Principieel is ook een optie, sprak de opportunist

Principieel is ook een optie, sprak de opportunist

Principieel is ook een optie, sprak de opportunist 150 150 Capra Advocaten
image_pdf

De nadere memorie van antwoord van het Wetsvoorstel normalisering beschouwd

Terwijl mevrouw mr. F. Koser Kaya in de gemeente Wassenaar inmiddels als wethouder is afgetreden en de heer drs. Y.J. van Hijum in de provincie Overijssel per 20 mei 2015 is herbenoemd als gedeputeerde, hebben hun opvolgers, de heer drs. S.P.R.A. van Weyenberg en mevrouw mr. M.C.G. Keijzer, de Eerste Kamer inzake het Wetsvoorstel normalisering rechtspositie ambtenaren bij nadere memorie van antwoord van 21 mei 2015 voorzien van een reactie op het nadere voorlopig verslag van 11 november 2014.

In het kielzog van de Raad van State (die negatief over het wetsvoorstel adviseerde) hebben verschillende senaatsfracties, waaronder in meer of mindere mate PvdA, VVD, SGP en ook CDA, de fundamentele vraag opgeworpen voor welk probleem het wetsvoorstel nu eigenlijk een oplossing aandraagt. Daarin klinkt het aloude tegenargument van normalisering door, namelijk dat die alleen maar geld kost en niemand iets oplevert. Met hun memorie trachten de indieners de senaat te overtuigen van wat in Haagse kringen heet nut en noodzaak van het wetsvoorstel. Of zij hierin slagen valt nu niet te zeggen. Voorspellen is immers lastig, vooral wanneer het de toekomst betreft. De vrije uren van het pinksterweekend vormden een aardig moment de gangen van de indieners in hun speurtocht naar nut en noodzaak eens grondig na te gaan. Het onderstaande vormt daarvan het resultaat.

Nut en noodzaak volgens de indieners

Halverwege de memorie, op pagina 11 en 12, staan de indieners stil bij het vraagstuk van nut en noodzaak. Hierbij stellen zij de principiële doelstelling voorop. Er moet een einde komen aan de ongerechtvaardigde situatie dat het ambtelijke dienstverband eenzijdig wordt vastgesteld, terwijl deze in wezen in overleg – dus tweezijdig – tot stand komt. Anders dan voorheen zijn er volgens de indieners geen goede argumenten om de ambtenaar te “onthouden van een tweezijdige arbeidsovereenkomst”. Daarbij wijzen zij erop dat ook nu al diverse overheidstaken worden verricht door werknemers naar burgerlijk recht. De indieners stellen expliciet dat dit gebeurt “zonder dat dit kennelijk tot problemen leidt”, om één volzin later op te merken dat zij het “problematisch” vinden dat deze werknemers overheidstaken uitvoeren zonder dat op hen de Ambtenarenwet van toepassing is. Tot slot vinden de indieners dat werknemers en ambtenaren op het gebied van het ontslagrecht gelijk moeten worden behandeld. Hierbij merken zij op dat het arbeidsrecht en het ambtenarenrecht onder de WWZ naar elkaar toe zijn gegroeid, waarin het beste van twee werelden is verenigd, en dat het bestuursrecht en de bestuursrechter, in vergelijking met het privaatrecht en de kantonrechter, minder geschikt is voor het oplossen van geschillen in de arbeidsverhouding.

Het principe en niets dan het principe

Het gaat de indieners dus om het principe, en al de rest is bijzaak. Wat hiervan te vinden? Wellicht ontbreken er in vele gevallen inderdaad goede argumenten ambtenaren eenzijdig aan te stellen (waarom moet bijvoorbeeld een helpdeskmedewerker van de gemeente ambtenaar zijn, terwijl diverse van zijn collega’s uitzendkrachten zijn?). En inderdaad doet men in het ambtenarenrecht al jarenlang alsof er sprake is van tweezijdigheid. Niemand zal tegen zijn wil en zonder arbeidsvoorwaardengesprek worden aangesteld en ook op collectief niveau geldt sinds 1989 een overeenstemmingsvereiste.

Tot zover weinig nieuws onder de zon. Waar het de kritische senaatfracties echter met name om lijkt te gaan is de vraag waarom die eenzijdige aanstelling, die geen grote praktische problemen oplevert,  met alle geweld moet wijken voor een tweezijdige arbeidsovereenkomst. Hier beroepen de indieners zich zoals gezegd op hun principiële doelstelling (de eventuele praktische voordelen zijn bijkomstig). Het gaat hen om het principe, en niets dan het principe. Op pagina 3 van de memorie stellen de indieners zelfs dat ook een wetsvoorstel zonder praktische voordelen relevant kan zijn. ‘Prinzipienreiterei’ heet dat in Duitsland. Dat er een principieel probleem bestaat, betekent echter niet automatisch dat er een noodzaak is dit op te lossen. Het principiële argument kan aldus in de nut en noodzaak voor de discussie niet doorslaggevend zijn.

Overigens ontkrachten de indieners hun verhaal over nut en noodzaak bij voortduring doordat zij geen moment onbenut laten op te merken dat een privaatrechtelijk en een publiekrechtelijk dienstverband in de praktijk niet zo gek veel van elkaar verschillen. Zij onderkennen namelijk dat het met de tweezijdigheid en gelijkwaardigheid in de private sector nogal tegenvalt (of meevalt, al naar gelang welk standpunt men verkiest). Niet voor niets is de ongelijkheidscompensatie immers één van de pijlers van het civiele arbeidsrecht. En wat te denken van de voor de arbeidsovereenkomst vereiste gezagsverhouding? Bovendien is de markt deels “vastgezet” met al dan niet algemeen verbindend verklaarde standaard-cao’s, met een gebrek aan onderhandelingsruimte als gevolg. Aan de andere kant onderkennen de indieners dat het met het gebrek aan tweezijdigheid en gelijkwaardigheid in de publieke sector in de praktijk juist wel weer meevalt (of tegenvalt, zie hierboven). Het eenzijdige sluitstuk van het ambtenarenrecht vormt immers slechts de formele bezegeling van een tweezijdig voortraject.

Kortom, ook in de ogen van de indieners maakt het in vele gevallen niet zoveel uit of je ambtenaar bent of werknemer. In de nut & noodzaak-discussie is dat uiteraard een argument voor verreweg de goedkoopste optie van het nietsdoen. Voeg hierbij dat het civiele ontslagrecht onder de WWZ verdacht veel is gaan lijken op het ambtenarenrecht (of de WWZ, zoals de indieners menen, het beste van twee werelden verenigt, of juist de nadelen van het ambtenarenrecht in het arbeidsrecht incorporeert, kan men verschillend denken), en we zijn weer terug bij af: wat is nu precies het praktische probleem dat moet worden opgelost?

De indieners draaien dit alles echter om en rekenen de hierboven beschreven nuances naar zichzelf toe. Als het ambtenarenrecht in feite toch al niet eenzijdig is, waarom die feitelijke tweezijdigheid dan ook niet formaliseren? Tegenstanders van die tweezijdigheid nemen zij de wind uit de zeilen door erop te wijzen dat het arbeidsrecht in theorie weliswaar tweezijdig is, maar dat dit in de praktijk nogal meevalt. Zoals hiervoor opgemerkt zijn deze tinten grijs inderdaad aanwezig, maar nut en noodzaak wordt hiermee niet gegeven, eerder weersproken.

Waar de indieners in dit verband niet helemaal uitkomen is de Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector (WNT). Is dat niet een wet die haaks staat op de gedachte van gelijkwaardigheid en tweezijdigheid, zo vroeg de VVD-fractie zich af. Men zou denken van wel, want deze wet legt de contractsvrijheid ten aanzien van beloning en ontslagvergoeding drastisch aan banden en grijpt zelfs in in bestaande afspraken. Bovendien bestaan voornemens het toepassingsbereik van de WNT te verruimen. Dit alles sluit volgens de indieners niet uit dat de tweezijdigheid voor ambtenaren formeel wordt gerealiseerd. Op zichzelf is het inderdaad waar dat men ambtenaren een arbeidsovereenkomst kan opleggen om deze tegelijkertijd via wetgeving aan banden te leggen, maar wat blijft er dan van tweezijdigheid over anders dan een juridisch etiket dat nauwelijks wortelt in de realiteit? Juist dat soort divergentie van feiten en recht zeggen de indieners te willen bestrijden.

Interessant is te zien hoe de indieners omgaan met tweezijdigheid en gelijkwaardigheid bij de behandeling van hun eigen wetsvoorstel. Hoe ver voeren zij hun principiële doelstelling door? Dit blijkt het best uit de manier waarop zij reageren op de vraag van de vakorganisaties over de Regeling overleg Raad voor het Overheidspersoneel (ROP-regeling). Daarover zijn de indieners kort: deze verplicht in geval van een initiatiefwetsvoorstel niet tot (op overeenstemming gericht) overleg met de vakorganisatie. Voor zover dat wel zo mocht zijn, is de ROP-regeling op dit punt strijdig met artikel 81 en 82 van de Grondwet. Hierin zit de prachtige ironie dat de indieners, als zelfbenoemde voorvechters van principiële gelijkwaardigheid en tweezijdigheid van arbeidsverhoudingen in overheidsland, bij de totstandbrenging van dat principe de stem van vakorganisaties op grond van (overigens juiste) juridische argumenten buiten de deur proberen te houden. En zo kan het gebeuren dat de principiële gelijkwaardigheid en tweezijdigheid uiteindelijk eenzijdig, zonder instemming van de vakorganisaties, en bovendien van rechtswege, dus ook zonder instemming van de ambtenaar-werknemer in spe, wordt opgelegd. Dit alles omdat ambtenaren volgens de indieners geen arbeidsovereenkomst mag worden “onthouden” (wat toch veronderstelt dat dit tegen hun wil gebeurt). Oftewel: gij zult gelukkig zijn!

De principiële gelijkheid heeft volgens de indieners nog een bijkomend praktisch voordeel. Volgens hen bestaat ondanks het overeenstemmingsvereiste in overheidsland het hardnekkige en onjuiste beeld dat politieke besluitvorming synoniem is aan het aantasten van de rechten van ambtenaren. Zij zien nog slechts één middel om bij de overheid stabielere arbeidsverhoudingen te realiseren en dat is het afschaffen van het ambtenarenrecht in zijn huidige vorm. Dit klinkt allemaal wat melodramatisch en zelfs een tikje wanhopig. In hoeverre de arbeidsverhoudingen in overheidsland – verondersteld dat deze inderdaad instabiel zijn – dankzij de normalisering worden gestabiliseerd, is nog maar de vraag. De recente stakingen in de ambulancesector kunnen ons hierover misschien iets leren. Binnen deze sector zijn private en publieke diensten verenigd en wordt momenteel gestaakt om beweging te krijgen in het vastgelopen cao-overleg. Voor de private sector is de cao Ambulancezorg een “echte” cao (die tot 1 januari 2015 algemeen verbindend was verklaard) en binnen de publieke diensten wordt deze als arbeidsvoorwaardenregeling in de zin van artikel 125 Ambtenarenwet vastgesteld. Een prachtige proeftuin dus voor het wetsvoorstel normalisering. Voorlopig laten deze stakingen zien dat het verschil tussen een cao en een quasi-cao voor de praktijk niets uitmaakt. Dat ondersteunt de aannames van de indieners op dit punt niet.

Aan de principiële waarde van het wetsvoorstel kan volgens de indieners niet afdoen dat er drie groepen ontstaan (artikel 3-ambtenaren “oude stijl”, artikel 1-ambtenaren-werknemers en gewone werknemers), omdat het erom gaat de rechtsposities “zoveel mogelijk” en niet “volstrekt” gelijk te trekken. Dat is een handig argument waar de indieners misschien nog mee wegkomen, maar waar zij de hiervoor genoemde driedeling op pagina 19 van de memorie domweg ontkennen, is dat beslist onjuist.

Een ander opmerkelijk punt is dat het uitzonderen van het burgerpersoneel van defensie op pagina 21 van de memorie wordt onderbouwd met de stelling dat het onwenselijk is dat binnen één organisatie twee rechtposities van toepassing zijn. Dit is toch wel een beetje een potsierlijk argument omdat juist binnen defensie sinds mensenheugenis wordt gewerkt met twee rechtsposities: het AMAR voor militair personeel en het BARD voor burgerpersoneel.

Ambtenarenwet niet van toepassing op huidige “overheidswerknemers”

Naast de principiële doelstelling dragen de indieners ook nog enkele – in hun ogen bijkomende – meer praktische punten aan. De indieners constateren in dit verband dat de Ambtenarenwet niet van toepassing is op overheidswerknemers naar burgerlijk recht, zoals het personeel van UWV. In hoeverre dat aanleiding geeft tot praktische problemen wordt niet duidelijk gemaakt, laat staan dat duidelijk wordt in hoeverre de normalisering voor die problemen een oplossing biedt. Het lijkt de indieners voornamelijk te gaan om de integriteit. Wat het UWV betreft kan erop gewezen worden dat de Wet SUWI reeds (specifieke op de functie van UWV toegesneden) bepalingen bevat ter waarborging van de integriteit. Zie bijvoorbeeld artikel 74 van die wet over de geheimhoudingsverplichting.

Mocht het niettemin zo zijn dat de niet toepasselijkheid van de Ambtenarenwet op overheidswerknemers een probleem is, dan zijn hiervoor diverse minder ingrijpende en goedkopere oplossingen denkbaar. In de huidige Ambtenarenwet kan bijvoorbeeld een schakelbepaling worden opgenomen die de hier relevante bepalingen ook van toepassing verklaart op overheidswerknemers. Ook is het mogelijk meer bepalingen zoals artikel 74 Wet SUWI in die wet op te nemen, of men kan ervoor kiezen de betreffende overheidswerknemers weer om te vormen tot ambtenaren (door wijziging van artikel 2, derde lid wet SUWI). Dergelijke specifieke ingrepen liggen meer voor de hand dan een systeemwijziging die niet alleen ingrijpt op de groep werknemers waar het de indieners in dit geval blijkbaar om gaat, maar een veel grotere impact kent en dus voor dit probleem zijn doel voorbijschiet. Tot slot verhelpt de oplossing van de indieners niet dat binnen de overheid diverse externen werkzaam zijn die ook niet zullen vallen onder de nieuwe Ambtenarenwet.

Probleemoplossend vermogen van het bestuursrecht (anno 2015)

Een ander bijkomend voordeel van de normalisering is in de ogen van de indieners dat dit de ambtelijke rechtsverhouding zal dejuridiseren. Hier blijkt de steen des aanstoots de leer van de formele rechtskracht; de regel dat een besluit onherroepelijk wordt indien daartegen niet binnen zes weken bezwaar is gemaakt. De gedachte is dat een ambtenaar vanwege die zes wekentermijn zich min of meer gedwongen zal zien bezwaar te maken, omdat wanneer hij dit zou nalaten hem dit later in rechte tegen kan worden geworpen. Hiervan zou een ongewenste escalerende werking uitgaan. Dit is wel eens de zes-weken-terreur van het ambtenarenrecht genoemd.

Voorgaande betreft inderdaad een probleem dat in de praktijk een zekere rol speelt. Ook hier geldt echter dat voor de oplossing van dit probleem geen systeemwijziging nodig is. Eenvoudiger is het om de negatieve lijst van artikel 8:4 van de Awb uit te breiden met besluiten waarvan men vindt dat deze niet (zelfstandig) appellabel zouden moeten zijn.

De argumenten van het betoog over de escalerende werking van de formele rechtskracht ontlenen de indieners aan de in voetnoot 11 van de memorie opgenomen literatuur van circa 10 jaar geleden. Kortweg wordt daarin het probleemoplossend vermogen van het bestuursprocesrecht (en de bestuursrechter) gelaakt en dat van het arbeidsprocesrecht (en de kantonrechter) geprezen.

Om verschillende redenen zijn deze argumenten achterhaald.

Ten eerste is in het bestuursprocesrecht het belang van finale geschilbeslechting meer en meer voorop komen te staan, ook op het gebied van het ambtenarenrecht. In een bestuursrechtelijke procedure draait het niet langer primair om de rechtmatigheid van het besluit, maar om het oplossen van het geschil. Zeker in het ambtenarenrecht, waarin niet of nauwelijks sprake is van derde-belanghebbenden, wordt dit ook in de praktijk gebracht. Zie bijvoorbeeld de bijdrages van A.M.M.M. Bots, Bestuurlijke lus of rechterlijk zelf in de zaak voorzien, TAR 2010, p. 299-305, Nogmaals finale geschilbeslechting door de (ambtenaren)rechter (I), TAR 2013, p. 399-404 en Nogmaals finale geschilbeslechting door de (ambtenaren)rechter (II), TAR 2013, p. 687-693.

De wetgever heeft aan die finale geschilbeslechting in belangrijke mate bijgedragen door invoering van artikel 8:41a van de Awb, de bestuurlijke lus, verruimde mogelijkheden van het in stand laten van de rechtsgevolgen van artikel 6:22 en artikel 8:72, derde sub a lid Awb en de rechterlijke bevoegdheid van artikel 8:72, derde lid sub b Awb om zelf in de zaak te voorzien. Ook zijn wettelijke instrumenten ingevoerd om het bestuursproces te versnellen. Daarnaast is de nieuwe zaaksbehandeling van kracht geworden, met onder meer een verhoogde aandacht voor de schikkingsmogelijkheden (volgens rechtspraak.nl met als sleutelwoorden “oplossingsgericht, rechtspraak op maak en zaken sneller op zitting”).

Het bestuursrecht is misschien desondanks nog altijd niet zaligmakend, maar bij hun oordeel hierover kunnen de indieners niet volstaan met een verwijzing naar literatuur uit 2005. Zij zullen zich rekenschap moeten geven van bovenstaande ontwikkelingen.

Probleemoplossend vermogen van het arbeidsrecht (onder de WWZ)

Aan de andere kant, in het civiele arbeidsrecht, hebben we vanaf 1 juli aanstaande te maken met de Wet werk en zekerheid. Deze wet voert een gesloten stelsel van ontslaggronden in, ontneemt de kantonrechter goeddeels de mogelijkheid een gebrekkig dossier te vertalen naar een hogere vergoeding en introduceert het hoger beroep tegen de ontbindingsbeschikking. Zie bijvoorbeeld prof. mr. R.A.A. Duk, Artikel 7:669 Wetvoorstel werk en zekerheid: de rechter als bureaucraat, TRA 2014, 26. Ook verplicht de WWZ de werknemer in vele gevallen binnen 2 maanden een procedure op te starten, wat doet denken aan de hiervoor door de indieners gewraakte zes-wekentermijn, en zal hij meteen naar de rechter moeten stappen.

Zeker met de komst van de WWZ is dan ook niet voorshands duidelijk welke rechter – de bestuursrechter of de kantonrechter – (in de woorden van de ex-minister Remkes:) ‘het beste uit de verf zal komen als pragmatische probleemoplosser’. De hiertoe in voetnoot 11 van de memorie genoemde argumenten hebben ontegenzeglijk rechtshistorische waarde, maar in een actuele discussie over nut en noodzaak van de normalisering mogen zij geen rol van betekenis spelen.

De indieners lijken ook wel in te zien dat de combinatie van het wetsvoorstel met de WWZ het moeilijker zal maken ambtenaren te ontslaan. Het ontslag wordt immers niet alleen duurder (door de hier nog te bespreken stapeling van transitievergoeding en uitkeringsaanspraken), maar ook gaat de preventieve ontslagtoets gelden, terwijl de algemene beginselen van behoorlijk bestuur en de “hoorplicht” van artikel 4:8 Awb op grond van artikel 3:14 BW van toepassing blijven. Tel daarbij op dat de WWZ het de ambtenaar-werknemer mogelijk maakt een minnelijke ontslagregeling binnen veertien dagen te herroepen (zie prof. mr. L.G. Verburg in Arbeidsrechtelijke Annotaties, Schikken in het nieuwe ontslagrecht: bedenk eer ge begint), en stel vast dat van dejuridisering in alle redelijkheid niet meer gesproken kan worden. De indieners vegen dit alles van tafel met hun principiële toverformule terwijl aanvankelijk een soepeler ontslagrecht – met name de ontbindingsroute van artikel 7:685 BW – als belangrijk voordeel werd gezien normalisering.

In de discussie over welke rechter het beste in staat is arbeidsgeschillen bij de overheid op te lossen zou trouwens eens aandacht mogen worden besteed aan de ervaring van de bestuursrechter met de ambtelijke context en bestuurlijke omgeving versus het relatieve gebrek hieraan bij zijn civielrechtelijke collega.

Een andere interessante vraag is welke rol de bezwarencommissie speelt bij het oplossen van ambtenarenrechtelijk geschillen (volgens sommigen vervult zij een nuttige trechterfunctie, volgens anderen vormt zij een nutteloze en tijdrovende voorfase), en in hoeverre het wegvallen van die commissie als een voordeel of een nadeel moet worden geduid.

De griffier

Interessant in het verband van de WWZ is de positie van bijvoorbeeld de griffier. De indieners merken hierover in het slot van hun memorie op dat het wetsvoorstel geen wijziging beoogt aan te brengen in bestaande bevoegdheidsverdeling binnen gemeenten (en provincies). Zij stellen dat de gemeenteraad onveranderd beslist wie griffier wordt, waarna de burgemeester namens de gemeente (in opdracht van de gemeenteraad) met de griffier een arbeidsovereenkomst aangaat. De indieners zien niet in dat deze verdeling van bevoegdheden de praktijk voor problemen zal stellen. Is dat een realistische verwachting?

Het is, bij wijze van intermezzo, aardig eens te verkennen hoe dit in de praktijk in geval van een ontslag zou kunnen verlopen. Daarbij moet voorop gesteld worden dat de gemeenteraad op grond van artikel 107 van de Gemeentewet bevoegd is (en blijft) tot ontslagverlening van de griffier. Dat is een publiekrechtelijke bevoegdheid die een einde maakt aan de benoeming als griffier, maar als zodanig niet aan de arbeidsovereenkomst. Hiertoe zal namens de gemeente een afzonderlijke ontslagprocedure moeten worden opgestart.

Een vraag daarbij is in hoeverre het artikel 107-ontslag in die ontslagprocedure een redelijke ontslaggrond in de zin van artikel 7:669 BW oplevert. Dat zal er vanaf hangen in hoeverre het artikel 107-ontslag voldoet een de wettelijke eisen die aan deze gronden zijn gesteld. Niet ondenkbeeldig is dat aan het griffiersontslag geen dossier ten grondslag ligt dat de toets van artikel 7:669 BW kan doorstaan. Wellicht biedt de h-grond van artikel 7:669 BW nieuw hier een uitweg. Zeker is dat echter niet omdat de minister heeft verklaard dat deze grond slechts betrekking heeft op uitzonderlijke situaties, en het nog maar de vraag is of het verlies van de benoeming als griffier daaronder valt. Een andere vraag is in hoeverre het raadsbesluit in de civielrechtelijke ontslagprocedure kan worden getoetst, en ook in hoeverre een veroordeling tot herstel van het dienstverband in hoger beroep het artikel 107-besluit raakt. Nog weer een andere vraag is of de griffier (ondanks de normalisering) bezwaar kan maken tegen het artikel 107-ontslag, dat toch een besluit in de zin van artikel 1:3 Awb lijkt te zijn, waarbij hij ook belanghebbende is.

Bij deze problematiek bieden de 15-april-arresten over vennootschapsbestuurders (waarin de Hoge Raad heeft uitgemaakt dat met het vennootschapsrechtelijke ontslag van een bestuurder in beginsel ook de arbeidsovereenkomst eindigt), geen oplossing omdat de statutair bestuurder (ook onder de WWZ) van de preventieve ontslagtoets is uitgezonderd en de griffier niet, wat hun positie onvergelijkbaar maakt.

Kortom, het uiteen trekken van de raadsbevoegdheid van ontslag van artikel 107 Gemeentewet en de bevoegdheid van de burgemeester tot het sluiten en beëindigen van de arbeidsovereenkomst van de griffier, kan in de praktijk tot complicaties leiden die de indieners niet goed voor ogen lijken te hebben.

De transitievergoeding

Terug naar de WWZ, want deze brengt nog enkele complicaties met zich die hier bespreking verdienen. De indieners onderkennen dat werknemers-ambtenaren onder de WWZ “in beginsel” automatisch in aanmerking komen voor een transitievergoeding. Onder het huidige ambtenarenrecht is een aanvullende ontslagvergoeding slechts aan de orde indien de werkgever in het ontslag een overwegend aandeel heeft gehad. Deze wordt dan berekend op basis van de CRvB-formule van de 28-februari-uitspraken. Voor overheidswerkgevers levert de transitievergoeding dan ook een extra kostenpost op. De indieners nuanceren deze door erop te wijzen dat de transitievergoeding mede de arbeidsmarktkansen zal vergroten, en deze aan te merken als “de kosten die voor de baat uitgaan, waar het gaat om de in het regeerakkoord beoogde verbetering van de arbeidsmarkt”. De hoop bestaat hier kennelijk dat de transitievergoeding, waarover de ontslagene vrijelijk kan beschikken, niet wordt ingezet voor een vakantie of het kopen van een zeiljacht, maar voor re-integratiedoeleinden.

Met een open deur van-heb-ik-jou-daar merken de indieners op dat de hoogte van de extra kostenpost van de transitievergoeding zal afhangen van de vraag hoe vaak ambtenaren ontslagen worden (bedoeld zal overigens zijn: hoeveel ambtenaren in een bepaald tijdvak worden ontslagen).

De suggestie dat de extra kostenpost van de transitievergoeding een prikkel kan opleveren ambtenaren minder snel te ontslaan, lijkt niet onjuist, alhoewel deze vergoeding in veel gevallen schril zal afsteken tegen de kosten van de wettelijke en bovenwettelijke uitkeringsaanspraken. In hoeverre de kostenverhoging en de daarmee samenhangende prikkel wenselijk zijn, laten de indieners in het midden, evenals de vraag welke effecten dit zal hebben op de arbeidsmobiliteit. In hun memorie doen de indieners deze lastige, maar relevante vragen af met de bijna plechtige verklaring dat dit een prijs is die betaald moet worden voor de principiële gelijkheid die zij nastreven.

Van meer realiteitsbesef getuigen de indieners met hun opmerking dat indien het mkb de transitievergoeding moet kunnen ophoesten, dit a fortiori geldt voor overheidswerkgever. Wat de indieners hier echter buiten beschouwing laten is dat, het kwam zo-even al naar voren, die overheidswerkgever reeds te maken heeft met de WW-uitkering, waarvoor hij eigen risicodrager is, en, in vele gevallen, aanzienlijke bovenwettelijke uitkeringsaanspraken. Juist op grond van deze aanspraken zag de Centrale Raad van Beroep (CRvB 4 december 2008, ECLI:NL:CRVB:2008:BG6761) jarenlang af van toepassing van de kantonrechtersformule, en sinds 28 februari 2013 voor halvering van de factor diensttijd in de CRvB-formule.

In welke mate deze kostenverhoging de mobiliteit van de ambtenaar-werknemer beïnvloedt is een vraag die de indieners zoals gezegd onbesproken laten. Niet op voorhand onredelijk lijkt de gedachte dat de transitievergoeding – die afhankelijk is van het arbeidsverleden dat bij een overstap naar een nieuwe werkgever weer van nul af aan moet worden opgebouwd – een extra prikkel oplevert te blijven zitten waar je zit. Vergelijk dit met het opbouwen van de bovenwettelijke uitkeringsaanspraak. Een provincieambtenaar van zegge 50 jaar met 25 dienstjaren, die overstapt naar een gemeente, verliest alle opgebouwde bovenwettelijk uitkeringsaanspraken. Dat zal voor sommige provincieambtenaren reden zijn deze overstap nog eens te heroverwegen (eerder dan het in de praktijk nauwelijks voelbare verschil in juridische inbedding van de arbeidsrelatie). Dat zet een rem op de mobiliteit, en deze zal trouwens nog krachtiger zijn in geval van een overstap naar het bedrijfsleven, omdat hier in de regel helemaal geen sprake is van een bovenwettelijk uitkeringsregime. De transitievergoeding vormt hierin een nieuwe mobiliteit-belemmerende factor.

Een ander punt van de WWZ betreft de ontslagcommissies. Deze zouden bij de overheidswerkgever de rol van de bestuursrechtelijke bezwarencommissie kunnen overnemen. Hier hadden de indieners volledigheidshalve moeten memoreren dat de wettelijke bevoegdheid van een ontslagcommissie zich beperkt tot de “a-grond” van artikel 7:669 BW, te weten ontslag op bedrijfseconomische gronden. Voor alle andere gronden moet de overheidswerkgever zich wenden tot UWV (ontslag vanwege arbeidsongeschiktheid) of de kantonrechter (alle persoonsgebonden ontslagen). Overigens noemen de indieners de ontslagcommissie onder het kopje “kosten en baten”. Zij stellen dat het instellen van een ontslagcommissie kosten met zich brengt, terwijl het afschaffen van de bestuurlijke voorprocedure een besparing oplevert. Vervolgens lijken zij er vanuit te gaan dat deze wisseltruc per saldo een besparing oplevert (gesproken wordt van “baten”), maar hoe zij hiertoe komen en hoe groot deze baten zijn, laten zij onvermeld. De indieners zijn hier blijkbaar aan het gissen.

Nog meer complicerende kanten van het wetsvoorstel

Over enkele andere complicerende kanten van het wetsvoorstel stappen de indieners gemakkelijk heen.

De opmerking dat het begrotingsrecht meerjarige cao-aanspraken in de wielen kan rijden, passeren de indieners terecht onder verwijzing naar het roemruchte De Bourbon-arrest uit 1849, waaruit inderdaad volgt dat de overheid(swerkgever) niet onder afspraken uit kan met een beroep op de begrotingswet.

De indieners erkennen dat overheidswerkgevers, net als private werkgevers, een cao kunnen sluiten met één kleine vakbond. Zij denken echter dat dit zo’n vaart niet zal lopen, omdat de bonden van overheidspersoneel zich gezien de jarenlange historie niet zo snel uit elkaar laten spelen. Ook wijzen zij op twee gedateerde kantonrechteruitspraken waarin is bepaald dat de werkgever in uitzonderingsgevallen de cao niet kan inroepen tegen werknemers die geen lid zijn van de cao-sluitende vakbond. Een overheidswerkgever moet dergelijke juridische risico’s volgens de indieners niet willen lopen. Als dat zo is, waarom zou diezelfde overheid deze risico’s dan willen creëren? U raadt het al: die principiële gelijkheid…

Het algemeen verbindend verklaren van overheids-cao’s lijkt de indieners niet nodig. Het fenomeen van de ongeorganiseerde overheidswerkgever zal zich niet voordoen en overheidswerkgevers zullen de cao op grond van artikel 14 Wet op de CAO ook moeten nakomen jegens ongebonden ambtenaren-werknemers. Wordt daarmee voldoende rekening gehouden met het feit dat ongeorganiseerde werknemers niet op grond van artikel 14 Wet CAO kunnen worden gebonden?

Of de indieners met bovenstaande recht doen aan het complexe en voor de praktijk belangrijke leerstuk van het cao-recht valt te betwijfelen. Om prof. mr. J.M. van Slooten (TRA 2013, 76) te parafraseren kan de huidige Wet op de CAO namelijk worden beschouwd als een vermolmde stoel, waarvan iedereen ziet dat hij aan vervanging of onderhoud toe is, en waarvan het de vraag is of deze niet uit elkaar valt als niet alleen “de Dikke Dame van Ontslagrecht” erin gaat zitten, maar zij ook nog eens het stiefkind van de genormaliseerde ambtenaar op haar schoot neemt.

De conclusie: overtuigd van nut en noodzaak?

Aan de hierboven besproken argumenten verbinden de indieners de volgende conclusie: “Het wetsvoorstel geeft een oplossing voor al hetgeen hiervoor als principieel of problematisch is aangeduid. Die problemen bestaan nù en zijn naar het oordeel van de initiatiefnemers zó knellend, dat zij zo snel mogelijk moeten worden opgelost.”

De argumenten van de indieners overtuigen niet en de conclusie al evenmin. In de conclusie is een nadruk gestopt die krampachtig overkomt. Daarmee leggen de indieners het gebrek aan zeggingskracht van hun betoog pijnlijk bloot. Deze conclusie is geen logisch gevolg op de argumentatie en lijkt er met de haren bijgesleept. Hierdoor tonen de indieners weliswaar Ausdauer, maar ontstaat ook een onbedoeld komisch effect, zodat de wijze waarop deze memorie door de senaat zal worden ontvangen wellicht mede afhangt van het onder de senatoren aanwezige gevoel voor humor.

Gerdin Boelens

Contact over dit onderwerp

Gerdin Boelens

Gerdin Boelens

Advocaat
Vestiging:
Zwolle
Sector:
Overheid, Zorg
Expertteam:
Arbeidsrecht, Amtenarenrecht
Telefoon:
038 - 423 54 14
Mobiel:
06 81 28 84 84

Gerelateerd

Via een participatietraject in dienst bij de gemeente? 150 150 Capra Advocaten

Via een participatietraject in dienst bij de gemeente?

Artikel

lees meer
Arbeidsrecht in de praktijk – de overplaatsing 150 150 Capra Advocaten

Arbeidsrecht in de praktijk – de overplaatsing

Artikel

lees meer
Zorg aan Zet Limburg: kennissessie Wet arbeidsmarkt in balans (WAB) 150 150 Capra Advocaten

Zorg aan Zet Limburg: kennissessie Wet arbeidsmarkt in balans (WAB)

Bijeenkomst in samenwerking met Zorg aan Zet

lees meer
Payrolling onder de Wab 150 150 Capra Advocaten

Payrolling onder de Wab

Artikel

lees meer
Over disfunctioneren en (het opzegverbod tijdens) ziekte 150 150 Capra Advocaten

Over disfunctioneren en (het opzegverbod tijdens) ziekte

Artikel

lees meer
Kennisbijeenkomst over de Cao Gemeenten Heinkenszand 150 150 Capra Advocaten

Kennisbijeenkomst over de Cao Gemeenten Heinkenszand

Kennisbijeenkomst

lees meer
Feitenonderzoeken en privacybescherming 150 150 Capra Advocaten

Feitenonderzoeken en privacybescherming

Artikel

lees meer
Consultatie: ‘Wet tegengaan ontwijking WNT’ (in de zorg) 150 150 Capra Advocaten

Consultatie: ‘Wet tegengaan ontwijking WNT’ (in de zorg)

Artikel

lees meer
Verslag van presentaties arbeidsrecht voor Zorg aan Zet 150 150 Capra Advocaten

Verslag van presentaties arbeidsrecht voor Zorg aan Zet

Artikel

lees meer
Capra Advocaten neemt Integriteit.nl Training & Advies over 150 150 Capra Advocaten

Capra Advocaten neemt Integriteit.nl Training & Advies over

Nieuws

lees meer
De Cao Gemeenten beschouwd 150 150 Capra Advocaten

De Cao Gemeenten beschouwd

Artikel

lees meer
Selectie Jurisprudentie Onderwijs 2e kwartaal 2019 150 150 Capra Advocaten

Selectie Jurisprudentie Onderwijs 2e kwartaal 2019

Artikel

lees meer
Het belang van urenregistratie 150 150 Capra Advocaten

Het belang van urenregistratie

Artikel

lees meer
Leergang Arbeidsrecht 150 150 Capra Advocaten

Leergang Arbeidsrecht

Een gedegen en actueel overzicht van het civiele arbeidsrecht

lees meer
Kennisbijeenkomst cao Gemeenten in Kapelle 150 150 Capra Advocaten

Kennisbijeenkomst cao Gemeenten in Kapelle

Kennisbijeenkomst

lees meer
Capra Advocaten zorgseminar Wnra in de zorg 150 150 Capra Advocaten

Capra Advocaten zorgseminar Wnra in de zorg

Zorgseminar Wnra in de zorg in Utrecht

lees meer
Brochure: De Wnra in de zorg 150 150 Capra Advocaten

Brochure: De Wnra in de zorg

Brochure

lees meer
Selectie Jurisprudentie Onderwijs 1e kwartaal 2019 150 150 Capra Advocaten

Selectie Jurisprudentie Onderwijs 1e kwartaal 2019

Artikel

lees meer
Zorg aan zet Limburg: Workshop dossiervorming en ontslag 150 150 Capra Advocaten

Zorg aan zet Limburg: Workshop dossiervorming en ontslag

Bijeenkomst in samenwerking met Zorg aan Zet

lees meer
Kennisbijeenkomst cao Gemeenten in Venlo 150 150 Capra Advocaten

Kennisbijeenkomst cao Gemeenten in Venlo

Kennisbijeenkomst

lees meer
Zorg aan zet Limburg: Workshop Flexwerk: de ‘flexibele schil’ 150 150 Capra Advocaten

Zorg aan zet Limburg: Workshop Flexwerk: de ‘flexibele schil’

Bijeenkomst in samenwerking met Zorg aan Zet

lees meer
Masterclass Organisatieveranderingen in de zorg 150 150 Capra Advocaten

Masterclass Organisatieveranderingen in de zorg

Cursus van 1 dagdeel

lees meer
Cursus Dossieropbouw 150 150 Capra Advocaten

Cursus Dossieropbouw

Praktische cursus over de opbouw van een goed personeelsdossier

lees meer
Cursus Inleiding arbeidsrecht 150 150 Capra Advocaten

Cursus Inleiding arbeidsrecht

In 1 dag een eerste overzicht van het arbeidsrecht

lees meer
Kennisbijeenkomst cao Gemeenten in Sittard-Geleen 150 150 Capra Advocaten

Kennisbijeenkomst cao Gemeenten in Sittard-Geleen

Kennisbijeenkomst

lees meer
Kennisbijeenkomst cao Gemeenten in Maastricht 150 150 Capra Advocaten

Kennisbijeenkomst cao Gemeenten in Maastricht

Kennisbijeenkomst

lees meer
Aanpassingswetgeving WNRA: drie praktijkvragen beantwoord 150 150 Capra Advocaten

Aanpassingswetgeving WNRA: drie praktijkvragen beantwoord

Artikel

lees meer
Het openbaar onderwijs normaliseert verder 150 150 Capra Advocaten

Het openbaar onderwijs normaliseert verder

Artikel

lees meer
Advies bij toepassing model arbeidsovereenkomst VNG 150 150 Capra Advocaten

Advies bij toepassing model arbeidsovereenkomst VNG

Artikel

lees meer
Advies bij toepassing model arbeidsovereenkomst VNG 150 150 Capra Advocaten

Advies bij toepassing model arbeidsovereenkomst VNG

Artikel

lees meer
Scan uw lokale regelingen voor de invoering van de Wnra 150 150 Capra Advocaten

Scan uw lokale regelingen voor de invoering van de Wnra

Artikel

lees meer
De Wnra heeft gevolgen voor uw mandaat- en volmachtbesluiten 150 150 Capra Advocaten

De Wnra heeft gevolgen voor uw mandaat- en volmachtbesluiten

Artikel

lees meer
Uitgesproken: “Dronkenschap of ander liederlijk gedrag” 150 150 Capra Advocaten

Uitgesproken: “Dronkenschap of ander liederlijk gedrag”

Artikel

lees meer
Capra Advocaten geeft 3 workshops voor Zorg aan zet Limburg 150 150 Capra Advocaten

Capra Advocaten geeft 3 workshops voor Zorg aan zet Limburg

Nieuws

lees meer
Integriteitsanalyse leden en (hoog)heemraden waterschappen 150 150 Capra Advocaten

Integriteitsanalyse leden en (hoog)heemraden waterschappen

Nieuws

lees meer
Integriteitsanalyse besturen provinciale staten 150 150 Capra Advocaten

Integriteitsanalyse besturen provinciale staten

Nieuws

lees meer
Nieuw: Wnra-helpdesk voor vragen over normalisering 150 150 Capra Advocaten

Nieuw: Wnra-helpdesk voor vragen over normalisering

Nieuws

lees meer
Kennisbijeenkomst Privacy en Nieuwjaarsborrel 150 150 Capra Advocaten

Kennisbijeenkomst Privacy en Nieuwjaarsborrel

Kennisbijeenkomst Privacy en Nieuwjaarsborrel

lees meer
Kennisbijeenkomst Normalisering: De stand van zaken met aansluitend Nieuwjaarsborrel 150 150 Capra Advocaten

Kennisbijeenkomst Normalisering: De stand van zaken met aansluitend Nieuwjaarsborrel

Kennisbijeenkomst Normalisering: De stand van zaken met aansluitend Nieuwjaarsborrel

lees meer
Selectie Jurisprudentie Onderwijs 4e kwartaal 2018 150 150 Capra Advocaten

Selectie Jurisprudentie Onderwijs 4e kwartaal 2018

Artikel

lees meer
Update over het wetsvoorstel Normalisering voor het onderwijs 150 150 Capra Advocaten

Update over het wetsvoorstel Normalisering voor het onderwijs

Artikel

lees meer
De gevolgen van de Wnra voor privatiseren en deprivatiseren 150 150 Capra Advocaten

De gevolgen van de Wnra voor privatiseren en deprivatiseren

Artikel

lees meer
De rechtspositie van de medisch specialist 150 150 Capra Advocaten

De rechtspositie van de medisch specialist

Artikel

lees meer
Masterclass integriteit en bewustwording voor leidinggevenden in de zorg 150 150 Capra Advocaten

Masterclass integriteit en bewustwording voor leidinggevenden in de zorg

Masterclass over integriteit voor leidinggevenden in de zorg

lees meer
Brochure: De Hybride Docent aan het werk 150 150 Capra Advocaten

Brochure: De Hybride Docent aan het werk

Brochure

lees meer
Gewijzigd toetsingskader verwijtbare werkloosheid WW 150 150 Capra Advocaten

Gewijzigd toetsingskader verwijtbare werkloosheid WW

Artikel

lees meer
Cursus Actualiteiten en verdieping WIA 150 150 Capra Advocaten

Cursus Actualiteiten en verdieping WIA

Cursus van 1 dagdeel over de ins en outs van de WIA

lees meer
Geschillenbeslechting in de cao Gemeenten 150 150 Capra Advocaten

Geschillenbeslechting in de cao Gemeenten

Artikel

lees meer
Column: Tijden veranderen en wij met hen 150 150 Capra Advocaten

Column: Tijden veranderen en wij met hen

Artikel

lees meer
Bovenwettelijke uitkeringen en de transitievergoeding 150 150 Capra Advocaten

Bovenwettelijke uitkeringen en de transitievergoeding

Artikel

lees meer
De Capra Academie in 2019 150 150 Capra Advocaten

De Capra Academie in 2019

Artikel

lees meer
Over de Wnra, de (concept)cao gemeenten en diefstal 150 150 Capra Advocaten

Over de Wnra, de (concept)cao gemeenten en diefstal

Artikel

lees meer
Masterclass Intimidatie op de werkvloer vanuit arbeidsrechtelijk perspectief 150 150 Capra Advocaten

Masterclass Intimidatie op de werkvloer vanuit arbeidsrechtelijk perspectief

Masterclass over intimidatie op de werkvloer binnen de zorg

lees meer
Cursus WIA en het eerste en tweede ziektejaar 150 150 Capra Advocaten

Cursus WIA en het eerste en tweede ziektejaar

Na deze cursus weet u de weg binnen de WIA

lees meer
Cursus Normalisering rechtspositie ambtenaren en de Wwz 150 150 Capra Advocaten

Cursus Normalisering rechtspositie ambtenaren en de Wwz

Wat betekenen de Wnra en Wwz voor uw organisatie?

lees meer
Masterclass Disfunctioneren in het ambtenarenrecht 150 150 Capra Advocaten

Masterclass Disfunctioneren in het ambtenarenrecht

Goed voorbereid op disfunctionerende medewerkers

lees meer
Masterclass Vertrekregelingen 150 150 Capra Advocaten

Masterclass Vertrekregelingen

Masterclass over beëindigingsregelingen binnen het publieke domein

lees meer
Cursus Dossieropbouw voor sector Onderwijs 150 150 Capra Advocaten

Cursus Dossieropbouw voor sector Onderwijs

Praktische cursus over de opbouw van een goed personeelsdossier

lees meer
Cursus Inleiding ambtenarenrecht 150 150 Capra Advocaten

Cursus Inleiding ambtenarenrecht

In 1 dag een eerste overzicht van het ambtenarenrecht

lees meer
Leergang Verdieping ambtenarenrecht 150 150 Capra Advocaten

Leergang Verdieping ambtenarenrecht

In 3 dagen een gedegen overzicht van het ambtenarenrecht

lees meer
Cursus Normaliseren kun je leren 150 150 Capra Advocaten

Cursus Normaliseren kun je leren

De eerste stappen naar het arbeidsrecht

lees meer
Cursus Integriteit 150 150 Capra Advocaten

Cursus Integriteit

Cursus van 1 dagdeel

lees meer
Cursus Eigenrisicodrager Ziektewet en WGA 150 150 Capra Advocaten

Cursus Eigenrisicodrager Ziektewet en WGA

De rechten, plichten en voordelen als u eigenrisicodrager bent

lees meer
Cursus Cao-recht 150 150 Capra Advocaten

Cursus Cao-recht

Cursus over de gevolgen van het vaststellen van een cao

lees meer
Cursus Arbeidsrecht voor UMC’s 150 150 Capra Advocaten

Cursus Arbeidsrecht voor UMC’s

Gevolgen van de Normalisering voor de UMC’s

lees meer
Column: Schade ten gevolge van integriteitsonderzoeken 150 150 Capra Advocaten

Column: Schade ten gevolge van integriteitsonderzoeken

Artikel

lees meer
Uitgesproken: De Bourbon Naundorff 150 150 Capra Advocaten

Uitgesproken: De Bourbon Naundorff

Artikel

lees meer
Vier actuele uitspraken voor de sector Onderwijs 150 150 Capra Advocaten

Vier actuele uitspraken voor de sector Onderwijs

Artikel

lees meer
Eerste Kamer neemt voorstel aanpassing Wet BIG aan 150 150 Capra Advocaten

Eerste Kamer neemt voorstel aanpassing Wet BIG aan

Artikel

lees meer
Selectie Jurisprudentie Onderwijs 3e kwartaal 2018 150 150 Capra Advocaten

Selectie Jurisprudentie Onderwijs 3e kwartaal 2018

Artikel

lees meer
Uitgesproken: Satudarah 150 150 Capra Advocaten

Uitgesproken: Satudarah

Artikel

lees meer
De Leerplichtwet en het Sociaal Medisch Advies 150 150 Capra Advocaten

De Leerplichtwet en het Sociaal Medisch Advies

Artikel

lees meer
Digitaal besluiten verzenden. KEI-makkelijk, of toch niet? 150 150 Capra Advocaten

Digitaal besluiten verzenden. KEI-makkelijk, of toch niet?

Artikel

lees meer
Selectie Jurisprudentie Zorg 2e kwartaal 2018 150 150 Capra Advocaten

Selectie Jurisprudentie Zorg 2e kwartaal 2018

Artikel

lees meer
Wendbaar werken bij de overheid 150 150 Capra Advocaten

Wendbaar werken bij de overheid

Nieuws

lees meer
Selectie Jurisprudentie Onderwijs 2e kwartaal 2018 150 150 Capra Advocaten

Selectie Jurisprudentie Onderwijs 2e kwartaal 2018

Artikel

lees meer
Minister schort invoering verplicht lerarenregister op 150 150 Capra Advocaten

Minister schort invoering verplicht lerarenregister op

Artikel

lees meer
12 Vragen en antwoorden over de AVG 150 150 Capra Advocaten

12 Vragen en antwoorden over de AVG

Artikel

lees meer
Een veilige schoolomgeving? Twee uitspraken 150 150 Capra Advocaten

Een veilige schoolomgeving? Twee uitspraken

Artikel

lees meer
Uitgesproken: Klimaatbeheersing 150 150 Capra Advocaten

Uitgesproken: Klimaatbeheersing

Artikel

lees meer
Kantonrechter zeer kritisch over ongeschiktheidsontslag 150 150 Capra Advocaten

Kantonrechter zeer kritisch over ongeschiktheidsontslag

Artikel

lees meer
De Capra Academie en Normalisering van het ambtenarenrecht 150 150 Capra Advocaten

De Capra Academie en Normalisering van het ambtenarenrecht

Artikel

lees meer
Juryrapport Jo Maes / Capra Advocaten scriptieprijs 2017 150 150 Capra Advocaten

Juryrapport Jo Maes / Capra Advocaten scriptieprijs 2017

Nieuws

lees meer
UMC’S uitgezonderd van de normalisering? 150 150 Capra Advocaten

UMC’S uitgezonderd van de normalisering?

Artikel

lees meer
Zorgbestuurders niet groepsgewijs uitgezonderd voor WNT 150 150 Capra Advocaten

Zorgbestuurders niet groepsgewijs uitgezonderd voor WNT

Artikel

lees meer
Selectie Jurisprudentie Onderwijs 1e kwartaal 2018 150 150 Capra Advocaten

Selectie Jurisprudentie Onderwijs 1e kwartaal 2018

Artikel

lees meer
De taken en verantwoordelijkheden van de bedrijfsarts 150 150 Capra Advocaten

De taken en verantwoordelijkheden van de bedrijfsarts

Artikel

lees meer
Rechten en verplichtingen van voormalige wethouders 150 150 Capra Advocaten

Rechten en verplichtingen van voormalige wethouders

Artikel

lees meer
Uitgesproken: Frans Naerebout 150 150 Capra Advocaten

Uitgesproken: Frans Naerebout

Artikel

lees meer
Bestuurlijke integriteit bij BNR Nieuwsradio 150 150 Capra Advocaten

Bestuurlijke integriteit bij BNR Nieuwsradio

Artikel

lees meer
Column: Maartje Rutten 150 150 Capra Advocaten

Column: Maartje Rutten

Artikel

lees meer
Eigenrisico dragen voor ZW en WGA: wat betekent dat? 150 150 Capra Advocaten

Eigenrisico dragen voor ZW en WGA: wat betekent dat?

Artikel

lees meer
Van school verwijderd: is dat een straf? 150 150 Capra Advocaten

Van school verwijderd: is dat een straf?

Artikel

lees meer
De quotumregeling arbeidsbeperkten wordt geactiveerd 150 150 Capra Advocaten

De quotumregeling arbeidsbeperkten wordt geactiveerd

Artikel

lees meer
Hof: medicijngebruik geen excuus voor vervalsen diploma 150 150 Capra Advocaten

Hof: medicijngebruik geen excuus voor vervalsen diploma

Artikel

lees meer
Uitgesproken: Waarschuwing 150 150 Capra Advocaten

Uitgesproken: Waarschuwing

Artikel

lees meer
Risicoanalyse integriteit kandidaat-wethouders 150 150 Capra Advocaten

Risicoanalyse integriteit kandidaat-wethouders

Artikel

lees meer
Column: Zorgvuldigheidseisen bij feitenonderzoeken 150 150 Capra Advocaten

Column: Zorgvuldigheidseisen bij feitenonderzoeken

Artikel

lees meer
Analyse overheidswerkgever 150 150 Capra Advocaten

Analyse overheidswerkgever

Nieuws

lees meer
Rechtsbescherming onder de Wnra 150 150 Capra Advocaten

Rechtsbescherming onder de Wnra

Artikel

lees meer
Selectie Jurisprudentie Onderwijs 4e kwartaal 2017 150 150 Capra Advocaten

Selectie Jurisprudentie Onderwijs 4e kwartaal 2017

Artikel

lees meer
Waarschuwing of toch een berisping? 150 150 Capra Advocaten

Waarschuwing of toch een berisping?

Artikel

lees meer
Zwijgen is zilver, spreken is goud? 150 150 Capra Advocaten

Zwijgen is zilver, spreken is goud?

Artikel

lees meer
Uitgesproken: Hooghoudt 150 150 Capra Advocaten

Uitgesproken: Hooghoudt

Artikel

lees meer
Afspraak is afspraak? Actualiteiten WNT in de zorg 150 150 Capra Advocaten

Afspraak is afspraak? Actualiteiten WNT in de zorg

Artikel

lees meer
Het recht op vergetelheid in het onderwijs 150 150 Capra Advocaten

Het recht op vergetelheid in het onderwijs

Artikel

lees meer
De verstandhouding tussen school en ouders 150 150 Capra Advocaten

De verstandhouding tussen school en ouders

Artikel

lees meer
Uitgesproken: Lees maar, er staat niet wat er staat 150 150 Capra Advocaten

Uitgesproken: Lees maar, er staat niet wat er staat

Artikel

lees meer
Verstoorde verhoudingen, toch geen ontslag 150 150 Capra Advocaten

Verstoorde verhoudingen, toch geen ontslag

Artikel

lees meer
Kiest u voor een eigen cao of voor een sectorale cao? 150 150 Capra Advocaten

Kiest u voor een eigen cao of voor een sectorale cao?

Artikel

lees meer
Selectie Jurisprudentie Onderwijs 3e kwartaal 2017 150 150 Capra Advocaten

Selectie Jurisprudentie Onderwijs 3e kwartaal 2017

Artikel

lees meer
Mag Raad van Toezicht eigen beloning verhogen? 150 150 Capra Advocaten

Mag Raad van Toezicht eigen beloning verhogen?

Artikel

lees meer
Is een rector een topfunctionaris in de zin van de WNT? 150 150 Capra Advocaten

Is een rector een topfunctionaris in de zin van de WNT?

Artikel

lees meer
Verdwijnt de status aparte van de ambtenaar? 150 150 Capra Advocaten

Verdwijnt de status aparte van de ambtenaar?

Artikel

lees meer
In beeld: het ontslagrecht na de normalisering 150 150 Capra Advocaten

In beeld: het ontslagrecht na de normalisering

Artikel

lees meer
Iedereen is gelijk, maar niet hetzelfde 150 150 Capra Advocaten

Iedereen is gelijk, maar niet hetzelfde

Artikel

lees meer
Re-integratieperikelen: loondoorbetaling terecht gestaakt? 150 150 Capra Advocaten

Re-integratieperikelen: loondoorbetaling terecht gestaakt?

Artikel

lees meer
Afspraak is afspraak 150 150 Capra Advocaten

Afspraak is afspraak

Artikel

lees meer
Vertrouwen is goed… 150 150 Capra Advocaten

Vertrouwen is goed…

Artikel

lees meer
De frauderende apotheker en samenloop van rechtsgangen 150 150 Capra Advocaten

De frauderende apotheker en samenloop van rechtsgangen

Artikel

lees meer
Uitgesproken: Trinity Lutheran Church v. Comer 150 150 Capra Advocaten

Uitgesproken: Trinity Lutheran Church v. Comer

Artikel

lees meer
Zorg, onderwijs en ambtenaar? 150 150 Capra Advocaten

Zorg, onderwijs en ambtenaar?

Artikel

lees meer
Uitgesproken: Luxe broodjes 150 150 Capra Advocaten

Uitgesproken: Luxe broodjes

Artikel

lees meer
Column: Integriteit bij de overheid: een blijvend hot issue 150 150 Capra Advocaten

Column: Integriteit bij de overheid: een blijvend hot issue

Artikel

lees meer
Wat zijn de gevolgen van de Evaluatiewet WNT? 150 150 Capra Advocaten

Wat zijn de gevolgen van de Evaluatiewet WNT?

Artikel

lees meer
Belangenverstrengeling hoogleraar leidt tot strafontslag 150 150 Capra Advocaten

Belangenverstrengeling hoogleraar leidt tot strafontslag

Artikel

lees meer
Oproep aan schoolbesturen: zet integriteit op de agenda 150 150 Capra Advocaten

Oproep aan schoolbesturen: zet integriteit op de agenda

Artikel

lees meer
Ook PGB-houder moet transitievergoeding betalen 150 150 Capra Advocaten

Ook PGB-houder moet transitievergoeding betalen

Artikel

lees meer
Column: Alternatieve feitenonderzoeken? 150 150 Capra Advocaten

Column: Alternatieve feitenonderzoeken?

Artikel

lees meer
Capra Advocaten kijkt terug op succesvol Zorgcongres 150 150 Capra Advocaten

Capra Advocaten kijkt terug op succesvol Zorgcongres

Nieuws

lees meer
Uitgesproken: Hoofddoek 150 150 Capra Advocaten

Uitgesproken: Hoofddoek

Artikel

lees meer
Kiezen of delen: de transitievergoeding in het onderwijs 150 150 Capra Advocaten

Kiezen of delen: de transitievergoeding in het onderwijs

Artikel

lees meer
Centrale Raad van Beroep: “payroller geen ambtenaar” 150 150 Capra Advocaten

Centrale Raad van Beroep: “payroller geen ambtenaar”

Artikel

lees meer
Governancecode Zorg 2017: goed bestuur in de zorg 150 150 Capra Advocaten

Governancecode Zorg 2017: goed bestuur in de zorg

Artikel

lees meer
Een vakbekwame zorgcoördinator gaat over de schreef 150 150 Capra Advocaten

Een vakbekwame zorgcoördinator gaat over de schreef

Artikel

lees meer
Het lerarenregister: een papieren tijger? 150 150 Capra Advocaten

Het lerarenregister: een papieren tijger?

Artikel

lees meer
Overzicht van recente tuchtrechtspraak over de bedrijfsarts 150 150 Capra Advocaten

Overzicht van recente tuchtrechtspraak over de bedrijfsarts

Artikel

lees meer
De komst van nieuwe ambtenaren: welkom bij de club 150 150 Capra Advocaten

De komst van nieuwe ambtenaren: welkom bij de club

Artikel

lees meer
De hulp in de huishouding 150 150 Capra Advocaten

De hulp in de huishouding

Artikel

lees meer
Is het ziekenhuis aansprakelijk bij uitglijden medewerker? 150 150 Capra Advocaten

Is het ziekenhuis aansprakelijk bij uitglijden medewerker?

Artikel

lees meer
Arbeidsverhoudingen in de zorg, hoe complex kan het zijn? 150 150 Capra Advocaten

Arbeidsverhoudingen in de zorg, hoe complex kan het zijn?

Artikel

lees meer
De rol van de bedrijfsarts in de gewijzigde Arbowet 150 150 Capra Advocaten

De rol van de bedrijfsarts in de gewijzigde Arbowet

Artikel

lees meer
Wet normalisering: Minister presenteert “spoorboekje” 150 150 Capra Advocaten

Wet normalisering: Minister presenteert “spoorboekje”

Artikel

lees meer
Tapijt 150 150 Capra Advocaten

Tapijt

Artikel

lees meer
Spraakmakende veranderingen in de SAW bij de waterschappen 150 150 Capra Advocaten

Spraakmakende veranderingen in de SAW bij de waterschappen

Artikel

lees meer
De geschorste topfunctionaris 150 150 Capra Advocaten

De geschorste topfunctionaris

Artikel

lees meer
De integere zorgbestuurder? 150 150 Capra Advocaten

De integere zorgbestuurder?

Artikel

lees meer
Hoge Raad: payrolling is soms een uitzendovereenkomst 150 150 Capra Advocaten

Hoge Raad: payrolling is soms een uitzendovereenkomst

Artikel

lees meer
Van ambtenarenrecht naar (civiel) arbeidsrecht 150 150 Capra Advocaten

Van ambtenarenrecht naar (civiel) arbeidsrecht

Artikel

lees meer
Tijdelijk is de uitkomst 150 150 Capra Advocaten

Tijdelijk is de uitkomst

Artikel

lees meer
Vakantie 150 150 Capra Advocaten

Vakantie

Artikel

lees meer
Wetsvoorstel bestuursrecht in hoger beroep ingetrokken 150 150 Capra Advocaten

Wetsvoorstel bestuursrecht in hoger beroep ingetrokken

Artikel

lees meer
Worden ambtenaren normale werknemers? 150 150 Capra Advocaten

Worden ambtenaren normale werknemers?

Artikel

lees meer
Wkkgz roept veel juridische vragen op 150 150 Capra Advocaten

Wkkgz roept veel juridische vragen op

Artikel

lees meer
Overnames in de zorg. Wat betekent dat voor het personeel? 150 150 Capra Advocaten

Overnames in de zorg. Wat betekent dat voor het personeel?

Artikel

lees meer
De Registerleraar – deel 2 150 150 Capra Advocaten

De Registerleraar – deel 2

Artikel

lees meer
Een normaliseringsspecial voor u 150 150 Capra Advocaten

Een normaliseringsspecial voor u

Artikel

lees meer
Terugblik congres HRM in de Zorg 2016 150 150 Capra Advocaten

Terugblik congres HRM in de Zorg 2016

Nieuws

lees meer
Opzouten 150 150 Capra Advocaten

Opzouten

Artikel

lees meer
Hallo Registerleraar, dag bekwaamheidsdossier? 150 150 Capra Advocaten

Hallo Registerleraar, dag bekwaamheidsdossier?

Artikel

lees meer
Integriteit in de zorg 150 150 Capra Advocaten

Integriteit in de zorg

Artikel

lees meer
Normalisering? Ik ben er wel klaar mee! 150 150 Capra Advocaten

Normalisering? Ik ben er wel klaar mee!

Artikel

lees meer
Let op uw saeck! Onverschuldigde betaling en verjaring 150 150 Capra Advocaten

Let op uw saeck! Onverschuldigde betaling en verjaring

Artikel

lees meer
Huishoudelijke hulp en de WMO 2015 150 150 Capra Advocaten

Huishoudelijke hulp en de WMO 2015

Artikel

lees meer
De schijn van belangenverstrengeling in het onderwijs 150 150 Capra Advocaten

De schijn van belangenverstrengeling in het onderwijs

Artikel

lees meer
Kennistafel over zelfsturende teams 150 150 Capra Advocaten

Kennistafel over zelfsturende teams

Nieuws

lees meer
Buitengriffier 150 150 Capra Advocaten

Buitengriffier

Artikel

lees meer
Vereenvoudiging Participatiewet en de Wet banenafspraak 150 150 Capra Advocaten

Vereenvoudiging Participatiewet en de Wet banenafspraak

Artikel

lees meer
Wel of geen voorwaardelijke ontbinding onder de WWZ? 150 150 Capra Advocaten

Wel of geen voorwaardelijke ontbinding onder de WWZ?

Artikel

lees meer
Inkomenspolitiek via subsidieregels mag niet 150 150 Capra Advocaten

Inkomenspolitiek via subsidieregels mag niet

Artikel

lees meer
Een andere manier van werken 150 150 Capra Advocaten

Een andere manier van werken

Artikel

lees meer
U maakt toch geen reclame? 150 150 Capra Advocaten

U maakt toch geen reclame?

Artikel

lees meer
Nieuwe cao’s voor de sector PO en VO? 150 150 Capra Advocaten

Nieuwe cao’s voor de sector PO en VO?

Artikel

lees meer
Capra Select: arbeidsrechtelijke actualiteiten in de zorg 150 150 Capra Advocaten

Capra Select: arbeidsrechtelijke actualiteiten in de zorg

Nieuws

lees meer
De Wwz in het onderwijs: spannende tijden 150 150 Capra Advocaten

De Wwz in het onderwijs: spannende tijden

Artikel

lees meer
Duo-werken en experts 150 150 Capra Advocaten

Duo-werken en experts

Artikel

lees meer
Het medisch beroepsgeheim onder druk 150 150 Capra Advocaten

Het medisch beroepsgeheim onder druk

Artikel

lees meer
Huwelijk 150 150 Capra Advocaten

Huwelijk

Artikel

lees meer
De ongeschikte schooldirecteur onder de Wwz 150 150 Capra Advocaten

De ongeschikte schooldirecteur onder de Wwz

Artikel

lees meer
Wwz-landschap verder ingekleurd 150 150 Capra Advocaten

Wwz-landschap verder ingekleurd

Artikel

lees meer
De Wet openbaarheid van bestuur 150 150 Capra Advocaten

De Wet openbaarheid van bestuur

Artikel

lees meer
The times… they are a-changin’ 150 150 Capra Advocaten

The times… they are a-changin’

Artikel

lees meer
De enquêteprocedure in de zorgsector 150 150 Capra Advocaten

De enquêteprocedure in de zorgsector

Artikel

lees meer
De Wet werk en zekerheid bij de Rijksoverheid 150 150 Capra Advocaten

De Wet werk en zekerheid bij de Rijksoverheid

Artikel

lees meer
Verjaringsperikelen 150 150 Capra Advocaten

Verjaringsperikelen

Artikel

lees meer
Feitenonderzoeken: geen sinecure 150 150 Capra Advocaten

Feitenonderzoeken: geen sinecure

Artikel

lees meer
Verruiming van het stakingsrecht 150 150 Capra Advocaten

Verruiming van het stakingsrecht

Artikel

lees meer
Loonsanctie verhalen op de bedrijfsarts? 150 150 Capra Advocaten

Loonsanctie verhalen op de bedrijfsarts?

Artikel

lees meer
Eenzijdige wijziging van arbeidsvoorwaarden in de zorg 150 150 Capra Advocaten

Eenzijdige wijziging van arbeidsvoorwaarden in de zorg

Artikel

lees meer
Het overgangsrecht van de Wgr 150 150 Capra Advocaten

Het overgangsrecht van de Wgr

Artikel

lees meer
Pesten in het onderwijs in arbeidsrechtelijk perspectief 150 150 Capra Advocaten

Pesten in het onderwijs in arbeidsrechtelijk perspectief

Artikel

lees meer
Mediation een black box? 150 150 Capra Advocaten

Mediation een black box?

Artikel

lees meer
Herplaatsingsonderzoek verplicht? 150 150 Capra Advocaten

Herplaatsingsonderzoek verplicht?

Artikel

lees meer
De “zieke” werknemer versus de “zieke” ambtenaar 150 150 Capra Advocaten

De “zieke” werknemer versus de “zieke” ambtenaar

Artikel

lees meer
Klaar voor de normalisering? 150 150 Capra Advocaten

Klaar voor de normalisering?

Artikel

lees meer
Ontduiking Wwz? 150 150 Capra Advocaten

Ontduiking Wwz?

Artikel

lees meer
Capra Dossier Normalisering Ambtenarenrecht 150 150 Capra Advocaten

Capra Dossier Normalisering Ambtenarenrecht

Nieuws

lees meer
Update onderwijscao’s 150 150 Capra Advocaten

Update onderwijscao’s

Artikel

lees meer
De bedrijfsarts: onderwerp van wetgeving en procedures 150 150 Capra Advocaten

De bedrijfsarts: onderwerp van wetgeving en procedures

Artikel

lees meer
Eeuwig Rijksambtenaar? 150 150 Capra Advocaten

Eeuwig Rijksambtenaar?

Artikel

lees meer
Mei freonlike groetnis! 150 150 Capra Advocaten

Mei freonlike groetnis!

Artikel

lees meer
Congres HRM in de zorg 150 150 Capra Advocaten

Congres HRM in de zorg

Nieuws

lees meer
Wet aanpak schijnconstructies (WAS) 150 150 Capra Advocaten

Wet aanpak schijnconstructies (WAS)

Artikel

lees meer
Laatste stand van zaken Wet werk en zekerheid 150 150 Capra Advocaten

Laatste stand van zaken Wet werk en zekerheid

Artikel

lees meer
Ontslag op verzoek en het recht op een WW-uitkering 150 150 Capra Advocaten

Ontslag op verzoek en het recht op een WW-uitkering

Artikel

lees meer
De veroordeelde arts: tuchtrechtelijk verwijtbaar?