Principieel is ook een optie, sprak de opportunist

Principieel is ook een optie, sprak de opportunist

Principieel is ook een optie, sprak de opportunist 150 150 Capra Advocaten

De nadere memorie van antwoord van het Wetsvoorstel normalisering beschouwd

Terwijl mevrouw mr. F. Koser Kaya in de gemeente Wassenaar inmiddels als wethouder is afgetreden en de heer drs. Y.J. van Hijum in de provincie Overijssel per 20 mei 2015 is herbenoemd als gedeputeerde, hebben hun opvolgers, de heer drs. S.P.R.A. van Weyenberg en mevrouw mr. M.C.G. Keijzer, de Eerste Kamer inzake het Wetsvoorstel normalisering rechtspositie ambtenaren bij nadere memorie van antwoord van 21 mei 2015 voorzien van een reactie op het nadere voorlopig verslag van 11 november 2014.

In het kielzog van de Raad van State (die negatief over het wetsvoorstel adviseerde) hebben verschillende senaatsfracties, waaronder in meer of mindere mate PvdA, VVD, SGP en ook CDA, de fundamentele vraag opgeworpen voor welk probleem het wetsvoorstel nu eigenlijk een oplossing aandraagt. Daarin klinkt het aloude tegenargument van normalisering door, namelijk dat die alleen maar geld kost en niemand iets oplevert. Met hun memorie trachten de indieners de senaat te overtuigen van wat in Haagse kringen heet nut en noodzaak van het wetsvoorstel. Of zij hierin slagen valt nu niet te zeggen. Voorspellen is immers lastig, vooral wanneer het de toekomst betreft. De vrije uren van het pinksterweekend vormden een aardig moment de gangen van de indieners in hun speurtocht naar nut en noodzaak eens grondig na te gaan. Het onderstaande vormt daarvan het resultaat.

Nut en noodzaak volgens de indieners

Halverwege de memorie, op pagina 11 en 12, staan de indieners stil bij het vraagstuk van nut en noodzaak. Hierbij stellen zij de principiële doelstelling voorop. Er moet een einde komen aan de ongerechtvaardigde situatie dat het ambtelijke dienstverband eenzijdig wordt vastgesteld, terwijl deze in wezen in overleg – dus tweezijdig – tot stand komt. Anders dan voorheen zijn er volgens de indieners geen goede argumenten om de ambtenaar te “onthouden van een tweezijdige arbeidsovereenkomst”. Daarbij wijzen zij erop dat ook nu al diverse overheidstaken worden verricht door werknemers naar burgerlijk recht. De indieners stellen expliciet dat dit gebeurt “zonder dat dit kennelijk tot problemen leidt”, om één volzin later op te merken dat zij het “problematisch” vinden dat deze werknemers overheidstaken uitvoeren zonder dat op hen de Ambtenarenwet van toepassing is. Tot slot vinden de indieners dat werknemers en ambtenaren op het gebied van het ontslagrecht gelijk moeten worden behandeld. Hierbij merken zij op dat het arbeidsrecht en het ambtenarenrecht onder de WWZ naar elkaar toe zijn gegroeid, waarin het beste van twee werelden is verenigd, en dat het bestuursrecht en de bestuursrechter, in vergelijking met het privaatrecht en de kantonrechter, minder geschikt is voor het oplossen van geschillen in de arbeidsverhouding.

Het principe en niets dan het principe

Het gaat de indieners dus om het principe, en al de rest is bijzaak. Wat hiervan te vinden? Wellicht ontbreken er in vele gevallen inderdaad goede argumenten ambtenaren eenzijdig aan te stellen (waarom moet bijvoorbeeld een helpdeskmedewerker van de gemeente ambtenaar zijn, terwijl diverse van zijn collega’s uitzendkrachten zijn?). En inderdaad doet men in het ambtenarenrecht al jarenlang alsof er sprake is van tweezijdigheid. Niemand zal tegen zijn wil en zonder arbeidsvoorwaardengesprek worden aangesteld en ook op collectief niveau geldt sinds 1989 een overeenstemmingsvereiste.

Tot zover weinig nieuws onder de zon. Waar het de kritische senaatfracties echter met name om lijkt te gaan is de vraag waarom die eenzijdige aanstelling, die geen grote praktische problemen oplevert,  met alle geweld moet wijken voor een tweezijdige arbeidsovereenkomst. Hier beroepen de indieners zich zoals gezegd op hun principiële doelstelling (de eventuele praktische voordelen zijn bijkomstig). Het gaat hen om het principe, en niets dan het principe. Op pagina 3 van de memorie stellen de indieners zelfs dat ook een wetsvoorstel zonder praktische voordelen relevant kan zijn. ‘Prinzipienreiterei’ heet dat in Duitsland. Dat er een principieel probleem bestaat, betekent echter niet automatisch dat er een noodzaak is dit op te lossen. Het principiële argument kan aldus in de nut en noodzaak voor de discussie niet doorslaggevend zijn.

Overigens ontkrachten de indieners hun verhaal over nut en noodzaak bij voortduring doordat zij geen moment onbenut laten op te merken dat een privaatrechtelijk en een publiekrechtelijk dienstverband in de praktijk niet zo gek veel van elkaar verschillen. Zij onderkennen namelijk dat het met de tweezijdigheid en gelijkwaardigheid in de private sector nogal tegenvalt (of meevalt, al naar gelang welk standpunt men verkiest). Niet voor niets is de ongelijkheidscompensatie immers één van de pijlers van het civiele arbeidsrecht. En wat te denken van de voor de arbeidsovereenkomst vereiste gezagsverhouding? Bovendien is de markt deels “vastgezet” met al dan niet algemeen verbindend verklaarde standaard-cao’s, met een gebrek aan onderhandelingsruimte als gevolg. Aan de andere kant onderkennen de indieners dat het met het gebrek aan tweezijdigheid en gelijkwaardigheid in de publieke sector in de praktijk juist wel weer meevalt (of tegenvalt, zie hierboven). Het eenzijdige sluitstuk van het ambtenarenrecht vormt immers slechts de formele bezegeling van een tweezijdig voortraject.

Kortom, ook in de ogen van de indieners maakt het in vele gevallen niet zoveel uit of je ambtenaar bent of werknemer. In de nut & noodzaak-discussie is dat uiteraard een argument voor verreweg de goedkoopste optie van het nietsdoen. Voeg hierbij dat het civiele ontslagrecht onder de WWZ verdacht veel is gaan lijken op het ambtenarenrecht (of de WWZ, zoals de indieners menen, het beste van twee werelden verenigt, of juist de nadelen van het ambtenarenrecht in het arbeidsrecht incorporeert, kan men verschillend denken), en we zijn weer terug bij af: wat is nu precies het praktische probleem dat moet worden opgelost?

De indieners draaien dit alles echter om en rekenen de hierboven beschreven nuances naar zichzelf toe. Als het ambtenarenrecht in feite toch al niet eenzijdig is, waarom die feitelijke tweezijdigheid dan ook niet formaliseren? Tegenstanders van die tweezijdigheid nemen zij de wind uit de zeilen door erop te wijzen dat het arbeidsrecht in theorie weliswaar tweezijdig is, maar dat dit in de praktijk nogal meevalt. Zoals hiervoor opgemerkt zijn deze tinten grijs inderdaad aanwezig, maar nut en noodzaak wordt hiermee niet gegeven, eerder weersproken.

Waar de indieners in dit verband niet helemaal uitkomen is de Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector (WNT). Is dat niet een wet die haaks staat op de gedachte van gelijkwaardigheid en tweezijdigheid, zo vroeg de VVD-fractie zich af. Men zou denken van wel, want deze wet legt de contractsvrijheid ten aanzien van beloning en ontslagvergoeding drastisch aan banden en grijpt zelfs in in bestaande afspraken. Bovendien bestaan voornemens het toepassingsbereik van de WNT te verruimen. Dit alles sluit volgens de indieners niet uit dat de tweezijdigheid voor ambtenaren formeel wordt gerealiseerd. Op zichzelf is het inderdaad waar dat men ambtenaren een arbeidsovereenkomst kan opleggen om deze tegelijkertijd via wetgeving aan banden te leggen, maar wat blijft er dan van tweezijdigheid over anders dan een juridisch etiket dat nauwelijks wortelt in de realiteit? Juist dat soort divergentie van feiten en recht zeggen de indieners te willen bestrijden.

Interessant is te zien hoe de indieners omgaan met tweezijdigheid en gelijkwaardigheid bij de behandeling van hun eigen wetsvoorstel. Hoe ver voeren zij hun principiële doelstelling door? Dit blijkt het best uit de manier waarop zij reageren op de vraag van de vakorganisaties over de Regeling overleg Raad voor het Overheidspersoneel (ROP-regeling). Daarover zijn de indieners kort: deze verplicht in geval van een initiatiefwetsvoorstel niet tot (op overeenstemming gericht) overleg met de vakorganisatie. Voor zover dat wel zo mocht zijn, is de ROP-regeling op dit punt strijdig met artikel 81 en 82 van de Grondwet. Hierin zit de prachtige ironie dat de indieners, als zelfbenoemde voorvechters van principiële gelijkwaardigheid en tweezijdigheid van arbeidsverhoudingen in overheidsland, bij de totstandbrenging van dat principe de stem van vakorganisaties op grond van (overigens juiste) juridische argumenten buiten de deur proberen te houden. En zo kan het gebeuren dat de principiële gelijkwaardigheid en tweezijdigheid uiteindelijk eenzijdig, zonder instemming van de vakorganisaties, en bovendien van rechtswege, dus ook zonder instemming van de ambtenaar-werknemer in spe, wordt opgelegd. Dit alles omdat ambtenaren volgens de indieners geen arbeidsovereenkomst mag worden “onthouden” (wat toch veronderstelt dat dit tegen hun wil gebeurt). Oftewel: gij zult gelukkig zijn!

De principiële gelijkheid heeft volgens de indieners nog een bijkomend praktisch voordeel. Volgens hen bestaat ondanks het overeenstemmingsvereiste in overheidsland het hardnekkige en onjuiste beeld dat politieke besluitvorming synoniem is aan het aantasten van de rechten van ambtenaren. Zij zien nog slechts één middel om bij de overheid stabielere arbeidsverhoudingen te realiseren en dat is het afschaffen van het ambtenarenrecht in zijn huidige vorm. Dit klinkt allemaal wat melodramatisch en zelfs een tikje wanhopig. In hoeverre de arbeidsverhoudingen in overheidsland – verondersteld dat deze inderdaad instabiel zijn – dankzij de normalisering worden gestabiliseerd, is nog maar de vraag. De recente stakingen in de ambulancesector kunnen ons hierover misschien iets leren. Binnen deze sector zijn private en publieke diensten verenigd en wordt momenteel gestaakt om beweging te krijgen in het vastgelopen cao-overleg. Voor de private sector is de cao Ambulancezorg een “echte” cao (die tot 1 januari 2015 algemeen verbindend was verklaard) en binnen de publieke diensten wordt deze als arbeidsvoorwaardenregeling in de zin van artikel 125 Ambtenarenwet vastgesteld. Een prachtige proeftuin dus voor het wetsvoorstel normalisering. Voorlopig laten deze stakingen zien dat het verschil tussen een cao en een quasi-cao voor de praktijk niets uitmaakt. Dat ondersteunt de aannames van de indieners op dit punt niet.

Aan de principiële waarde van het wetsvoorstel kan volgens de indieners niet afdoen dat er drie groepen ontstaan (artikel 3-ambtenaren “oude stijl”, artikel 1-ambtenaren-werknemers en gewone werknemers), omdat het erom gaat de rechtsposities “zoveel mogelijk” en niet “volstrekt” gelijk te trekken. Dat is een handig argument waar de indieners misschien nog mee wegkomen, maar waar zij de hiervoor genoemde driedeling op pagina 19 van de memorie domweg ontkennen, is dat beslist onjuist.

Een ander opmerkelijk punt is dat het uitzonderen van het burgerpersoneel van defensie op pagina 21 van de memorie wordt onderbouwd met de stelling dat het onwenselijk is dat binnen één organisatie twee rechtposities van toepassing zijn. Dit is toch wel een beetje een potsierlijk argument omdat juist binnen defensie sinds mensenheugenis wordt gewerkt met twee rechtsposities: het AMAR voor militair personeel en het BARD voor burgerpersoneel.

Ambtenarenwet niet van toepassing op huidige “overheidswerknemers”

Naast de principiële doelstelling dragen de indieners ook nog enkele – in hun ogen bijkomende – meer praktische punten aan. De indieners constateren in dit verband dat de Ambtenarenwet niet van toepassing is op overheidswerknemers naar burgerlijk recht, zoals het personeel van UWV. In hoeverre dat aanleiding geeft tot praktische problemen wordt niet duidelijk gemaakt, laat staan dat duidelijk wordt in hoeverre de normalisering voor die problemen een oplossing biedt. Het lijkt de indieners voornamelijk te gaan om de integriteit. Wat het UWV betreft kan erop gewezen worden dat de Wet SUWI reeds (specifieke op de functie van UWV toegesneden) bepalingen bevat ter waarborging van de integriteit. Zie bijvoorbeeld artikel 74 van die wet over de geheimhoudingsverplichting.

Mocht het niettemin zo zijn dat de niet toepasselijkheid van de Ambtenarenwet op overheidswerknemers een probleem is, dan zijn hiervoor diverse minder ingrijpende en goedkopere oplossingen denkbaar. In de huidige Ambtenarenwet kan bijvoorbeeld een schakelbepaling worden opgenomen die de hier relevante bepalingen ook van toepassing verklaart op overheidswerknemers. Ook is het mogelijk meer bepalingen zoals artikel 74 Wet SUWI in die wet op te nemen, of men kan ervoor kiezen de betreffende overheidswerknemers weer om te vormen tot ambtenaren (door wijziging van artikel 2, derde lid wet SUWI). Dergelijke specifieke ingrepen liggen meer voor de hand dan een systeemwijziging die niet alleen ingrijpt op de groep werknemers waar het de indieners in dit geval blijkbaar om gaat, maar een veel grotere impact kent en dus voor dit probleem zijn doel voorbijschiet. Tot slot verhelpt de oplossing van de indieners niet dat binnen de overheid diverse externen werkzaam zijn die ook niet zullen vallen onder de nieuwe Ambtenarenwet.

Probleemoplossend vermogen van het bestuursrecht (anno 2015)

Een ander bijkomend voordeel van de normalisering is in de ogen van de indieners dat dit de ambtelijke rechtsverhouding zal dejuridiseren. Hier blijkt de steen des aanstoots de leer van de formele rechtskracht; de regel dat een besluit onherroepelijk wordt indien daartegen niet binnen zes weken bezwaar is gemaakt. De gedachte is dat een ambtenaar vanwege die zes wekentermijn zich min of meer gedwongen zal zien bezwaar te maken, omdat wanneer hij dit zou nalaten hem dit later in rechte tegen kan worden geworpen. Hiervan zou een ongewenste escalerende werking uitgaan. Dit is wel eens de zes-weken-terreur van het ambtenarenrecht genoemd.

Voorgaande betreft inderdaad een probleem dat in de praktijk een zekere rol speelt. Ook hier geldt echter dat voor de oplossing van dit probleem geen systeemwijziging nodig is. Eenvoudiger is het om de negatieve lijst van artikel 8:4 van de Awb uit te breiden met besluiten waarvan men vindt dat deze niet (zelfstandig) appellabel zouden moeten zijn.

De argumenten van het betoog over de escalerende werking van de formele rechtskracht ontlenen de indieners aan de in voetnoot 11 van de memorie opgenomen literatuur van circa 10 jaar geleden. Kortweg wordt daarin het probleemoplossend vermogen van het bestuursprocesrecht (en de bestuursrechter) gelaakt en dat van het arbeidsprocesrecht (en de kantonrechter) geprezen.

Om verschillende redenen zijn deze argumenten achterhaald.

Ten eerste is in het bestuursprocesrecht het belang van finale geschilbeslechting meer en meer voorop komen te staan, ook op het gebied van het ambtenarenrecht. In een bestuursrechtelijke procedure draait het niet langer primair om de rechtmatigheid van het besluit, maar om het oplossen van het geschil. Zeker in het ambtenarenrecht, waarin niet of nauwelijks sprake is van derde-belanghebbenden, wordt dit ook in de praktijk gebracht. Zie bijvoorbeeld de bijdrages van A.M.M.M. Bots, Bestuurlijke lus of rechterlijk zelf in de zaak voorzien, TAR 2010, p. 299-305, Nogmaals finale geschilbeslechting door de (ambtenaren)rechter (I), TAR 2013, p. 399-404 en Nogmaals finale geschilbeslechting door de (ambtenaren)rechter (II), TAR 2013, p. 687-693.

De wetgever heeft aan die finale geschilbeslechting in belangrijke mate bijgedragen door invoering van artikel 8:41a van de Awb, de bestuurlijke lus, verruimde mogelijkheden van het in stand laten van de rechtsgevolgen van artikel 6:22 en artikel 8:72, derde sub a lid Awb en de rechterlijke bevoegdheid van artikel 8:72, derde lid sub b Awb om zelf in de zaak te voorzien. Ook zijn wettelijke instrumenten ingevoerd om het bestuursproces te versnellen. Daarnaast is de nieuwe zaaksbehandeling van kracht geworden, met onder meer een verhoogde aandacht voor de schikkingsmogelijkheden (volgens rechtspraak.nl met als sleutelwoorden “oplossingsgericht, rechtspraak op maak en zaken sneller op zitting”).

Het bestuursrecht is misschien desondanks nog altijd niet zaligmakend, maar bij hun oordeel hierover kunnen de indieners niet volstaan met een verwijzing naar literatuur uit 2005. Zij zullen zich rekenschap moeten geven van bovenstaande ontwikkelingen.

Probleemoplossend vermogen van het arbeidsrecht (onder de WWZ)

Aan de andere kant, in het civiele arbeidsrecht, hebben we vanaf 1 juli aanstaande te maken met de Wet werk en zekerheid. Deze wet voert een gesloten stelsel van ontslaggronden in, ontneemt de kantonrechter goeddeels de mogelijkheid een gebrekkig dossier te vertalen naar een hogere vergoeding en introduceert het hoger beroep tegen de ontbindingsbeschikking. Zie bijvoorbeeld prof. mr. R.A.A. Duk, Artikel 7:669 Wetvoorstel werk en zekerheid: de rechter als bureaucraat, TRA 2014, 26. Ook verplicht de WWZ de werknemer in vele gevallen binnen 2 maanden een procedure op te starten, wat doet denken aan de hiervoor door de indieners gewraakte zes-wekentermijn, en zal hij meteen naar de rechter moeten stappen.

Zeker met de komst van de WWZ is dan ook niet voorshands duidelijk welke rechter – de bestuursrechter of de kantonrechter – (in de woorden van de ex-minister Remkes:) ‘het beste uit de verf zal komen als pragmatische probleemoplosser’. De hiertoe in voetnoot 11 van de memorie genoemde argumenten hebben ontegenzeglijk rechtshistorische waarde, maar in een actuele discussie over nut en noodzaak van de normalisering mogen zij geen rol van betekenis spelen.

De indieners lijken ook wel in te zien dat de combinatie van het wetsvoorstel met de WWZ het moeilijker zal maken ambtenaren te ontslaan. Het ontslag wordt immers niet alleen duurder (door de hier nog te bespreken stapeling van transitievergoeding en uitkeringsaanspraken), maar ook gaat de preventieve ontslagtoets gelden, terwijl de algemene beginselen van behoorlijk bestuur en de “hoorplicht” van artikel 4:8 Awb op grond van artikel 3:14 BW van toepassing blijven. Tel daarbij op dat de WWZ het de ambtenaar-werknemer mogelijk maakt een minnelijke ontslagregeling binnen veertien dagen te herroepen (zie prof. mr. L.G. Verburg in Arbeidsrechtelijke Annotaties, Schikken in het nieuwe ontslagrecht: bedenk eer ge begint), en stel vast dat van dejuridisering in alle redelijkheid niet meer gesproken kan worden. De indieners vegen dit alles van tafel met hun principiële toverformule terwijl aanvankelijk een soepeler ontslagrecht – met name de ontbindingsroute van artikel 7:685 BW – als belangrijk voordeel werd gezien normalisering.

In de discussie over welke rechter het beste in staat is arbeidsgeschillen bij de overheid op te lossen zou trouwens eens aandacht mogen worden besteed aan de ervaring van de bestuursrechter met de ambtelijke context en bestuurlijke omgeving versus het relatieve gebrek hieraan bij zijn civielrechtelijke collega.

Een andere interessante vraag is welke rol de bezwarencommissie speelt bij het oplossen van ambtenarenrechtelijk geschillen (volgens sommigen vervult zij een nuttige trechterfunctie, volgens anderen vormt zij een nutteloze en tijdrovende voorfase), en in hoeverre het wegvallen van die commissie als een voordeel of een nadeel moet worden geduid.

De griffier

Interessant in het verband van de WWZ is de positie van bijvoorbeeld de griffier. De indieners merken hierover in het slot van hun memorie op dat het wetsvoorstel geen wijziging beoogt aan te brengen in bestaande bevoegdheidsverdeling binnen gemeenten (en provincies). Zij stellen dat de gemeenteraad onveranderd beslist wie griffier wordt, waarna de burgemeester namens de gemeente (in opdracht van de gemeenteraad) met de griffier een arbeidsovereenkomst aangaat. De indieners zien niet in dat deze verdeling van bevoegdheden de praktijk voor problemen zal stellen. Is dat een realistische verwachting?

Het is, bij wijze van intermezzo, aardig eens te verkennen hoe dit in de praktijk in geval van een ontslag zou kunnen verlopen. Daarbij moet voorop gesteld worden dat de gemeenteraad op grond van artikel 107 van de Gemeentewet bevoegd is (en blijft) tot ontslagverlening van de griffier. Dat is een publiekrechtelijke bevoegdheid die een einde maakt aan de benoeming als griffier, maar als zodanig niet aan de arbeidsovereenkomst. Hiertoe zal namens de gemeente een afzonderlijke ontslagprocedure moeten worden opgestart.

Een vraag daarbij is in hoeverre het artikel 107-ontslag in die ontslagprocedure een redelijke ontslaggrond in de zin van artikel 7:669 BW oplevert. Dat zal er vanaf hangen in hoeverre het artikel 107-ontslag voldoet een de wettelijke eisen die aan deze gronden zijn gesteld. Niet ondenkbeeldig is dat aan het griffiersontslag geen dossier ten grondslag ligt dat de toets van artikel 7:669 BW kan doorstaan. Wellicht biedt de h-grond van artikel 7:669 BW nieuw hier een uitweg. Zeker is dat echter niet omdat de minister heeft verklaard dat deze grond slechts betrekking heeft op uitzonderlijke situaties, en het nog maar de vraag is of het verlies van de benoeming als griffier daaronder valt. Een andere vraag is in hoeverre het raadsbesluit in de civielrechtelijke ontslagprocedure kan worden getoetst, en ook in hoeverre een veroordeling tot herstel van het dienstverband in hoger beroep het artikel 107-besluit raakt. Nog weer een andere vraag is of de griffier (ondanks de normalisering) bezwaar kan maken tegen het artikel 107-ontslag, dat toch een besluit in de zin van artikel 1:3 Awb lijkt te zijn, waarbij hij ook belanghebbende is.

Bij deze problematiek bieden de 15-april-arresten over vennootschapsbestuurders (waarin de Hoge Raad heeft uitgemaakt dat met het vennootschapsrechtelijke ontslag van een bestuurder in beginsel ook de arbeidsovereenkomst eindigt), geen oplossing omdat de statutair bestuurder (ook onder de WWZ) van de preventieve ontslagtoets is uitgezonderd en de griffier niet, wat hun positie onvergelijkbaar maakt.

Kortom, het uiteen trekken van de raadsbevoegdheid van ontslag van artikel 107 Gemeentewet en de bevoegdheid van de burgemeester tot het sluiten en beëindigen van de arbeidsovereenkomst van de griffier, kan in de praktijk tot complicaties leiden die de indieners niet goed voor ogen lijken te hebben.

De transitievergoeding

Terug naar de WWZ, want deze brengt nog enkele complicaties met zich die hier bespreking verdienen. De indieners onderkennen dat werknemers-ambtenaren onder de WWZ “in beginsel” automatisch in aanmerking komen voor een transitievergoeding. Onder het huidige ambtenarenrecht is een aanvullende ontslagvergoeding slechts aan de orde indien de werkgever in het ontslag een overwegend aandeel heeft gehad. Deze wordt dan berekend op basis van de CRvB-formule van de 28-februari-uitspraken. Voor overheidswerkgevers levert de transitievergoeding dan ook een extra kostenpost op. De indieners nuanceren deze door erop te wijzen dat de transitievergoeding mede de arbeidsmarktkansen zal vergroten, en deze aan te merken als “de kosten die voor de baat uitgaan, waar het gaat om de in het regeerakkoord beoogde verbetering van de arbeidsmarkt”. De hoop bestaat hier kennelijk dat de transitievergoeding, waarover de ontslagene vrijelijk kan beschikken, niet wordt ingezet voor een vakantie of het kopen van een zeiljacht, maar voor re-integratiedoeleinden.

Met een open deur van-heb-ik-jou-daar merken de indieners op dat de hoogte van de extra kostenpost van de transitievergoeding zal afhangen van de vraag hoe vaak ambtenaren ontslagen worden (bedoeld zal overigens zijn: hoeveel ambtenaren in een bepaald tijdvak worden ontslagen).

De suggestie dat de extra kostenpost van de transitievergoeding een prikkel kan opleveren ambtenaren minder snel te ontslaan, lijkt niet onjuist, alhoewel deze vergoeding in veel gevallen schril zal afsteken tegen de kosten van de wettelijke en bovenwettelijke uitkeringsaanspraken. In hoeverre de kostenverhoging en de daarmee samenhangende prikkel wenselijk zijn, laten de indieners in het midden, evenals de vraag welke effecten dit zal hebben op de arbeidsmobiliteit. In hun memorie doen de indieners deze lastige, maar relevante vragen af met de bijna plechtige verklaring dat dit een prijs is die betaald moet worden voor de principiële gelijkheid die zij nastreven.

Van meer realiteitsbesef getuigen de indieners met hun opmerking dat indien het mkb de transitievergoeding moet kunnen ophoesten, dit a fortiori geldt voor overheidswerkgever. Wat de indieners hier echter buiten beschouwing laten is dat, het kwam zo-even al naar voren, die overheidswerkgever reeds te maken heeft met de WW-uitkering, waarvoor hij eigen risicodrager is, en, in vele gevallen, aanzienlijke bovenwettelijke uitkeringsaanspraken. Juist op grond van deze aanspraken zag de Centrale Raad van Beroep (CRvB 4 december 2008, ECLI:NL:CRVB:2008:BG6761) jarenlang af van toepassing van de kantonrechtersformule, en sinds 28 februari 2013 voor halvering van de factor diensttijd in de CRvB-formule.

In welke mate deze kostenverhoging de mobiliteit van de ambtenaar-werknemer beïnvloedt is een vraag die de indieners zoals gezegd onbesproken laten. Niet op voorhand onredelijk lijkt de gedachte dat de transitievergoeding – die afhankelijk is van het arbeidsverleden dat bij een overstap naar een nieuwe werkgever weer van nul af aan moet worden opgebouwd – een extra prikkel oplevert te blijven zitten waar je zit. Vergelijk dit met het opbouwen van de bovenwettelijke uitkeringsaanspraak. Een provincieambtenaar van zegge 50 jaar met 25 dienstjaren, die overstapt naar een gemeente, verliest alle opgebouwde bovenwettelijk uitkeringsaanspraken. Dat zal voor sommige provincieambtenaren reden zijn deze overstap nog eens te heroverwegen (eerder dan het in de praktijk nauwelijks voelbare verschil in juridische inbedding van de arbeidsrelatie). Dat zet een rem op de mobiliteit, en deze zal trouwens nog krachtiger zijn in geval van een overstap naar het bedrijfsleven, omdat hier in de regel helemaal geen sprake is van een bovenwettelijk uitkeringsregime. De transitievergoeding vormt hierin een nieuwe mobiliteit-belemmerende factor.

Een ander punt van de WWZ betreft de ontslagcommissies. Deze zouden bij de overheidswerkgever de rol van de bestuursrechtelijke bezwarencommissie kunnen overnemen. Hier hadden de indieners volledigheidshalve moeten memoreren dat de wettelijke bevoegdheid van een ontslagcommissie zich beperkt tot de “a-grond” van artikel 7:669 BW, te weten ontslag op bedrijfseconomische gronden. Voor alle andere gronden moet de overheidswerkgever zich wenden tot UWV (ontslag vanwege arbeidsongeschiktheid) of de kantonrechter (alle persoonsgebonden ontslagen). Overigens noemen de indieners de ontslagcommissie onder het kopje “kosten en baten”. Zij stellen dat het instellen van een ontslagcommissie kosten met zich brengt, terwijl het afschaffen van de bestuurlijke voorprocedure een besparing oplevert. Vervolgens lijken zij er vanuit te gaan dat deze wisseltruc per saldo een besparing oplevert (gesproken wordt van “baten”), maar hoe zij hiertoe komen en hoe groot deze baten zijn, laten zij onvermeld. De indieners zijn hier blijkbaar aan het gissen.

Nog meer complicerende kanten van het wetsvoorstel

Over enkele andere complicerende kanten van het wetsvoorstel stappen de indieners gemakkelijk heen.

De opmerking dat het begrotingsrecht meerjarige cao-aanspraken in de wielen kan rijden, passeren de indieners terecht onder verwijzing naar het roemruchte De Bourbon-arrest uit 1849, waaruit inderdaad volgt dat de overheid(swerkgever) niet onder afspraken uit kan met een beroep op de begrotingswet.

De indieners erkennen dat overheidswerkgevers, net als private werkgevers, een cao kunnen sluiten met één kleine vakbond. Zij denken echter dat dit zo’n vaart niet zal lopen, omdat de bonden van overheidspersoneel zich gezien de jarenlange historie niet zo snel uit elkaar laten spelen. Ook wijzen zij op twee gedateerde kantonrechteruitspraken waarin is bepaald dat de werkgever in uitzonderingsgevallen de cao niet kan inroepen tegen werknemers die geen lid zijn van de cao-sluitende vakbond. Een overheidswerkgever moet dergelijke juridische risico’s volgens de indieners niet willen lopen. Als dat zo is, waarom zou diezelfde overheid deze risico’s dan willen creëren? U raadt het al: die principiële gelijkheid…

Het algemeen verbindend verklaren van overheids-cao’s lijkt de indieners niet nodig. Het fenomeen van de ongeorganiseerde overheidswerkgever zal zich niet voordoen en overheidswerkgevers zullen de cao op grond van artikel 14 Wet op de CAO ook moeten nakomen jegens ongebonden ambtenaren-werknemers. Wordt daarmee voldoende rekening gehouden met het feit dat ongeorganiseerde werknemers niet op grond van artikel 14 Wet CAO kunnen worden gebonden?

Of de indieners met bovenstaande recht doen aan het complexe en voor de praktijk belangrijke leerstuk van het cao-recht valt te betwijfelen. Om prof. mr. J.M. van Slooten (TRA 2013, 76) te parafraseren kan de huidige Wet op de CAO namelijk worden beschouwd als een vermolmde stoel, waarvan iedereen ziet dat hij aan vervanging of onderhoud toe is, en waarvan het de vraag is of deze niet uit elkaar valt als niet alleen “de Dikke Dame van Ontslagrecht” erin gaat zitten, maar zij ook nog eens het stiefkind van de genormaliseerde ambtenaar op haar schoot neemt.

De conclusie: overtuigd van nut en noodzaak?

Aan de hierboven besproken argumenten verbinden de indieners de volgende conclusie: “Het wetsvoorstel geeft een oplossing voor al hetgeen hiervoor als principieel of problematisch is aangeduid. Die problemen bestaan nù en zijn naar het oordeel van de initiatiefnemers zó knellend, dat zij zo snel mogelijk moeten worden opgelost.”

De argumenten van de indieners overtuigen niet en de conclusie al evenmin. In de conclusie is een nadruk gestopt die krampachtig overkomt. Daarmee leggen de indieners het gebrek aan zeggingskracht van hun betoog pijnlijk bloot. Deze conclusie is geen logisch gevolg op de argumentatie en lijkt er met de haren bijgesleept. Hierdoor tonen de indieners weliswaar Ausdauer, maar ontstaat ook een onbedoeld komisch effect, zodat de wijze waarop deze memorie door de senaat zal worden ontvangen wellicht mede afhangt van het onder de senatoren aanwezige gevoel voor humor.

Gerdin Boelens

Contact over dit onderwerp

Gerdin Boelens

Gerdin Boelens

Advocaat
Vestiging:
Zwolle
Sector:
Overheid, Zorg
Expertteam:
Arbeidsrecht, Amtenarenrecht
Telefoon:
038 - 423 54 14
Mobiel:
06 81 28 84 84

Gerelateerd

Stoomcursus Arbeidsrecht bij de gemeente en GR 150 150 Capra Advocaten

Stoomcursus Arbeidsrecht bij de gemeente en GR

Stoomcursus Arbeidsrecht bij de gemeente en GR

lees meer
FAQ-sheet Vakantie 150 150 Capra Advocaten

FAQ-sheet Vakantie

Artikel

lees meer
Vakantie en ziekte 150 150 Capra Advocaten

Vakantie en ziekte

Artikel

lees meer
Cursus Behandelen Woo-verzoeken: de lessen van het eerste half jaar Woo (online) 150 150 Capra Advocaten

Cursus Behandelen Woo-verzoeken: de lessen van het eerste half jaar Woo (online)

De deelnemer weet na deze cursus waar rekening mee te houden bij het behandelen van Woo-verzoeken in de praktijk.

lees meer
Cursus Woo-verzoeken: de uitzonderingen (online) 150 150 Capra Advocaten

Cursus Woo-verzoeken: de uitzonderingen (online)

De deelnemer weet na deze cursus waar rekening mee te houden bij het behandelen van Woo-verzoeken in de praktijk.

lees meer
Cursus Actualiteiten Wet open overheid (online) 150 150 Capra Advocaten

Cursus Actualiteiten Wet open overheid (online)

In één dagdeel op de hoogte van de actualiteiten Woo en de gevolgen hiervan voor de praktijk

lees meer
Vervallen en verjaren van (boven)wettelijke vakantie-uren 150 150 Capra Advocaten

Vervallen en verjaren van (boven)wettelijke vakantie-uren

Artikel

lees meer
Capra Academie
Harmonisatie van bovenwettelijk verlof Cao Gemeenten en Cao SGO 2048 1365 Capra Advocaten

Harmonisatie van bovenwettelijk verlof Cao Gemeenten en Cao SGO

Artikel

lees meer
De medisch specialist 150 150 Capra Advocaten

De medisch specialist

Artikel

lees meer
Arbeidsrechtelijke uitspraken in de zorgsector – podcast 150 150 Capra Advocaten

Arbeidsrechtelijke uitspraken in de zorgsector – podcast

Artikel

lees meer
Lunchwebinars: ongewenste omgangsvormen in het onderwijs 150 150 Capra Advocaten

Lunchwebinars: ongewenste omgangsvormen in het onderwijs

Drie korte webinars van 15 minuten over het onderwerp ‘ongewenste omgangsvormen in het onderwijs

lees meer
Kennisbijeenkomst Capra Advocaten Den Haag 23 juni 150 150 Capra Advocaten

Kennisbijeenkomst Capra Advocaten Den Haag 23 juni

Kennisbijeenkomst 23 juni

lees meer
Kennisbijeenkomst Capra Advocaten Maastricht 16 juni 150 150 Capra Advocaten

Kennisbijeenkomst Capra Advocaten Maastricht 16 juni

Digitale kennisbijeenkomst 16 juni

lees meer
Kennisbijeenkomst Capra Advocaten Zwolle 2 juni (Groningen) 150 150 Capra Advocaten

Kennisbijeenkomst Capra Advocaten Zwolle 2 juni (Groningen)

Kennisbijeenkomst 19 mei

lees meer
Jurisprudentie selectie Zorg – april 2022 150 150 Capra Advocaten

Jurisprudentie selectie Zorg – april 2022

Artikel

lees meer
De corrigerende tik, is die nog van deze tijd? 150 150 Capra Advocaten

De corrigerende tik, is die nog van deze tijd?

Artikel

lees meer
Jurisprudentie selectie Overheid – april 2022 150 150 Capra Advocaten

Jurisprudentie selectie Overheid – april 2022

Artikel

lees meer
Privacyvraagstukken voor de HR-praktijk 150 150 Capra Advocaten

Privacyvraagstukken voor de HR-praktijk

De AVG concreet gemaakt voor de omgang met persoonsgegevens van personeel

lees meer
Cursus Behandelen Woo-verzoeken (online) 150 150 Capra Advocaten

Cursus Behandelen Woo-verzoeken (online)

De deelnemer weet na deze cursus waar rekening mee te houden bij het behandelen van Woo-verzoeken in de praktijk.

lees meer
Jurisprudentie selectie Zorg – maart 2022 150 150 Capra Advocaten

Jurisprudentie selectie Zorg – maart 2022

Artikel

lees meer
Een veilige werk- en leeromgeving – wie zorgt waarvoor? 150 150 Capra Advocaten

Een veilige werk- en leeromgeving – wie zorgt waarvoor?

Artikel

lees meer
Arbeidsrechtelijke uitspraken in de zorgsector – podcast 150 150 Capra Advocaten

Arbeidsrechtelijke uitspraken in de zorgsector – podcast

Artikel

lees meer
Ontslag op staande voet wegens werkweigering 150 150 Capra Advocaten

Ontslag op staande voet wegens werkweigering

Artikel

lees meer
Wat we kunnen leren van de zaak G. tegen Volt 150 150 Capra Advocaten

Wat we kunnen leren van de zaak G. tegen Volt

Artikel

lees meer
Jurisprudentie selectie Zorg – februari 2022 150 150 Capra Advocaten

Jurisprudentie selectie Zorg – februari 2022

Artikel

lees meer
Wet Verbetering Poortwachter en ziekteverzuim van A tot Z 150 150 Capra Advocaten

Wet Verbetering Poortwachter en ziekteverzuim van A tot Z

Na deze cursus weet u alles over ziekteverzuim

lees meer
Kennisbijeenkomst Capra Maastricht 31 maart 2022 150 150 Capra Advocaten

Kennisbijeenkomst Capra Maastricht 31 maart 2022

Online kennisbijeenkomst 3 maart 2022

lees meer
Actualiteiten arbeidsrecht in de zorg pauze-webinars 150 150 Capra Advocaten

Actualiteiten arbeidsrecht in de zorg pauze-webinars

U verzorgt uw kopje koffie, wij bespreken met u internationale arbeid, en de cao Nederlandse Universiteiten

lees meer
Corona : relevante onderwerpen 150 150 Capra Advocaten

Corona : relevante onderwerpen

Artikel

lees meer
Kennisbijeenkomst Capra Zwolle 3 maart 2022 150 150 Capra Advocaten

Kennisbijeenkomst Capra Zwolle 3 maart 2022

Online kennisbijeenkomst 3 maart 2022

lees meer
Arbeidsrechtelijke uitspraken in de zorgsector – podcast 150 150 Capra Advocaten

Arbeidsrechtelijke uitspraken in de zorgsector – podcast

Artikel

lees meer
Het beroepsgeheim van de bedrijfsarts volgens de tuchtrechter 150 150 Capra Advocaten

Het beroepsgeheim van de bedrijfsarts volgens de tuchtrechter

Artikel

lees meer
Jurisprudentie selectie Overheid – februari 2022 150 150 Capra Advocaten

Jurisprudentie selectie Overheid – februari 2022

Artikel

lees meer
Jurisprudentie Overheid – selectie jaaroverzicht 2021 150 150 Capra Advocaten

Jurisprudentie Overheid – selectie jaaroverzicht 2021

Artikel

lees meer
De bedrijfsarts en het tuchtrecht in 2021 150 150 Capra Advocaten

De bedrijfsarts en het tuchtrecht in 2021

Artikel

lees meer
Jurisprudentie Zorg – selectie jaaroverzicht 2021 150 150 Capra Advocaten

Jurisprudentie Zorg – selectie jaaroverzicht 2021

Artikel

lees meer
Rechtspositie bestuurders en politiek verlof 150 150 Capra Advocaten

Rechtspositie bestuurders en politiek verlof

In één ochtend op de hoogte over alles wat u zou moeten weten over de positie van aftredende en nieuw aantredende wethouders en over de gevolgen van het verlenen en aflopen van politiek verlof van ambtenaren.

lees meer
Geen arbeidsovereenkomst voor studentpromovendi – en andere overeenkomsten in het onderwijs die niet als arbeidsovereenkomst kwalificeren 150 150 Capra Advocaten

Geen arbeidsovereenkomst voor studentpromovendi – en andere overeenkomsten in het onderwijs die niet als arbeidsovereenkomst kwalificeren

Artikel

lees meer
Wet werken waar je wilt: reactie initiatiefnemers 150 150 Capra Advocaten

Wet werken waar je wilt: reactie initiatiefnemers

Artikel

lees meer
Integriteitsschending? Het belang van goed onderzoek 150 150 Capra Advocaten

Integriteitsschending? Het belang van goed onderzoek

Artikel

lees meer
Verkouden werknemer weigert zich ziek te melden: loonverlies 150 150 Capra Advocaten

Verkouden werknemer weigert zich ziek te melden: loonverlies

Artikel

lees meer
Jurisprudentie selectie Zorg – december 2021 150 150 Capra Advocaten

Jurisprudentie selectie Zorg – december 2021

Artikel

lees meer
Integriteit voor zorginstellingen 150 150 Capra Advocaten

Integriteit voor zorginstellingen

Online kennisbijeenkomst 15 februari 2022

lees meer
Jurisprudentie selectie Overheid – december 2021 150 150 Capra Advocaten

Jurisprudentie selectie Overheid – december 2021

Artikel

lees meer
Privacy in het onderwijs aan de hand van enkele uitspraken 150 150 Capra Advocaten

Privacy in het onderwijs aan de hand van enkele uitspraken

Artikel

lees meer
Vergewisplicht voor werkgevers in de zorg 150 150 Capra Advocaten

Vergewisplicht voor werkgevers in de zorg

Webinar 20 januari 2022

lees meer
Integriteitsgrenzen in de zorg 150 150 Capra Advocaten

Integriteitsgrenzen in de zorg

Artikel

lees meer
Jurisprudentie selectie Onderwijs – december 2021 150 150 Capra Advocaten

Jurisprudentie selectie Onderwijs – december 2021

Artikel

lees meer
Cursus Actualiteiten ambtenarenrecht 150 150 Capra Advocaten

Cursus Actualiteiten ambtenarenrecht

In een dagdelen op de hoogte van de laatste ontwikkelingen ambtenarenrecht ‘oude stijl’

lees meer
Wet open overheid: doel en reikwijdte 150 150 Capra Advocaten

Wet open overheid: doel en reikwijdte

Artikel

lees meer
Jurisprudentie selectie Zorg – november 2021 150 150 Capra Advocaten

Jurisprudentie selectie Zorg – november 2021

Artikel

lees meer
Wetsvoorstel ter implementatie van de EU-richtlijn transparante en voorspelbare arbeidsvoorwaarden: welke veranderingen worden er verwacht? 150 150 Capra Advocaten

Wetsvoorstel ter implementatie van de EU-richtlijn transparante en voorspelbare arbeidsvoorwaarden: welke veranderingen worden er verwacht?

Artikel

lees meer
Betaald ouderschapsverlof per 2 augustus 2022 150 150 Capra Advocaten

Betaald ouderschapsverlof per 2 augustus 2022

Artikel

lees meer
Online kennisbijeenkomst Capra Den Haag 150 150 Capra Advocaten

Online kennisbijeenkomst Capra Den Haag

Kennisbijeenkomst 20 januari 2022

lees meer
Online kennisbijeenkomst Capra Den Bosch 150 150 Capra Advocaten

Online kennisbijeenkomst Capra Den Bosch

Kennisbijeenkomst 13 januari 2022

lees meer
Wet open overheid pauze-webinars 150 150 Capra Advocaten

Wet open overheid pauze-webinars

U verzorgt uw kopje koffie, wij bespreken met u de inwerkingtreding van de Woo en relevante actuele rechtspraak

lees meer
Jurisprudentie selectie Overheid – november 2021 150 150 Capra Advocaten

Jurisprudentie selectie Overheid – november 2021

Artikel

lees meer
Wet werken waar je wilt: van de baan? 150 150 Capra Advocaten

Wet werken waar je wilt: van de baan?

Artikel

lees meer
MeToo versus ook gij 150 150 Capra Advocaten

MeToo versus ook gij

Artikel

lees meer
Nietigheid artikel opvolgend werkgeverschap Cao NU 150 150 Capra Advocaten

Nietigheid artikel opvolgend werkgeverschap Cao NU

Artikel

lees meer
Gesprek met Max Asscher, voormalig bedrijfsarts 150 150 Capra Advocaten

Gesprek met Max Asscher, voormalig bedrijfsarts

Artikel

lees meer
Jurisprudentie selectie Zorg – oktober 2021 150 150 Capra Advocaten

Jurisprudentie selectie Zorg – oktober 2021

Artikel

lees meer
Kennisbijeenkomst Capra Zwolle 2 december 2021 150 150 Capra Advocaten

Kennisbijeenkomst Capra Zwolle 2 december 2021

Online kennisbijeenkomst 2 december 2021

lees meer
Kennisbijeenkomst Capra Maastricht 30 november 2021 150 150 Capra Advocaten

Kennisbijeenkomst Capra Maastricht 30 november 2021

Kennisbijeenkomst 18 november 2021

lees meer
Jurisprudentie selectie Overheid – oktober 2021 150 150 Capra Advocaten

Jurisprudentie selectie Overheid – oktober 2021

Artikel

lees meer
Online kennisbijeenkomst Den Haag: arbeidsongeschiktheid 150 150 Capra Advocaten

Online kennisbijeenkomst Den Haag: arbeidsongeschiktheid

Online kennisbijeenkomst 4 november

lees meer
Alle medisch specialisten in loondienst? 150 150 Capra Advocaten

Alle medisch specialisten in loondienst?

Artikel

lees meer
Jurisprudentie selectie Zorg – september 2021 150 150 Capra Advocaten

Jurisprudentie selectie Zorg – september 2021

Artikel

lees meer
Jurisprudentie selectie Onderwijs – september 2021 150 150 Capra Advocaten

Jurisprudentie selectie Onderwijs – september 2021

Artikel

lees meer
Online kennisbijeenkomst Den Bosch: arbeidsongeschiktheid 150 150 Capra Advocaten

Online kennisbijeenkomst Den Bosch: arbeidsongeschiktheid

Online kennisbijeenkomst 14 oktober

lees meer
Noot AB Hoger beroep over een kerstcadeau 150 150 Capra Advocaten

Noot AB Hoger beroep over een kerstcadeau

Artikel

lees meer
Zeg werknemer, ben jij gevaccineerd? 150 150 Capra Advocaten

Zeg werknemer, ben jij gevaccineerd?

Artikel

lees meer
Lunchwebinars universiteiten 150 150 Capra Advocaten

Lunchwebinars universiteiten

U verzorgt uw kopje koffie, wij bespreken met u internationale arbeid, en de cao Nederlandse Universiteiten

lees meer
Jurisprudentie selectie Overheid – september 2021 150 150 Capra Advocaten

Jurisprudentie selectie Overheid – september 2021

Artikel

lees meer
Jurisprudentie selectie Zorg – augustus 2021 150 150 Capra Advocaten

Jurisprudentie selectie Zorg – augustus 2021

Artikel

lees meer
Over de bedrijfsarts, bingo’s en ontslag 150 150 Capra Advocaten

Over de bedrijfsarts, bingo’s en ontslag

Artikel

lees meer
Webinar: Aan de slag met cao ‘Aan de slag’ 150 150 Capra Advocaten

Webinar: Aan de slag met cao ‘Aan de slag’

Webinar: Aan de slag met cao ‘Aan de slag’

lees meer
Online kennisbijeenkomst – Integriteit in de zorg: de GGD’s 150 150 Capra Advocaten

Online kennisbijeenkomst – Integriteit in de zorg: de GGD’s

4 november 2021

lees meer
Jurisprudentie selectie Zorg – juli 2021 150 150 Capra Advocaten

Jurisprudentie selectie Zorg – juli 2021

Artikel

lees meer
Ontslag vanwege weigering vaccinatie 150 150 Capra Advocaten

Ontslag vanwege weigering vaccinatie

Artikel

lees meer
Capra Academie cursus
Het coronavirus en de overheid: arbeidsrechtelijke vragen 2048 1365 Capra Advocaten

Het coronavirus en de overheid: arbeidsrechtelijke vragen

Artikel

lees meer
Het coronavirus en de zorgsector: arbeidsrechtelijke vragen 150 150 Capra Advocaten

Het coronavirus en de zorgsector: arbeidsrechtelijke vragen

Artikel

lees meer
Het coronavirus en arbeidsrechtelijke vragen Zorg
Het coronavirus en privacyrechtelijke vragen 1986 1286 Capra Advocaten

Het coronavirus en privacyrechtelijke vragen

Artikel

lees meer
Actueel: Arbeidsrechtelijke vragen over het coronavirus 150 150 Capra Advocaten

Actueel: Arbeidsrechtelijke vragen over het coronavirus

Artikel

lees meer
De preventieve rol van de bedrijfsarts (deel 2) 150 150 Capra Advocaten

De preventieve rol van de bedrijfsarts (deel 2)

Artikel

lees meer
Doorzoeken van de mailbox van de werknemer 150 150 Capra Advocaten

Doorzoeken van de mailbox van de werknemer

Artikel

lees meer
Een terugblik op de online Privacy Pauze van 25 mei 2021 150 150 Capra Advocaten

Een terugblik op de online Privacy Pauze van 25 mei 2021

Artikel

lees meer
Een nieuw model van de verwerkersovereenkomst 150 150 Capra Advocaten

Een nieuw model van de verwerkersovereenkomst

Artikel

lees meer
De leerarbeidsplaats: arbeidsovereenkomst, of niet? 150 150 Capra Advocaten

De leerarbeidsplaats: arbeidsovereenkomst, of niet?

Artikel

lees meer
Jurisprudentie selectie Zorg – juni 2021 150 150 Capra Advocaten

Jurisprudentie selectie Zorg – juni 2021

Artikel

lees meer
Cursus Privacyvraagstukken voor de HR-praktijk (online) 150 150 Capra Advocaten

Cursus Privacyvraagstukken voor de HR-praktijk (online)

De AVG concreet gemaakt voor de omgang met persoonsgegevens van personeel

lees meer
Jurisprudentie selectie Onderwijs – juni 2021 150 150 Capra Advocaten

Jurisprudentie selectie Onderwijs – juni 2021

Artikel

lees meer
Jurisprudentie selectie Overheid – juni 2021 150 150 Capra Advocaten

Jurisprudentie selectie Overheid – juni 2021

Artikel

lees meer
Verdiepende Leergang Publiek Arbeidsrecht 150 150 Capra Advocaten

Verdiepende Leergang Publiek Arbeidsrecht

Verdiepende Leergang Publiek Arbeidsrecht i.s.m. prof. mr. B. Barentsen, mr. dr. M.Y.H.G. Erkens en mr. M.A. Schneider van de Universiteit Leiden

lees meer
Masterclass ‘Disfunctionerende medewerker : procederen bij de kantonrechter’ 150 150 Capra Advocaten

Masterclass ‘Disfunctionerende medewerker : procederen bij de kantonrechter’

Naar de kantonrechter voor een disfunctionerende medewerker: van verbeterplan tot succesvolle ontbindingsprocedure. Hoe pakt u dat aan?

lees meer
De VOG als ontbindende voorwaarde 150 150 Capra Advocaten

De VOG als ontbindende voorwaarde

Artikel

lees meer
Noot JAR De ambtelijke molens en de onverwijlde opzegging 150 150 Capra Advocaten

Noot JAR De ambtelijke molens en de onverwijlde opzegging

Artikel

lees meer
Update: Code oranje en vakantierichtlijnen 150 150 Capra Advocaten

Update: Code oranje en vakantierichtlijnen

Artikel

lees meer
Altruïsme of ernstig verwijtbaar handelen? 150 150 Capra Advocaten

Altruïsme of ernstig verwijtbaar handelen?

Artikel

lees meer
Diefstal en mishandeling ≠ diefstal en/of mishandeling 150 150 Capra Advocaten

Diefstal en mishandeling ≠ diefstal en/of mishandeling

Artikel

lees meer
Op staande voet of de e-grond? Werkgever, kies snel en bewust! 150 150 Capra Advocaten

Op staande voet of de e-grond? Werkgever, kies snel en bewust!

Artikel

lees meer
Niet meewerken aan re-integratie uit angst voor corona 150 150 Capra Advocaten

Niet meewerken aan re-integratie uit angst voor corona

Artikel

lees meer
Noot JAR Passende uitkeringsregeling sector gemeenten 150 150 Capra Advocaten

Noot JAR Passende uitkeringsregeling sector gemeenten

Artikel

lees meer
De bedrijfsarts in de knel? 150 150 Capra Advocaten

De bedrijfsarts in de knel?

Artikel

lees meer
Gastcolumn: Voorkomen is beter dan genezen 150 150 Capra Advocaten

Gastcolumn: Voorkomen is beter dan genezen

Artikel

lees meer
Structuurwijziging van de ambtelijke top van de gemeente 150 150 Capra Advocaten

Structuurwijziging van de ambtelijke top van de gemeente

Artikel

lees meer
Hoera, de scholen gaan weer open? 150 150 Capra Advocaten

Hoera, de scholen gaan weer open?

Artikel

lees meer
Jurisprudentie selectie Zorg – mei 2021 150 150 Capra Advocaten

Jurisprudentie selectie Zorg – mei 2021

Artikel

lees meer
Wet Woo: gevolgen voor de onderwijssector 150 150 Capra Advocaten

Wet Woo: gevolgen voor de onderwijssector

Artikel

lees meer
Online kennisbijeenkomst Capra Zwolle 24 juni en 1 juli 2021 150 150 Capra Advocaten

Online kennisbijeenkomst Capra Zwolle 24 juni en 1 juli 2021

Online kennisbijeenkomst 10 juni

lees meer
Corona en ziekteverzuim 150 150 Capra Advocaten

Corona en ziekteverzuim

Artikel

lees meer
Het OR-privacyboekje 150 150 Capra Advocaten

Het OR-privacyboekje

Artikel

lees meer
Verwijdering leerling: het belang van een goed dossier… 150 150 Capra Advocaten

Verwijdering leerling: het belang van een goed dossier…

Artikel

lees meer
Toegangstesten en testbewijzen in het onderwijs (mbo en ho) 150 150 Capra Advocaten

Toegangstesten en testbewijzen in het onderwijs (mbo en ho)

Artikel

lees meer
Jurisprudentie selectie Zorg – april 2021 150 150 Capra Advocaten

Jurisprudentie selectie Zorg – april 2021

Artikel

lees meer
Jurisprudentie selectie Onderwijs – maart en april 2021 150 150 Capra Advocaten

Jurisprudentie selectie Onderwijs – maart en april 2021

Artikel

lees meer
Komt een militair bij de dokter 150 150 Capra Advocaten

Komt een militair bij de dokter

Artikel

lees meer
Ontslag op staande voet: onverwijld is ook écht onverwijld 150 150 Capra Advocaten

Ontslag op staande voet: onverwijld is ook écht onverwijld

Artikel

lees meer
Een eerste blik op de Wet open overheid 150 150 Capra Advocaten

Een eerste blik op de Wet open overheid

Artikel

lees meer
Wat gaat voor: oordeel bedrijfsarts of deskundigenoordeel UWV? 150 150 Capra Advocaten

Wat gaat voor: oordeel bedrijfsarts of deskundigenoordeel UWV?

Artikel

lees meer
Omgevingswet 2022: Omgevingsdiensten, let op u saeck! 150 150 Capra Advocaten

Omgevingswet 2022: Omgevingsdiensten, let op u saeck!

Artikel

lees meer
Een Corona-zorgbonus is geen afdwingbaar recht voor werknemers 150 150 Capra Advocaten

Een Corona-zorgbonus is geen afdwingbaar recht voor werknemers

Artikel

lees meer
Online kennisbijeenkomst Capra Den Bosch 22 april 2021 150 150 Capra Advocaten

Online kennisbijeenkomst Capra Den Bosch 22 april 2021

Online kennisbijeenkomst 22 april

lees meer
Jurisprudentie selectie Zorg – maart 2021 150 150 Capra Advocaten

Jurisprudentie selectie Zorg – maart 2021

Artikel

lees meer
Online kennisbijeenkomst Capra Maastricht 10 juni 2021 150 150 Capra Advocaten

Online kennisbijeenkomst Capra Maastricht 10 juni 2021

Online kennisbijeenkomst 10 juni

lees meer
Langdurig ziek? Extra inspanning vereist bij herplaatsing 150 150 Capra Advocaten

Langdurig ziek? Extra inspanning vereist bij herplaatsing

Artikel

lees meer
Grensoverschrijdend gedrag in het onderwijs 150 150 Capra Advocaten

Grensoverschrijdend gedrag in het onderwijs

Artikel

lees meer
Integriteit: het belang van het gesprek daarover 150 150 Capra Advocaten

Integriteit: het belang van het gesprek daarover

Artikel

lees meer
Online Privacy Pauze 150 150 Capra Advocaten

Online Privacy Pauze

U verzorgt uw kopje koffie, wij bespreken met u het laatste privacy-nieuws in het publieke domein.

lees meer
Online kennisbijeenkomst Capra Den Haag 27 mei 2021 150 150 Capra Advocaten

Online kennisbijeenkomst Capra Den Haag 27 mei 2021

Online kennisbijeenkomst 27 mei

lees meer
Een jaar later en 100 adviezen van het OMT verder: Covid-19 150 150 Capra Advocaten

Een jaar later en 100 adviezen van het OMT verder: Covid-19

Artikel

lees meer
De jurisprudentie van het eerste jaar Wnra 150 150 Capra Advocaten

De jurisprudentie van het eerste jaar Wnra

Artikel

lees meer
Cursus De Wet op de ondernemingsraden (WOR) 150 150 Capra Advocaten

Cursus De Wet op de ondernemingsraden (WOR)

Alles wat u moet weten over het werken met de ondernemingsraad

lees meer
Ziekte en disfunctioneren: een complexe combi 150 150 Capra Advocaten

Ziekte en disfunctioneren: een complexe combi

Artikel

lees meer
Jurisprudentie selectie Zorg – februari 2021 150 150 Capra Advocaten

Jurisprudentie selectie Zorg – februari 2021

Artikel

lees meer
Jurisprudentie selectie Onderwijs – januari en februari 2021 150 150 Capra Advocaten

Jurisprudentie selectie Onderwijs – januari en februari 2021

Artikel

lees meer
Voorstel Wet werken waar je wil 150 150 Capra Advocaten

Voorstel Wet werken waar je wil

Artikel

lees meer
Functie-ontheffing bij de rijksoverheid 150 150 Capra Advocaten

Functie-ontheffing bij de rijksoverheid

Artikel

lees meer
Bent u eigenlijk wel eigenrisicodrager? 150 150 Capra Advocaten

Bent u eigenlijk wel eigenrisicodrager?

Artikel

lees meer
Tijd voor reorganisatie 150 150 Capra Advocaten

Tijd voor reorganisatie

Artikel

lees meer
Jurisprudentie selectie Zorg – januari 2021 150 150 Capra Advocaten

Jurisprudentie selectie Zorg – januari 2021

Artikel

lees meer
Nut en noodzaak van ambtelijke gedragscodes 150 150 Capra Advocaten

Nut en noodzaak van ambtelijke gedragscodes

Artikel

lees meer
De preventieve rol van de bedrijfsarts 150 150 Capra Advocaten

De preventieve rol van de bedrijfsarts

Artikel

lees meer
Datalek: voorkomen is beter dan genezen 150 150 Capra Advocaten

Datalek: voorkomen is beter dan genezen

Artikel

lees meer
Verplicht vaccineren, ja of nee? 150 150 Capra Advocaten

Verplicht vaccineren, ja of nee?

Artikel

lees meer
Wet bedrag ineens, RVU en verlofsparen akkoord in Eerste Kamer 800 533 Capra Advocaten

Wet bedrag ineens, RVU en verlofsparen akkoord in Eerste Kamer

Artikel

lees meer
Mondkapjesplicht valt onder het instructierecht 150 150 Capra Advocaten

Mondkapjesplicht valt onder het instructierecht

Artikel

lees meer
Een ‘oud’ Sociaal Statuut: geldt dat nog? 150 150 Capra Advocaten

Een ‘oud’ Sociaal Statuut: geldt dat nog?

Artikel

lees meer
Esther van Gaal
Wetsvoorstel Wet bevorderen integriteit en functioneren bestuur 800 533 Capra Advocaten

Wetsvoorstel Wet bevorderen integriteit en functioneren bestuur

Artikel

lees meer
Online kennisbijeenkomst Capra Den Haag 4 februari 2021 150 150 Capra Advocaten

Online kennisbijeenkomst Capra Den Haag 4 februari 2021

Online kennisbijeenkomst 4 februari

lees meer
Online kennisbijeenkomst Capra Den Bosch 21 en 28 januari 2021 150 150 Capra Advocaten

Online kennisbijeenkomst Capra Den Bosch 21 en 28 januari 2021

Online kennisbijeenkomst 21 januari

lees meer
Online kennisbijeenkomst Capra Maastricht 16 maart 2021 150 150 Capra Advocaten

Online kennisbijeenkomst Capra Maastricht 16 maart 2021

Online kennisbijeenkomst 16 maart

lees meer
Online kennisbijeenkomst Capra Zwolle 25 en 30 maart 2021 150 150 Capra Advocaten

Online kennisbijeenkomst Capra Zwolle 25 en 30 maart 2021

Online kennisbijeenkomst 25 maart

lees meer
Foute foto’s op je privé telefoon: integer of niet? 150 150 Capra Advocaten

Foute foto’s op je privé telefoon: integer of niet?

Artikel

lees meer
Online cursus Actualiteiten arbeidsrecht in de zorgsector 150 150 Capra Advocaten

Online cursus Actualiteiten arbeidsrecht in de zorgsector

Actualiteiten arbeidsrecht voor medewerkers in de zorg

lees meer
Integriteit en geanonimiseerde verklaringen 150 150 Capra Advocaten

Integriteit en geanonimiseerde verklaringen

Artikel

lees meer
Covid-19 en de mondkapjesplicht 150 150 Capra Advocaten

Covid-19 en de mondkapjesplicht

Artikel

lees meer
Wetsvoorstel ‘RIV-toets UWV door arbeidsdeskundigen’ 150 150 Capra Advocaten

Wetsvoorstel ‘RIV-toets UWV door arbeidsdeskundigen’

Artikel

lees meer
Online kennisbijeenkomst Capra Zwolle 150 150 Capra Advocaten

Online kennisbijeenkomst Capra Zwolle

Online kennisbijeenkomst 24 en 26 november en 1 december

lees meer
Only a few pints a day keeps the doctor away 150 150 Capra Advocaten

Only a few pints a day keeps the doctor away

Artikel

lees meer
Zet een contractuele opzegtermijn de WNT opzij? 150 150 Capra Advocaten

Zet een contractuele opzegtermijn de WNT opzij?

Artikel

lees meer
Online Privacy Pauze 150 150 Capra Advocaten

Online Privacy Pauze

U verzorgt uw kopje koffie, wij bespreken met u het laatste privacy-nieuws in het publieke domein.

lees meer
Wetsvoorstel Wet bedrag ineens, RVU en verlofsparen 150 150 Capra Advocaten

Wetsvoorstel Wet bedrag ineens, RVU en verlofsparen

Artikel

lees meer
Selectie van jurisprudentie voor het onderwijs 3e kwartaal 2020 150 150 Capra Advocaten

Selectie van jurisprudentie voor het onderwijs 3e kwartaal 2020

Artikel

lees meer
Selectie van jurisprudentie voor de zorg 3e kwartaal 2020 150 150 Capra Advocaten

Selectie van jurisprudentie voor de zorg 3e kwartaal 2020

Artikel

lees meer
De NOW-regeling en loonkosten van uitzendkrachten 150 150 Capra Advocaten

De NOW-regeling en loonkosten van uitzendkrachten

Artikel

lees meer
Een handdruk anno 2020: ontslag op staande voet? 150 150 Capra Advocaten

Een handdruk anno 2020: ontslag op staande voet?

Artikel

lees meer
Aandacht voor integriteit in de zorg 150 150 Capra Advocaten

Aandacht voor integriteit in de zorg

Artikel

lees meer
Webinars : Integriteit in de zorg 150 150 Capra Advocaten

Webinars : Integriteit in de zorg

In drie online webinars verdieping over integriteit in de zorg

lees meer
Toename van arbeidsrechtelijke rechtszaken over ambtenaren 1508 826 Capra Advocaten

Toename van arbeidsrechtelijke rechtszaken over ambtenaren

Blog Publiek Arbeidsrecht

lees meer
Reorganiseren na normaliseren (TAR juni 2020) 150 150 Capra Advocaten

Reorganiseren na normaliseren (TAR juni 2020)

Artikel

lees meer
Het uitsluiten van een lid van de ondernemingsraad 150 150 Capra Advocaten

Het uitsluiten van een lid van de ondernemingsraad

Artikel

lees meer
Cursus Als werkgever beter gebruik maken van de adviezen van de bedrijfsarts 150 150 Capra Advocaten

Cursus Als werkgever beter gebruik maken van de adviezen van de bedrijfsarts

In één middag op de hoogte over alles wat u moeten over de adviezen van de bedrijfsarts

lees meer
Reorganiseren kun je leren: reorganisatie in de publieke sector 150 150 Capra Advocaten

Reorganiseren kun je leren: reorganisatie in de publieke sector

In één middag op de hoogte over alles wat u moeten over een reorganisatie

lees meer
Code oranje en vakantierichtlijnen 150 150 Capra Advocaten

Code oranje en vakantierichtlijnen

Artikel

lees meer
Selectie van jurisprudentie voor de zorg 2e kwartaal 2020 150 150 Capra Advocaten

Selectie van jurisprudentie voor de zorg 2e kwartaal 2020

Artikel

lees meer
Integriteit op de universiteit 150 150 Capra Advocaten

Integriteit op de universiteit

In drie online webinars verdieping over integriteit op de universiteit

lees meer
Integriteit in het onderwijs lastig? 150 150 Capra Advocaten

Integriteit in het onderwijs lastig?

Artikel

lees meer
Wat houdt de NOW-regeling 2.0 in? 150 150 Capra Advocaten

Wat houdt de NOW-regeling 2.0 in?

Artikel

lees meer
De eerste ‘coronacrisis’-uitspraken zijn een feit 150 150 Capra Advocaten

De eerste ‘coronacrisis’-uitspraken zijn een feit

Artikel

lees meer
Een deal over een dienstverband voor 01-01-2020 is een arbeidsovereenkomst maar geen geslaagde deal (bezint voor gij begint) 1508 826 Capra Advocaten

Een deal over een dienstverband voor 01-01-2020 is een arbeidsovereenkomst maar geen geslaagde deal (bezint voor gij begint)

Blog Publiek Arbeidsrecht

lees meer
COVID-19 (Corona), re-integratie en het UWV – 3 150 150 Capra Advocaten

COVID-19 (Corona), re-integratie en het UWV – 3

Artikel

lees meer
Virtuele Privacy Pauze 150 150 Capra Advocaten

Virtuele Privacy Pauze

U verzorgt uw kopje koffie, wij bespreken met u het laatste privacy-nieuws in het publieke domein.

lees meer
Schorsing leerkracht tijdens onderzoek toegestaan? 150 150 Capra Advocaten

Schorsing leerkracht tijdens onderzoek toegestaan?

Artikel

lees meer
Niet ieder informatieverzoek is een Wob-verzoek! 150 150 Capra Advocaten

Niet ieder informatieverzoek is een Wob-verzoek!

Artikel

lees meer
Cursus Actualiteiten Publiek Arbeidsrecht (online) 150 150 Capra Advocaten

Cursus Actualiteiten Publiek Arbeidsrecht (online)

In één middag op de hoogte van de laatste wet- en regeling en de actuele jurisprudentie

lees meer
Aanvullend geboorteverlof per 1 juli ingevoerd 150 150 Capra Advocaten

Aanvullend geboorteverlof per 1 juli ingevoerd

Artikel

lees meer
Cursus Privacy op de werkvloer (online cursus) 150 150 Capra Advocaten

Cursus Privacy op de werkvloer (online cursus)

De AVG concreet gemaakt voor de omgang met persoonsgegevens van personeel

lees meer
Privacy: enkele hoogtepunten van de afgelopen maand 150 150 Capra Advocaten

Privacy: enkele hoogtepunten van de afgelopen maand

Artikel

lees meer
Controle en ontslag van een ‘arbeidsongeschikte’ werknemer 150 150 Capra Advocaten

Controle en ontslag van een ‘arbeidsongeschikte’ werknemer

Artikel

lees meer
COVID-19 (Corona), re-integratie en het UWV 150 150 Capra Advocaten

COVID-19 (Corona), re-integratie en het UWV

Artikel

lees meer
Overgang van onderneming voor overheden 150 150 Capra Advocaten

Overgang van onderneming voor overheden

Artikel

lees meer
Cursus Ziekteverzuim van A tot Z (ook online) 150 150 Capra Advocaten

Cursus Ziekteverzuim van A tot Z (ook online)

Na deze cursus weet u alles over ziekteverzuim

lees meer
Geen transitievergoeding verschuldigd – overgangsrecht WAB 150 150 Capra Advocaten

Geen transitievergoeding verschuldigd – overgangsrecht WAB

Artikel

lees meer
Zorg zzp-er in de zorgen? 150 150 Capra Advocaten

Zorg zzp-er in de zorgen?

Artikel

lees meer
Werkgevers, controleer uw gedragscode (en sanctiebeleid)! 150 150 Capra Advocaten

Werkgevers, controleer uw gedragscode (en sanctiebeleid)!

Artikel

lees meer
Update Alcohol- en drugstesten: maak werk van ADM-beleid 150 150 Capra Advocaten

Update Alcohol- en drugstesten: maak werk van ADM-beleid

Artikel

lees meer
Tijdelijke wet digitale beraadslaging en besluitvorming provincies, gemeenten, waterschappen en de openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba 150 150 Capra Advocaten

Tijdelijke wet digitale beraadslaging en besluitvorming provincies, gemeenten, waterschappen en de openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba

Artikel

lees meer
Cao Gemeenten: contact met besmet persoon moet worden gemeld 150 150 Capra Advocaten

Cao Gemeenten: contact met besmet persoon moet worden gemeld

Artikel

lees meer
Integriteit volgens de civiele rechter 150 150 Capra Advocaten

Integriteit volgens de civiele rechter

Artikel

lees meer
Selectie van jurisprudentie voor de zorg 1e kwartaal 2020 150 150 Capra Advocaten

Selectie van jurisprudentie voor de zorg 1e kwartaal 2020

Artikel

lees meer
CRvB-jurisprudentie blijft relevant voor ambtenaren 1508 826 Capra Advocaten

CRvB-jurisprudentie blijft relevant voor ambtenaren

Blog Publiek Arbeidsrecht

lees meer
Autoriteit Persoonsgegevens over privacy en corona 150 150 Capra Advocaten

Autoriteit Persoonsgegevens over privacy en corona

Artikel

lees meer
Integriteit in tijden van corona 150 150 Capra Advocaten

Integriteit in tijden van corona

Artikel

lees meer
Onze maatregelen i.v.m. het coronavirus 150 150 Capra Advocaten

Onze maatregelen i.v.m. het coronavirus

Nieuws

lees meer
Herplaatsingsonderzoek: oud en nieuw 150 150 Capra Advocaten

Herplaatsingsonderzoek: oud en nieuw

Artikel

lees meer
Misverstanden over ABP-pensioen 1508 826 Capra Advocaten

Misverstanden over ABP-pensioen

Blog Publiek Arbeidsrecht

lees meer
Ontslag wegens handelen in strijd met kernwaarden 150 150 Capra Advocaten

Ontslag wegens handelen in strijd met kernwaarden

Artikel

lees meer
De arbeidsrechtadvocaat als conflictmanager 150 150 Capra Advocaten

De arbeidsrechtadvocaat als conflictmanager

Artikel

lees meer
Geen animo voor OR! Wat nu? 150 150 Capra Advocaten

Geen animo voor OR! Wat nu?

Artikel

lees meer
De langverwachte eerste uitspraak over de i-grond 150 150 Capra Advocaten

De langverwachte eerste uitspraak over de i-grond

Artikel

lees meer
Ziekmelding vanuit het buitenland; wat nu? 150 150 Capra Advocaten

Ziekmelding vanuit het buitenland; wat nu?

Artikel

lees meer
Een machtsstrijd tussen onderwijsbestuurders 150 150 Capra Advocaten

Een machtsstrijd tussen onderwijsbestuurders

Artikel

lees meer
Focus op privacy 150 150 Capra Advocaten

Focus op privacy

Artikel

lees meer