018

Artikel

lees meer
Selectie Jurisprudentie Onderwijs 1e kwartaal 2018 150 150 Capra Advocaten

Selectie Jurisprudentie Onderwijs 1e kwartaal 2018

Artikel

lees meer
De taken en verantwoordelijkheden van de bedrijfsarts 150 150 Capra Advocaten

De taken en verantwoordelijkheden van de bedrijfsarts

Artikel

lees meer
Rechten en verplichtingen van voormalige wethouders 150 150 Capra Advocaten

Rechten en verplichtingen van voormalige wethouders

Artikel

lees meer
Eigenrisico dragen voor ZW en WGA: wat betekent dat? 150 150 Capra Advocaten

Eigenrisico dragen voor ZW en WGA: wat betekent dat?

Artikel

lees meer
Selectie Jurisprudentie Onderwijs 4e kwartaal 2017 150 150 Capra Advocaten

Selectie Jurisprudentie Onderwijs 4e kwartaal 2017

Artikel

lees meer
Selectie Jurisprudentie Onderwijs 3e kwartaal 2017 150 150 Capra Advocaten

Selectie Jurisprudentie Onderwijs 3e kwartaal 2017

Artikel

lees meer
Iedereen is gelijk, maar niet hetzelfde 150 150 Capra Advocaten

Iedereen is gelijk, maar niet hetzelfde

Artikel

lees meer
Re-integratieperikelen: loondoorbetaling terecht gestaakt? 150 150 Capra Advocaten

Re-integratieperikelen: loondoorbetaling terecht gestaakt?

Artikel

lees meer
Afspraak is afspraak 150 150 Capra Advocaten

Afspraak is afspraak

Artikel

lees meer
Zorg, onderwijs en ambtenaar? 150 150 Capra Advocaten

Zorg, onderwijs en ambtenaar?

Artikel

lees meer
Overzicht van recente tuchtrechtspraak over de bedrijfsarts 150 150 Capra Advocaten

Overzicht van recente tuchtrechtspraak over de bedrijfsarts

Artikel

lees meer
De rol van de bedrijfsarts in de gewijzigde Arbowet 150 150 Capra Advocaten

De rol van de bedrijfsarts in de gewijzigde Arbowet

Artikel

lees meer
Spraakmakende veranderingen in de SAW bij de waterschappen 150 150 Capra Advocaten

Spraakmakende veranderingen in de SAW bij de waterschappen

Artikel

lees meer
Nieuwe cao’s voor de sector PO en VO? 150 150 Capra Advocaten

Nieuwe cao’s voor de sector PO en VO?

Artikel

lees meer
De Wet werk en zekerheid bij de Rijksoverheid 150 150 Capra Advocaten

De Wet werk en zekerheid bij de Rijksoverheid

Artikel

lees meer
De “zieke” werknemer versus de “zieke” ambtenaar 150 150 Capra Advocaten

De “zieke” werknemer versus de “zieke” ambtenaar

Artikel

lees meer
De bedrijfsarts: onderwerp van wetgeving en procedures 150 150 Capra Advocaten

De bedrijfsarts: onderwerp van wetgeving en procedures

Artikel

lees meer
Wet aanpak schijnconstructies (WAS) 150 150 Capra Advocaten

Wet aanpak schijnconstructies (WAS)

Artikel

lees meer
Wacht uw organisatie tot de quotumheffing wordt geïnd? 150 150 Capra Advocaten

Wacht uw organisatie tot de quotumheffing wordt geïnd?

Artikel

lees meer
De Participatiewet en Quotumwet in vogelvlucht 150 150 Capra Advocaten

De Participatiewet en Quotumwet in vogelvlucht

Artikel

lees meer
Het grote risico van het eigen risico 150 150 Capra Advocaten

Het grote risico van het eigen risico

Artikel

lees meer
Einde wachttijd: WIA-uitkering of loonsanctie? 150 150 Capra Advocaten

Einde wachttijd: WIA-uitkering of loonsanctie?

Artikel

lees meer
De redelijkheid en het UWV 150 150 Capra Advocaten

De redelijkheid en het UWV

Artikel

lees meer
Wetsvoorstel Werk en Zekerheid 150 150 Capra Advocaten

Wetsvoorstel Werk en Zekerheid

Artikel

lees meer
Verwijtbare werkloosheid, wel of geen WW? 150 150 Capra Advocaten

Verwijtbare werkloosheid, wel of geen WW?

Artikel

lees meer
De bedrijfsarts bedreigd 150 150 Capra Advocaten

De bedrijfsarts bedreigd

Artikel

lees meer
Is RSI (of CANS) een hersenschim? 150 150 Capra Advocaten

Is RSI (of CANS) een hersenschim?

Artikel

lees meer
De Ziektewet is gewijzigd 150 150 Capra Advocaten

De Ziektewet is gewijzigd

Artikel

lees meer
De arbeidsongeschikte politieke ambtsdrager 150 150 Capra Advocaten

De arbeidsongeschikte politieke ambtsdrager

Artikel

lees meer
Overheidswerkgever en bovenwettelijke uitkeringslasten 150 150 Capra Advocaten

Overheidswerkgever en bovenwettelijke uitkeringslasten

Artikel

lees meer
Veranderingen in het onderwijs: om ziek van te worden! 150 150 Capra Advocaten

Veranderingen in het onderwijs: om ziek van te worden!

Artikel

lees meer
Capra Maastricht: grenzeloze advisering 150 150 Capra Advocaten

Capra Maastricht: grenzeloze advisering

Artikel

lees meer
Kabinetsplannen voor aanpassing van het ontslagrecht en de WW 150 150 Capra Advocaten

Kabinetsplannen voor aanpassing van het ontslagrecht en de WW

Artikel

lees meer
Wijziging in de AOW per 1 april 2012 150 150 Capra Advocaten

Wijziging in de AOW per 1 april 2012

Artikel

lees meer
Kortere uitkeringsduur voor Rijksambtenaren 150 150 Capra Advocaten

Kortere uitkeringsduur voor Rijksambtenaren

Artikel

lees meer
Een nieuwe maat (man/vrouw)? 150 150 Capra Advocaten

Een nieuwe maat (man/vrouw)?

Artikel

lees meer
Grensarbeid, een complex verhaal, deel II 150 150 Capra Advocaten

Grensarbeid, een complex verhaal, deel II

Artikel

lees meer
Grensarbeid, een complex verhaal 150 150 Capra Advocaten

Grensarbeid, een complex verhaal

Artikel

lees meer
De (niet) terugkerende wethouder 150 150 Capra Advocaten

De (niet) terugkerende wethouder

Artikel

lees meer
Opbouw van verlof tijdens ziekte (deel IV) 150 150 Capra Advocaten

Opbouw van verlof tijdens ziekte (deel IV)

Artikel

lees meer
Ziek op de laatste werkdag van het dienstverband. Nou en? 150 150 Capra Advocaten

Ziek op de laatste werkdag van het dienstverband. Nou en?

Artikel

lees meer
CAO Ambulancezorg 150 150 Capra Advocaten

CAO Ambulancezorg

Artikel

lees meer
De gunstigste ontslaggrond? 150 150 Capra Advocaten

De gunstigste ontslaggrond?

Artikel

lees meer
Opbouw verlofaanspraken tijdens ziekte 150 150 Capra Advocaten

Opbouw verlofaanspraken tijdens ziekte

Artikel

lees meer
Het advies van de bedrijfsarts 150 150 Capra Advocaten

Het advies van de bedrijfsarts

Artikel

lees meer
Oproep werkhervatting na hersteldmelding 150 150 Capra Advocaten

Oproep werkhervatting na hersteldmelding

Artikel

lees meer
Stand van zaken jurisprudentie loonsanctie 150 150 Capra Advocaten

Stand van zaken jurisprudentie loonsanctie

Artikel

lees meer
Ontslagbescherming tijdelijke aanstelling 150 150 Capra Advocaten

Ontslagbescherming tijdelijke aanstelling

Artikel

lees meer
Wijzigingen CAR/UWO en SAW: de ervaringen in het eerste jaar 150 150 Capra Advocaten

Wijzigingen CAR/UWO en SAW: de ervaringen in het eerste jaar

Artikel

lees meer
Preventie werkt! 150 150 Capra Advocaten

Preventie werkt!

Artikel

lees meer
Eigenrisicodrager voor de WGA 150 150 Capra Advocaten

Eigenrisicodrager voor de WGA

Artikel

lees meer
Instellen medisch onderzoek na ontslag 150 150 Capra Advocaten

Instellen medisch onderzoek na ontslag

Artikel

lees meer
Schadevergoeding bij overschrijding redelijke termijn 150 150 Capra Advocaten

Schadevergoeding bij overschrijding redelijke termijn

Artikel

lees meer
Ziekte van Lyme aangemerkt als beroepsziekte 150 150 Capra Advocaten

Ziekte van Lyme aangemerkt als beroepsziekte

Artikel

lees meer
Verhaal re-integratiekosten op veroorzaker ongeval 150 150 Capra Advocaten

Verhaal re-integratiekosten op veroorzaker ongeval

Artikel

lees meer
Situatieve arbeidsongeschiktheid 150 150 Capra Advocaten

Situatieve arbeidsongeschiktheid

Artikel

lees meer
Verbod op verrichten nevenfunctie 150 150 Capra Advocaten

Verbod op verrichten nevenfunctie

Artikel

lees meer
De Commissie Bakker en de CAR/UWO 150 150 Capra Advocaten

De Commissie Bakker en de CAR/UWO

Artikel

lees meer

Blijf op de hoogte

Onze nieuwsbrief Capra Concreet verschijnt ongeveer 10 keer per jaar. In de nieuwsbrief houden wij u op de hoogte over ontwikkelingen op het gebied van arbeidsverhoudingen binnen de sectoren overheid, onderwijs en zorg. In de Capra Concreet leest u over interessante jurisprudentie en wetswijzigingen op het gebied van het ambtenarenrecht, arbeidsrecht, bestuurlijke samenwerking en andere actuele thema’s die voor u van belang kunnen zijn.

Vestiging Den Haag
Laan Copes van Cattenburch 56
2585 GC ‘s-Gravenhage
Telefoon 070-364 81 02
Fax 070-361 78 47
s-gravenhage@capra.nl

Vestiging ‘s-Hertogenbosch
Bastion Vught 1
5211 CZ ‘s-Hertogenbosch
Telefoon 073-613 13 45
Fax 073-614 82 16
s-hertogenbosch@capra.nl

Vestiging Zwolle
Terborchstraat 12
8011 GG Zwolle
Telefoon 038-423 54 14
Fax 038-423 47 84
zwolle@capra.nl

Vestiging Maastricht
Spoorweglaan 7
6221 BS Maastricht
Telefoon 043-7 600 600
Fax 043-7 600 609
maastricht@capra.nl